Το Βιετνάμ ζει ακόμη τον δικό του εφιάλτη…

Αδιάσειστο στοιχείο. Ασθενείς περιμένουν στην ουρά έξω από την κλινική στην πόλη Καμ Νγκία

Είκοσι πέντε χρόνια μετά τον Πόλεμο του Βιετνάμ, η περιοχή Χο Τσι Μινχ Τρέιλ
ζει τον δικό της εφιάλτη. Αχανείς εκτάσεις μιας υπαίθρου κατεστραμμένης είναι
ό,τι απέμεινε από τα πυκνά δάση. Δεν υπάρχει βλάστηση. Εκεί φυτρώνει μόνο
«αμερικανικό γρασίδι», όπως το αποκαλούν οι κάτοικοι ­ χοντρόκοκκα αγριόχορτα,
που δεν μπορούν να θρέψουν ούτε ανθρώπους ούτε ζωντανά. Πέντε εκατομμύρια
άτομα ζουν εκεί και τους έχουν πει να λαμβάνουν τις απαραίτητες πρωτεΐνες από
τα ψάρια που εκτρέφονται… στους κρατήρες που σχηματίστηκαν πριν από
δεκαετίες από τις βόμβες.

Το πραγματικό δράμα όμως κρύβεται στα μάτια των ανθρώπων. Για περισσότερο από
μια γενιά, κάθε οικογένεια σ’ αυτήν την περιοχή του Κεντρικού Βιετνάμ ζει σαν
σε κόλαση: επαναλαμβανόμενες αποβολές, τερατογενέσεις, χρόνιες ασθένειες,
πρόωροι θάνατοι.

Είναι η χώρα του Όραντζ Έιτζεντ. Από το 1961 ως το 1971, τα αμερικανικά
βομβαρδιστικά περιέλουζαν στρατηγικούς τομείς με 20 εκατομμύρια γαλόνια χημικά
ζιζανιοκτόνα, το 60% των οποίων ήταν Όραντζ Έιτζεντ. Η κυβέρνηση του Ανόι
υποστηρίζει ότι 600.000 άνθρωποι χτυπήθηκαν έκτοτε από σοβαρότατες ασθένειες.
Η αμερικανική κυβέρνηση και οι παραγωγοί των χημικών το αμφισβητούν.
Ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη και μεταθέτουν την ευθύνη
για τα θύματα στις αρρώστιες, τον υποσιτισμό και τις ελλείψεις στον τομέα της υγείας.

(…) Πέρυσι μια ανεξάρτητη περιβαλλοντική εταιρεία, με έδρα τον Καναδά, η
Hatfield Consultants, σε έκθεσή της, που στηρίχτηκε σε πεντάχρονη ιατρική
έρευνα στην κοιλάδα Α Λουόι, αναφέρει ότι βρέθηκαν ασυνήθιστα επίπεδα TCDD,
ένα εξαιρετικά τοξικό είδος διοξίνης του Όραντζ Έιτζεντ. Ο Κρις Χάτφιλντ,
πρόεδρος της εταιρείας, είναι κατηγορηματικός: «Αν δεν γίνει κάτι σύντομα, το
πρόβλημα θα καταδιώκει το Βιετνάμ για άλλα 10, 15, 20 χρόνια, ίσως και περισσότερο».

Οι μαρτυρίες γι’ αυτούς που έπεσαν στη «γαλακτώδη ομίχλη», όπως χαρακτηρίζουν
το φαινόμενο που ακολούθησε των βομβαρδισμών, είναι πολλές. Οι μύτες έτρεχαν,
τα μάτια δάκρυζαν, η αναπνοή κοβόταν και στο δέρμα εμφανίζονταν εξανθήματα. Τα
δέντρα έχασαν τα φύλλα τους σε τρεις ημέρες και τα φρούτα χάλασαν. Οι
παραγωγοί χημικών επιμένουν ότι το Έιτζεντ Όραντζ δεν είναι τοξικό στα ψάρια,
την πανίδα και τους ανθρώπους. Οι περισσότεροι ηλικιωμένοι όμως στην Α Λουόι
υποστηρίζουν ότι έπειτα από ισχυρούς «ψεκασμούς», έβρισκαν ψόφια ψάρια και
ζώα, που μερικές φορές μάλιστα τα μαγείρευαν. «Όταν πεινάς, τρως οτιδήποτε»
λέει η 52χρονη Καν Νγκία, πρώην αντάρτισσα. Το 1968 άρχισαν τα πρώτα
προβλήματα στα πόδια της και τώρα είναι παράλυτη από τη μέση και κάτω. Και δεν
είναι η μόνη. Βιετναμέζοι ερευνητές εκτιμούν ότι ισχυρές δόσεις TCDD μπορούν
να τραυματίσουν τα νεύρα, όμως, λόγω της έλλειψης εργαστηρίων, η θεωρία τους
δεν έχει ολοκληρωθεί. Ως ιδιαίτερα ανησυχητικά έκρινε η ομάδα Hatfield τα
προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νεώτεροι σε ηλικία άνθρωποι. Φυσικές
δυσμορφίες και σοβαρές διανοητικές ασθένειες είναι φαινόμενα κοινά.

Οι γυναίκες αποβάλλουν συχνά ενώ πολλές γεννούν «τέρατα», όπως τα αποκαλούν οι
κάτοικοι της περιοχής. Χειρότερο ακόμη, σε ορισμένες περιπτώσεις το ποσοστό
διοξίνης στο αίμα των νέων είναι μεγαλύτερο συγκριτικά με τους ηλικιωμένους.
Αν το TCDD πέσει στο έδαφος, μπορεί να διαρκέσει για δεκαετίες.

Οι Καναδοί υποστηρίζουν ότι η διοξίνη συσσωρεύτηκε στις κοιλάδες και
διοχετεύτηκε, μέσω των βροχών, στους κυπρίνους των λιμνών. Η τροφική αλυσίδα
την έφερε στα ψάρια και έτσι πέρασε στους Βιετναμέζους που τράφηκαν από αυτά.
«Οποιοδήποτε μέρος στη Δύση ή την Ιαπωνία παρουσίαζε τέτοιο ποσοστό διοξίνης,
θα εκκενωνόταν και θα άρχιζε μια τεράστια επιχείρηση καθαρισμού», δηλώνει ο Χάτφιλντ.

Βιετναμέζοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι δεν ζητούν αποζημιώσεις από τους
Αμερικανούς. Το τελευταίο που θα επιθυμούσε το Ανόι θα ήταν να ζημιωθούν οι
εμπορικές του σχέσεις με την Ουάσιγκτον. Ωστόσο τους καλούν σε βοήθεια για να
αντιμετωπίσουν τα σοβαρά προβλήματα υγείας του λαού. Ζητούν επιστημονική
συνεργασία: «Πρέπει να σωθούμε», λέει ο Βίετ Ναν, γιατρός. «Όμως η διοξίνη
είναι παγκόσμιο πρόβλημα, όχι μόνο του Βιετνάμ». Ενδεχομένως. Όμως κάθε άλλο
παρά εύκολο θα είναι να επιστρέψουν οι Αμερικανοί σε αυτή τη χώρα για να
πολεμήσουν άλλον έναν αόρατο εχθρό.