Κάθε δικαστής και άποψη

Ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου κ. Στέφανος Ματθίας υποστηρίζει την άποψη ότι η επιλογή της δικαστικής ηγεσίας πρέπει να μη γίνεται από την εκάστοτε κυβέρνηση για να μη δημιουργούνται «σχέσεις εξάρτησης»

Ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου Στέφ. Ματθίας επανέρχεται στο ζήτημα των
συνταγματικών αλλαγών για τη Δικαιοσύνη με πρόταση έξι σημείων που εκτιμά ότι
«αποδεσμεύουν» τον δικαστικό κλάδο από την πολιτική και ιδίως την κυβερνητική
εξουσία. Τα πολιτικά κόμματα έχουν από καιρό τοποθετηθεί και κινούνται τα
περισσότερα σε άλλο μήκος. Αλλά, το θέμα για τον πρόεδρο του Αρείου Πάγου
είναι να πείσει και τους δικαστές.

Η διαφοροποίηση των δικαστικών ενώσεων από τις προτάσεις του κ. Ματθία έχει
καταγραφεί, αλλά σε βασικά ζητήματα που θίγονται με την επικείμενη
συνταγματική Αναθεώρηση προκύπτει ακόμη και πλήρης αντίθεση θέσεων που οδηγεί
σε αδυναμία του δικαστικού Σώματος να παρουσιάσει μια συνολική ομόφωνη πρόταση
για το νέο τοπίο που θα διαμορφωθεί για την ελληνική Δικαιοσύνη μέσα από την Αναθεώρηση.

Μια σύγκριση των προτάσεων του κ. Ματθία, που έχουν υιοθετηθεί σε επίπεδο
γνωμοδότησης και από την πλειοψηφία της Ολομελείας του Αρείου Πάγου, με τις
προτάσεις που έχουν υποβάλει η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων, η Ένωση των
Δικαστικών Λειτουργών του Συμβουλίου της Επικρατείας και η Ένωση Διοικητικών
Δικαστών, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο δικαστικός κλάδος λαμβάνει μέρος στον
διάλογο που έχει ανοίξει για την Αναθεώρηση του Συντάγματος με… τέσσερις
απόψεις. Ιδίως για το σημαντικότερο των ζητημάτων, τον τρόπο ανάδειξης της
ηγεσίας των Ανωτάτων Δικαστηρίων της χώρας.

Όχι κυβερνητική επιλογή

Ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου επαναφέρει το ζήτημα στο προσκήνιο με ομιλία του
σε ημερίδα που διοργανώνει μεθαύριο Δευτέρα η Κίνηση Πολιτών με θέμα την
ανεξαρτησία και αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (ώρα 6 μ.μ. στην Παλαιά
Βουλή). Και επαναλαμβάνει ότι η επιλογή της δικαστικής ηγεσίας θα πρέπει να
φύγει από τη σφαίρα ευθύνης της εκάστοτε κυβέρνησης γιατί διαφορετικά
δημιουργούνται «σχέσεις εξάρτησης».

Παράλληλα, προτείνει να ενισχυθεί ο ρόλος του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου
που ελέγχει την υπηρεσιακή εξέλιξη (προαγωγές, μεταθέσεις κ.λπ.) των
δικαστικών λειτουργών, ενώ ζητεί αποφασιστικό ρόλο της δικαστικής ηγεσίας στη
διαχείριση των «δικαστικών» κονδυλίων.

Οι θέσεις του κ. Ματθία δεν έχουν μείνει στο απυρόβλητο ούτε εντός του Αρείου
Πάγου. «Όλα αυτά είναι, χωρίς αμφιβολία, θέματα προς συζήτηση. Αλλά με τον
τρόπο που θίγονται, ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου εμφανίζεται να… σπέρνει
θύελλες, αμφισβητώντας την ισχύουσα κατάσταση, ενώ την ίδια ώρα είναι βέβαιο
πως θεωρεί ότι ο ίδιος υπήρξε η κατάλληλη επιλογή, σε εφαρμογή αυτών των
διατάξεων που ζητεί να καταργηθούν…», σχολίαζε τις προηγούμενες ημέρες μέλος
του Ανωτάτου Δικαστηρίου που είχε μειοψηφήσει στη συνεδρίαση της Ολομελείας
για τη συνταγματική Αναθεώρηση.

