Η χρεοκοπία της Ρωσίας

Κανείς δεν περίμενε ότι θα ήταν τόσο δύσκολο. Η θεωρία ήταν τέλεια:
απαλλαχθείτε από τον άχρηστο σοβιετικό κεντρικό σχεδιασμό της οικονομίας,
ιδιωτικοποιήστε γη και επιχειρήσεις και αφήστε την αγορά ελεύθερη να κάνει το
θαύμα της. Στην πράξη, όμως, το όνειρο έγινε εφιάλτης.

Ζητιανεύοντας στην Αγία Πετρούπολη. Πενήντα πέντε εκατομμύρια Ρώσοι ζουν κάτω από το επίπεδο της φτώχειας

Μετά την κατάρρευση της σοβιετικής αυτοκρατορίας, η ρωσική οικονομία πήρε έναν
ατελείωτο κατήφορο. Πενήντα πέντε περίπου εκατομμύρια Ρώσοι ­ το ένα τρίτο του
πληθυσμού ­ ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Οι κοινωνικές συνθήκες είναι
ακόμη χειρότερες, με τον αλκοολισμό να τις επιδημίες θα εξαπλώνονται συνεχώς.
Οι κρατικές υπηρεσίες έχουν σχεδόν καταρρεύσει. Οι ξένες επενδύσεις είναι σε
απογοητευτικά χαμηλά επίπεδα, κυρίως λόγω της εκτεταμένης διαφθοράς, της
αναποτελεσματικής νομοθεσίας και της γραφειοκρατίας.

Τα χρέη στο ΔΝΤ

Η Μόσχα έγινε ο μεγαλύτερος «πελάτης» του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, αφού
του χρωστά περισσότερα από 18 δισεκατομμύρια δολάρια. Ακόμη και τώρα ­ παρά
την αποτυχία των προηγούμενων δανείων να βοηθήσουν τη ρωσική οικονομία ­ το
ΔΝΤ παρέχει βοήθεια στον Μπορίς Γιέλτσιν.

Η οικονομική κρίση στη Ρωσία είναι τόσο βαθιά, που ο οικονομολόγος της
Παγκόσμιας Τράπεζας, Ζόζεφ Στίγκλιτς, αναρωτιέται αν θα πετύχει τελικά η
μετάβαση της Ρωσίας στην ελεύθερη οικονομία: «Το μάθημα που πήραμε ήταν ότι οι
οικονομίες της αγοράς είναι πολύ πιο περίπλοκες απ’ ό,τι παρουσιάζονται στα
οικονομικά μοντέλα».

Ζητεί εξηγήσεις

Μετά αρκετούς μήνες διαπραγματεύσεων, την περασμένη εβδομάδα το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο αποφάσισε να χορηγήσει ­ υπό όρους ­ νέο δάνειο ύψους 4,5
δισεκατομμυρίων δολαρίων κατά τη διάρκεια των επόμενων 18 μηνών.

Και οι δύο πλευρές έχουν οδυνηρές εμπειρίες από τον περασμένο Αύγουστο, όταν
κατέρρευσε το ρούβλι και η ρωσική κυβέρνηση δήλωσε ότι αδυνατεί να αποπληρώσει
χρέη ύψους 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Αυτή τη φορά το ΔΝΤ ζητεί απαντήσεις σε μερικά σοβαρά ερωτήματα, σχετικά με το
πού πήγαν τα χρήματα των προηγούμενων δανείων. Συγκεκριμένα, ρωτά γιατί η
Ρωσία διοχέτευσε δισεκατομμύρια δολάρια από τα συναλλαγματικά της αποθέματα
και τα χρήματα του ΔΝΤ σε μια υπεράκτια εταιρεία με το όνομα Φαϊνάνσιαλ
Μάνατζμεντ ή Φινάκο.

Το σκάνδαλο Φινάκο

Το σκάνδαλο Φινάκο αποτελεί ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα των δυσκολιών που
αντιμετωπίζουν οι διεθνείς οργανισμοί, όταν διαπραγματεύονται με τη Ρωσία. Το
σκάνδαλο ξέσπασε τον Φεβρουάριο, όταν ο Γιούρι Σκουράτοφ, ανώτατος εισαγγελέας
της Ρωσίας, αποκάλυψε την ύπαρξη της Φινάκο.

Ο Σεργκέι Ντουμπίνιν, πρώην πρόεδρος της ρωσικής κεντρικής τράπεζας,
υποστήριξε ότι η μεταφορά των κεφαλαίων στη Φινάκο ήταν μια απόλυτα νόμιμη
πρακτική που σκόπευε στην προστασία των ρωσικών αποθεμάτων από δανειστές που
βρίσκονταν στα δικαστήρια με τη ρωσική κυβέρνηση, προκειμένου να πάρουν πίσω
τα χρήματά τους.

Η Φινάκο χρησιμοποιούσε τα κεφάλια για να αγοράζει ρωσικά ομόλογα. Το
πρόβλημα, όμως, είναι ότι οι αποδόσεις από τις επενδύσεις της Φινάκο δεν
επέστρεψαν ποτέ στη Ρωσία.

Ουσιαστικά χρεοκοπημένη

Αυτή τη στιγμή η Ρωσία βρίσκεται σε οικονομική απόγνωση. Κάτι το οποίο
ομολόγησε πρόσφατα και ο Ρώσος υπουργός Οικονομικών, Μ. Ζαρντόνοφ: «Μας
δίνεται η τελευταία ευκαιρία, αφού αυτή τη στιγμή η Ρωσία είναι ουσιαστικά χρεοκοπημένη».

Η διεθνής κοινότητα προσπαθεί πάλι να προσφέρει χείρα βοηθείας στη Μόσχα, όχι
μόνον επειδή θέλει τα πάρει πίσω τα προηγούμενα δάνειά της, αλλά και ως
αντάλλαγμα ­ αν και δεν ομολογείται ­ για τη μη ανάμειξη της Ρωσίας στην κρίση
του Κοσόβου.