Το λεξικό των εργατών

Τι είναι «θρησκεία;» Το λεξικό των εργατών του 1956 έγραφε: «Θρησκεία είναι
το κατασκεύασμα που ικανοποιεί την ανάγκη του ανθρώπου να δημιουργήσει
καθορισμένη σύνδεση με τον κόσμο, με το σύμπαν, με το περιβάλλον μέσα εις το
οποίο ζει».
![]() |
|
Το βιβλίο «Η Εργατική Πρωτομαγιά στην Ελλάδα 1890-1999» του Δημήτρη |
Βεβαίως, στην εποχή μας, αυτές οι ερμηνείες φαίνονται ξεπερασμένες. Αλλά όπως
εξηγεί ο Δημήτρης Λιβιεράτος μέλος του Ε.Γ. του ΠΑΣΟΚ στο ξεκίνημά του στο
νέο βιβλίο του, που κυκλοφορεί από σήμερα με τον τίτλο «Η Εργατική Πρωτομαγιά
στην Ελλάδα 1890-1999», όλα πρέπει να τα εξετάζει κανείς στις συνθήκες που υπάρχουν.
Και φυσικά, το «Λεξιλόγιο Πολιτικών Όρων» του «σοσιαλιστικού συνδέσμου νέων»,
που κυκλοφόρησε το 1956 στα πέτρινα χρόνια της παρανομίας του ΚΚΕ και
περιλαμβάνει στο βιβλίο του, έχει την αξία του.
Τη χρονιά εκείνη το 1956 όταν το παρακράτος διοικούσε τη ΓΣΕΕ, μετά τη
δολοφονία διά της… μεθόδου της εκπαραθύρωσης από την Ασφάλεια του νόμιμου
γραμματέα της Γενικής Συνομοσπονδίας Μήτσου Παπαρήγα, το Λεξικό των Πολιτικών
Όρων ήταν το καλύτερο προσκεφάλι πολλών εργατών.
Σ’ αυτό το λεξικό, λοιπόν, που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Δημήτρη
Λιβιεράτου που κυκλοφορεί σήμερα από τις εκδόσεις «Προσκήνιο – Εκδόσεις
Άγγελος Σιδεράτος», ορίζεται ως «αξία ανταλλακτική» η… «σχέση αναλογίας στην
ανταλλαγή ορισμένου αριθμού αξιών χρήσης ενός είδους με ορισμένο αριθμό αξιών
χρήσης άλλου είδους».
Γλώσσα είναι… «ένα είδος εργαλείου που χρησιμεύει για την κοινωνική
συνεννόηση» και δούλος «ο πουλημένος για πάντα».
Ίσως ο πλέον εντυπωσιακός ορισμός αφορά στην επανάσταση. «Επανάσταση», κατά το
λεξικό, «είναι μία πράξη βίας όπου “ένα μέρος του πληθυσμού επιβάλλει τη
θέλησή του με ντουφεκιές, με ξιφολόγχες, με κανονιές, δηλαδή με άκρα
εξουσιαστικά μέσα. Η μερίδα που νίκησε βρίσκεται στην ανάγκη να διατηρήσει την
κυριαρχία της με τον τρόμο που εμπνέουν τα όπλα της στους αντιδραστικούς”».
«Ελευθερία» είναι «η εγνωσμένη αναγκαιότητα» και «εβουλουσιονισμός» είναι «ο
χυδαίος εξελιχτισμός».
Το λεξικό είναι αρκετά… προχωρημένο στους όρους του. «Έθνος», γράφει, «είναι
το σύνολο ανθρώπων που σχηματίζεται σαν αποτέλεσμα της γένεσης και ανάπτυξης
της κεφαλαιοκρατίας με χαραχτηριστικό του γνώρισμα την ύπαρξη ορισμένων
οικονομικών δεσμών κοινού εδάφους, γλώσσας και πολιτισμού».
Και όταν φθάνει κανείς στο λήμμα «ηθική» διαβάζει: «Είναι το σύνολον των
κανόνων της ατομικής και κοινωνικής συμπεριφοράς που ανταποκρίνεται στην
ορισμένη αντίληψη που έχει για το καλό και το κακό ένας ορισμένος λαός σε μια
ορισμένη εποχή».
Στο λεξικό υπάρχουν και όροι, λίγο… δύσκολοι και οπωσδήποτε… σπάνιοι.
![]() |
|
Σκίτσο από το βιβλίο. Συνοδεύεται από τον στίχο: «Για να σπάσουν τα δεσμά μας |
Αβάντ-Γκάρντ. – Εμπροσθοφυλακή, πρωτοπορία.
