Νέοι κανόνες για τον έλεγχο των κερδοσκόπων

Η Γουώλ Στρητ έχει εδώ και αρκετό καιρό επουλώσει τις πληγές από την
κατάρρευση του κερδοσκοπικού αμοιβαίου κεφαλαίου Long Term Capital Management.
Ωστόσο, το πάθημα έγινε μάθημα…

Μέτρα για τον περιορισμό του κινδύνου στη χρηματιστηριακή αγορά της Νέας Υόρκης προτίθεται να λάβει η αμερικανική κυβέρνηση

Πριν από έξι περίπου μήνες η κατάρρευση του κερδοσκοπικού αμοιβαίου κεφαλαίου
Long Term Capital Management έντυσε τη χρηματιστηριακή αγορά της Νέας Υόρκης
στα μαύρα και έκανε τους επενδυτές να τρέχουν πανικόβλητοι να αποσύρουν τα
χρήματά τους από τη Γουώλ Στρητ. Η αμερικανική κυβέρνηση έσπευσε τότε να
διασώσει το LTCM, φοβούμενη ενδεχόμενη κατάρρευση της χρηματιστηριακής αγοράς.

Οι νομοθέτες ανησυχούν ότι ­ παρά την τραυματική αυτή εμπειρία ­ οι λόγοι για
τους οποίους οδηγήθηκε αυτό το κερδοσκοπικό κεφάλαιο στην κατάρρευση
εξακολουθούν να υπάρχουν.

Οι νομοθέτες κάνουν τώρα τα πρώτα βήματα για την αλλαγή των κανόνων των
χρηματιστηριακών συναλλαγών, ενώ πρόκειται να κάνουν εκτεταμένο έλεγχο στα
βιβλία των εταιρειών επενδύσεων.

Η κυβέρνηση Κλίντον, έχοντας στα χέρια της σχετική έκθεση, σκοπεύει πολύ
σύντομα να λύσει τα χέρια των αρχών που εποπτεύουν το Χρηματιστήριο και την
αγορά εμπορευμάτων (commodities), για να διενεργούν εκτεταμένους ελέγχους στις
συναλλαγές που πραγματοποιούν οι χρηματιστηριακές εταιρείες της Γουώλ Στρητ.

Επιπλέον θα ζητήσουν την υποστήριξη του Κογκρέσου για την έγκριση κανονισμών
που θα υποχρεώνουν τα βραχυπρόθεσμα κερδοσκοπικά κεφάλαια (hedge funds) να
δίνουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις πηγές χρηματοδότησης και τις
επενδυτικές τους κινήσεις. Αν οι νέοι κανονισμοί ισχύσουν, πολλά από αυτά τα
κεφάλαια θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν τις ΗΠΑ.

Η έκθεση είναι το προϊόν ερευνών στον τρόπο λειτουργίας της χρηματιστηριακής
αγοράς της Νέας Υόρκης, που ξεκίνησαν τον περασμένο Σεπτέμβριο, αμέσως μετά τη
διάσωση του LTCM από την αμερικανική κυβέρνηση.

Παρά το γεγονός ότι οι συντάκτες της έκθεσης δεν προτείνουν τον άμεσο έλεγχο
των βραχυπρόθεσμων κερδοσκοπικών κεφαλαίων ­ ο οποίος θα έβρισκε την έντονη
αντίδραση της χρηματοπιστωτικής «βιομηχανίας» ­ οι αρχές σκοπεύουν να
αποκτήσουν εξουσίες πάνω στις επενδυτικές τράπεζες, οι οποίες, ας σημειωθεί,
ήταν και οι κυριότεροι δανειστές του LTCM. Τα μέτρα θα κάνουν τις
χρηματιστηριακές εταιρείες αντικείμενο ελέγχων, ανάλογων με αυτούς που
υπόκεινται οι εμπορικές τράπεζες. Οι συστάσεις της έκθεσης είναι μέρος μιας
μακράς έρευνας στους τρόπους χρηματοδότησης των βραχυπρόθεσμων κερδοσκοπικών
κεφαλαίων που έκαναν κορυφαίοι οικονομικοί ελεγκτές, κάτω από την καθοδήγηση
του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών Ρόμπερτ Ρούμπιν και του διοικητή της
αμερικανικής κεντρικής τράπεζας Άλαν Γκρίνσπαν.

Η διάσωση του LTCM

Παρά το γεγονός ότι το LTCM έφτασε στα πρόθυρα της χρεοκοπίας μόλις πριν από
έξι μήνες, η χρηματιστηριακή αγορά της Νέας Υόρκης δείχνει να το έχει ξεχάσει
λόγω του καλπασμού των τιμών των ομολόγων και των μετοχών. Το LTCM διεσώθη από
14 χρηματιστηριακές εταιρείες της Νέας Υόρκης, οι οποίες εν μέσω της
χρηματιστηριακής κρίσης τού έκαναν «ένεση» ρευστού, ύψους 3,6 δισεκατομμυρίων
δολαρίων. Από τότε το κεφάλαιο έχει ανακάμψει προσφέροντας σημαντικά κέρδη
στους νέους ιδιοκτήτες του.