Οι δικαστικές ενώσεις

Τις προτάσεις του προέδρου του Αρείου Πάγου για την ανάδειξη της ηγεσίας των
Ανωτάτων Δικαστηρίων, ωστόσο, προκύπτει ότι… καταψηφίζουν οι δικαστικές
ενώσεις. Κατά τον κ. Ματθία και την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, οι πρόεδροι
των Ανωτάτων Δικαστηρίων θα πρέπει να επιλέγονται από τον Πρόεδρο της
Δημοκρατίας (και όχι από το Υπουργικό Συμβούλιο, όπως ισχύει σήμερα) μεταξύ
των τριών αρχαιοτέρων αντιπροέδρων των δικαστηρίων που θα έχει προάγει η
Ολομέλειά τους.

Αλλά από την πλευρά τους οι δικαστικές ενώσεις έχουν προτείνει προς τη Βουλή
και τα πολιτικά κόμματα:

1 Η Ένωση Δικαστικών Λειτουργών του Συμβουλίου της Επικρατείας, να
παραμείνει η αρμοδιότητα στο Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο θα επιλέγει τον
πρόεδρο μεταξύ όλων των αντιπροέδρων. Για τους αντιπροέδρους τάσσεται υπέρ της
προαγωγής τους από τις Ολομέλειες των Ανωτάτων Δικαστηρίων, αλλά ειδικά για
τον πρόεδρο τονίζει ότι η θητεία του θα πρέπει να τερματίζεται στην πενταετία,
εάν στο μεταξύ δεν έχει συνταξιοδοτηθεί. Και αποδέχεται τον αποφασιστικό ρόλο
του Υπουργικού Συμβουλίου, δηλαδή της κυβέρνησης, επισημαίνοντας ότι αυτό
«είναι υπεύθυνο έναντι του Κοινοβουλίου και του εκλογικού σώματος για την ορθή
άσκηση της περιορισμένης διακριτικής τους εξουσίας…».

Σημειώνεται ότι η Ολομέλεια του ΣτΕ δεν έχει προς το παρόν υποβάλει, όπως η
Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, προτάσεις για το ζήτημα της Αναθεώρησης. Σχετική
συνεδρίαση αναμένεται να γίνει τις προσεχείς εβδομάδες στο Ανώτατο Διοικητικό
Δικαστήριο, αν και ο πρόεδρός του έχει χαρακτηρίσει μία τέτοια συνεδρίαση
«πρόωρη», καθώς η συνταγματική Αναθεώρηση είναι υπόθεση της επόμενης Βουλής.

2 Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων έχει προκρίνει τον ρόλο του
Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου για την εκλογή των προέδρων, το οποίο όμως
προτείνει να είναι διευρυμένης σύνθεσης με τη συμμετοχή κατά 1/3 αρεοπαγιτών,
εφετών και πρωτοδικών, ώστε να εκφράζει το σύνολο του δικαστικού κλάδου. Κι
ακόμη προτείνει η θητεία των προέδρων να μην υπερβαίνει τα τρία χρόνια.

3 Η Ένωση Διοικητικών Δικαστών επίσης αποδέχεται τον αποφασιστικό ρόλο
της εκάστοτε κυβέρνησης, προτείνοντας να επιλέγει μεταξύ των τριών αρχαιοτέρων
αντιπροέδρων που θα έχουν προαχθεί από τις οικείες Ολομέλειες. Και θέτει και
από την πλευρά της ζήτημα θητείας των προέδρων με περιορισμένη χρονική
διάρκεια (έως τριετία). Ακόμη, έχει προτείνει να θεσπιστεί ενιαίο Ανώτατο
Δικαστικό Συμβούλιο με δικαστές από όλους του κλάδους της Δικαιοσύνης.

Αντίθεση στο εκλεκτορικό

Ομοφωνία μεταξύ των δικαστικών ενώσεων, αλλά και των θέσεων που υιοθετεί η
Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, καταγράφεται στην αντίθεσή τους με την πρόταση που
έχει υποβληθεί από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ για τη συγκρότηση ειδικού εκλεκτορικού
σώματος (με βουλευτές, νομάρχες κ.λπ.) που θα επιλέγει τους υποψηφίους
προέδρους και θα υποβάλει σχετική πρόταση στο Υπουργικό Συμβούλιο. Επιπλέον,
συμφωνούν ότι δεν χρειάζεται να δημιουργηθεί Συνταγματικό Δικαστήριο, αφού
θεωρούν ότι η συνταγματικότητα των νόμων πρέπει να εξακολουθήσει να ελέγχεται
από τα δικαστήρια κάθε βαθμίδας.