Ανιμισμός. – Θεωρία που σημαίνει ότι μία ψυχή είναι σύγχρονα αρχή της
σκέψης και της οργανικής ζωής.
Απαράτ. – Μηχανισμός.
Άρτελ. – Μορφή συνεταιρισμού στην προεπ/κή Ρωσσία.
Αταβισμός. – Σημαίνει την εμφάνισιν γνωρισμάτων που δεν υπήρχαν στην
τελευταία γενιά.
Αξία. – Το ποσόν της αναγκαίας κοινωνικής εργασίας που εμπεριέχεται σε
ωρισμένο εμπόρευμα.
Α priori. – Εκ των προτέρων.
Αρριβισμός. – Τυχοδιωκτισμός.
Αξία χρήσης. – Η χρησιμότητα ενός πράγματος.
Βερμπαλισμός. – Άσκοπη φλυαρία.
Βέτο. – Αρνησικυρία.
Βολουνταρισμός. – Βουλησιαρχία. Θεωρία που υποστηρίζει ότι όλα τα
ρυθμίζει η βούληση.
Γλώσσα. – Η γλώσσα είναι ένα είδος εργαλείου που χρησιμεύει για την
κοινωνική συνεννόηση.
Δικτατορία. – Είναι η εξουσία που στηρίζεται άμεσα στη βία και δεν
υποτάζεται σε κανένα νόμο.
Δούλος. – Ο πουλημένος για πάντα.
Διαλεχτική. Είναι η επιστήμη για τους γενικούς νόμους της κίνησης
τόσο του εξωτερικού κόσμου (φύσης, κοινωνίας) όσο και της ανθρώπινης σκέψης.
Δυϊσμός. – (ντουαλισμός) Σαν αρχήν της αντικειμενικής πραγματικότητας
θεωρεί 2 διαφορετικές ουσίες, σωματική και πνευματική.
Διχτατορία του Προλεταριάτου. – Το μετά την ανατροπή της αστικής τάξης
στάδιο της κοινωνίας όπου το προλεταριάτο καταλαμβάνει την εξουσία σαν η
ηγέτιδα τάξη της κοινωνίας.
Εργατισμός. – Πολιτική τάση που θέλει να αποκλείση τα διανοούμενα
στελέχη απ’ το Κόμμα.
Επανάσταση. – Η επανάσταση είναι μία πράξη όπου ένα μέρος του πληθυσμού
επιβάλλει τη θέλησή του με ντουφεκιές με ξιφολόγχες με κανονιές δηλ. με άκρα
εξουσιαστικά μέσα. Η μερίδα που νίκησε βρίσκεται στην ανάγκη να διατηρήση την
κυριαρχία της με τον τρόμο που εμπνέουν τα όπλα της στους αντιδραστικούς.
Ελευθερία. – Η εγνωσμένη αναγκαιότητα.
Εβουλουσιονισμός. – Χυδαίος εξελιχτισμός.
Επιστήμη. – Είναι η συστηματική κατανόηση των φαινομένων μιας ωρισμένης
σφαίρας της ανθρώπινης πείρας.
Έθνος. – Είναι το σύνολο ανθρώπων που σχηματίζεται σαν αποτέλεσμα της
γένεσης και ανάπτυξης της κεφαλαιοκρατίας με χαρακτηριστικό του γνώρισμα την
ύπαρξη ωρισμένων οικονομικών δεσμών κοινού εδάφους, γλώσσας και πολιτισμού.
Ηθική. – Είναι το σύνολον των κανόνων της ατομικής και κοινωνικής
συμπεριφοράς που ανταποκρίνεται στην ωρισμένη αντίληψη που έχει για το καλό
και το κακό ένας ωρισμένος λαός σε μια ωρισμένη εποχή.
Θρησκεία. – Το κατασκεύασμα που ικανοποιεί την ανάγκη του ανθρώπου να
δημιουργήση καθορισμένη σύνδεση με τον κόσμο, με το σύμπαν, με το περιβάλλον
μέσα εις το οποίον ζει.
Ιμμοραλισμός. – Ανηθικισμός.
Ιμπεριαλισμός. – Το ανώτερο και τελευταίο στάδιο του Καπιταλισμού (τάση
προς κατάχτηση και επέχταση διεθνών αγορών). Η επεχτατική πολιτική του
χρηματιστικού Κεφαλαίου.
Καρτέλ. – Συνεννόηση επιχειρήσεων οι οποίες έχουν την διοικητική τους
ανεξαρτησία, έχουν όμως περιορισμούς στην ελευθερία της εμπορικής συναλλαγής
για την αντιμετώπιση του συναγωνισμού.