Ωστόσο, η κατάστρωση του σχεδίου διάσωσης του κερδοσκοπικού κεφαλαίου έγινε
από την αμερικανική κεντρική τράπεζα και από τοπικές αρχές της αμερικανικής
κεφαλαιαγοράς, που φοβούνταν ότι η κατάρρευσή του θα οδηγούσε σε παγκόσμια
χρηματοπιστωτική κρίση. Οι υπεύθυνοι πιστεύουν τώρα ότι αυτή η πικρή εμπειρία
θα ξεχαστεί αν δεν ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό της δυνατότητας των
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να τοποθετούνται στην αγορά με δανεικά.

Οι υπεύθυνοι της FED αποκαλούσαν τα χρήματα που εξασφάλιζε, μέσω δανείων, το
LTCM «υπερβολικά» και αντιδρούσαν για το γεγονός ότι πολλές γνωστές
επενδυτικές τράπεζες και χρηματιστηριακές εταιρείας υιοθετούσαν «εξαιρετικά
φιλελεύθερη» πολιτική δανεισμού του κεφαλαίου.

«Το επεισόδιο του LTCM αναδεικνύει την ανάγκη όλων όσοι συνθέτουν το
χρηματοπιστωτικό σύστημα, και όχι μόνο των κερδοσκοπικών κεφαλαίων, για τον
καθορισμό ορίων στον βαθμό του κινδύνου που αναλαμβάνουν», αναφέρεται στην
έκθεση. «Μερικές από τις αδυναμίες που επέτρεψαν στο LTCM να πλησιάσει στην
κατάρρευση εξακολουθούν να υπάρχουν».

Οι συντάκτες της έκθεσης χρησιμοποιούν σκληρή γλώσσα για την αυξανόμενη τάση
των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να χρηματοδοτούν τις τοποθετήσεις τους στις
αγορές με δανεικά. Λένε, για παράδειγμα, ότι μεγάλες χρηματιστηριακές
εταιρείες χρησιμοποιούν δανεικά σε αναλογία πολύ μεγαλύτερη των ιδίων
κεφαλαίων τους.

Στην έκθεση υπάρχει ένας μακρύς κατάλογος συστάσεων για τη λήψη μέτρων που θα
μειώσουν τους κινδύνους τόσο για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα όσο και για τους επενδυτές.

Οι κυριότερες από αυτές τις συστάσεις είναι:

* Οι εποπτεύουσες αρχές των τραπεζών και των χρηματιστηριακών εταιρειών
πρέπει να εξασφαλίσουν ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα υιοθετούν καλύτερες
πρακτικές διαχείρισης των κινδύνων. Στην έκθεση σημειώνεται ότι το σύστημα
διαχείρισης κινδύνου «κατέρρευσε» όταν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα επέτρεψαν
στο κερδοσκοπικό κεφάλαιο Long Term Capital Management να δανειστεί υπέρογκα ποσά.

* Οι τράπεζες και οι χρηματιστηριακές εταιρείες πρέπει να δίνουν μια
πιο λεπτομερή αναφορά των δανείων που χορηγούν. Με αυτόν τον τρόπο οι
εποπτεύουσες αρχές θα μπορούν να εντοπίσουν τις περιπτώσεις ανάληψης
υπερβολικού κινδύνου από παράγοντες του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

* Οι ομοσπονδιακές αρχές αναλαμβάνουν δράση για να εξασφαλίσουν ότι
άλλες χώρες (κυρίως τα δημοφιλή offshore χρηματοπιστωτικά κέντρα, όπως τα
νησιά Κάιμαν) θα εντείνουν τον έλεγχο της ροής κεφαλαίων.

* Το Κονγκρέσο πρέπει να επισπεύσει την ψήφιση επικαιροποιημένων νόμων
που θα αφορούν τις χρεοκοπίες. Οι νέοι νόμοι πρέπει να δημιουργήσουν ένα
λιγότερο ευάλωτο χρηματοπιστωτικό περιβάλλον, στις περιπτώσεις που
σημειώνονται χρεοκοπίες, όπως αυτή του LTCM.

Αντιδράσεις

Οι προτάσεις αυτές δεν αναμένεται να προκαλέσουν την αντίδραση των επενδυτικών
τραπεζών και των χρηματιστηριακών εταιρειών.

Είναι πολύ πιθανό να δημιουργήσουν θύελλα αντιδράσεων από την πλευρά των
κερδοσκοπικών κεφαλαίων (hedge funds).

«Η βιομηχανία των hedge funds θα εναντιωθεί στη θέσπιση κανόνων ελέγχου της
λειτουργίας της. Δεν θα τους αρέσει», εκτιμά ο Ρόι Σμιθ, καθηγητής
χρηματοοικονομίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. «Ωστόσο, ο τρόπος δράσης
των κερδοσκοπικών κεφαλαίων ήταν αυτός που προκάλεσε τις εποπτικές αρχές για
να αναζητήσουν τρόπους στενότερου ελέγχου».

Όσον αφορά στα μέτρα για τις τράπεζες και τις χρηματιστηριακές εταιρείες, ο
Σμιθ πιστεύει ότι θα είναι σε γενικές γραμμές αποδεκτές. Η άποψη του Σμιθ
αντανακλά τις διαπιστώσεις πολλών παραγόντων του χρηματοπιστωτικού συστήματος
που υποστηρίζουν ότι η FED αντέδρασε υπερβολικά στην περίπτωση του LTCM.

«Τα νέα μέτρα δεν πρόκειται να προκαλέσουν μια ριζική αλλαγή στον τρόπο που τα
πράγματα λειτουργούν σήμερα…», καταλήγει ο Σμιθ.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων:Σπύρος Δημητρέλης