Κεφάλαιο. – Η αξία που παράγει υπεραξία.
Κομμουνισμός. – Είναι η επιστήμη των όρων για την απελευθέρωση του
προλεταριάτου. – Το ανώτερο στάδιο του σοσιαλισμού όπου υπάρχει αφθονία αγαθών
και όπου ο καθένας αμοίβεται ανάλογα με τις ανάγκες του.
Κάστα. – Περιορισμένη φατρία.
Λεγκαλισμός. – Ο περιορισμός ενός κόμματος στην νόμιμη δράση για καιρό
παρανομίας σε βάρος των επαναστ. αρχών.
Λίγκα. – Ένωση – σύνδεσμος.
Λικβινταρισμός. – Διαλυτισμός.
Λόκ-άουτ. Αντιαπεργία των εργοδοτών.
Λούμπεν – Προλεταριάτο. Κουρελοπρολεταριάτο, τα αλήτικα στρώματα της
κοινωνίας. (Lumpen proletariat).
Μαξιμαλισμός. – Επαναστατική τάση του αριστερού κινήματος στην Ιταλία.
Μεροκάμματο. – Το ελάχιστο ποσόν που χρειάζεται για τη συντήρηση του
εργάτη. Η τιμή της εργατικής δύναμης.
Μισθός. – Το χρηματικό ποσόν που πληρώνει ο κεφαλαιούχος για ορισμένο
χρόνο εργασίας ή για την εκτέλεση ωρισμένης εργασίας.
Νασιοναλισμός. – Εθνικισμός.
Νατιβισμός. – Εμφυτοκρατία.
Νατουραλισμός. – Σημαίνει ότι τίποτε άλλο δεν υπάρχει έξω από τη φύση.
Ουμανισμός. Ανθρωπισμός.
Ομπσκουραντισμός. – Σκοταδισμός. Αντίδραση στη μόρφωση του λαού.
Ομπστρουξιονισμός. – Κωλυσιεργεία.
Οππορτουνισμός. – Καιροσκοπισμός.
Πασιφισμός. – Ειρηνοφιλία.
Παουπερισμός. – Αθλιότητα. Εξαθλίωση.
Πεσσιμισμός. – Απαισιοδοξία.
Προτεξιονισμός. – Προστατευτισμός. Σύστημα δασμών.
Προτσές. – Εξελιχτική πορεία.
Ρεαλισμός. Πραγματοκρατία.
Ρεβιζιονισμός. – Αναθεωρητικισμός. Τάση αναθεώρησις της Μαρξιστικής θεωρίας.
Ρετζιοναλισμός. – Τοπικισμός.
Ρετσέτα. – Συνταγή.
Ρεφορμισμός. – Μεταρυθμισμός. Δεξιά τάση στη Σοσ/τία.
Σοβιέτ. – Συμβούλιο. Σολινταρισμός. – Αλληλεγγύη.Σοσιαλισμός. – Το μετά
τη Διχτατορία του προλεταριάτου στάδιο της κοινωνίας κατά το οποίο 1) Οι
τάξεις έχουν αρχίσει και διαλύονται 2) Το κράτος έχει αρχίσει να σβύνει και 3)
Ο κάθε εργαζόμενος προσφέρει ανάλογα με τις ικανότητές του και αμοίβεται
ανάλογα με την εργασία του.
Στρουχτούρα. – Τεχνική. Οργανωτική συγκρότηση.
Τερμινολογία. – Ορολογία.
Τερρορισμός. – Τρομοκρατία.
Τιμαριωτισμός. – Φεουδαρχία.
Τραστ. – Ένωση πολλών επιχειρήσεων.
Τιμή εργασίας. – Μεροκάματο (εργατικής δύναμης).
Υπεραξία. – Η παραγόμενη από τον εργάτη επί πλέον αξία από εκείνη που πληρώνεται.
Υπερεργασία. Το μη πληρωμένο τμήμα της εργασίας (υπεραξία).
Φαταλισμός. – Μοιρολατρεία.
Φεουδαρχισμός. – ή Φεουδαλισμός. Το οικονομικό – κοινωνικό σύστημα του
μεσαίωνα που στηρίζεται πάνω στην μεγάλη ιδιοχτησία της γης.
Φεμινισμός. – Τάση προς χειραφέτηση της γυναίκας στην αστική κοινωνία.
Χαρτισμός. – Το αγγλικό εργατικό κίνημα στην αρχή του.
Χβοτσισμός. – Χβοτσ. Ουρά.















