Έως 6,4 δισ. δολάρια η ανοικοδόμηση

Από 3,3 έως 6,4 δισ. δολάρια εκτιμά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι θα κοστίσει η
γιουγκοσλαβική κρίση στις γειτονικές χώρες του Κοσσυφοπεδίου και στο ίδιο το
Κοσσυφοπέδιο για την ανοικοδόμησή του, ενώ κανέναν υπολογισμό δεν κάνει προς
τον παρόν για την υπόλοιπη Γιουγκοσλαβία.

Οι υπολογισμοί αυτοί απέχουν, βεβαίως, από το επονομαζόμενο «σχέδιο Μάρσαλ»,
στο οποίο έχει αναφερθεί ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Γ. Παπαντωνίου,
εκτιμώντας το ύψος του μεταξύ 10 και 20 δισ. δολαρίων. Είναι προφανές ότι οι
υπολογισμοί στους οποίους αναφέρθηκε ο κ. Παπαντωνίου περιλαμβάνουν ολόκληρη
τη Γιουγκοσλαβία και καλύπτουν ένα ευρύτερο φάσμα έργων από αυτά που
καταγράφει στην έκθεσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Στην έκθεση αυτή, η οποία συζητείται τη Δευτέρα στο Συμβούλιο Υπουργών
Οικονομίας (ECOFIN), προτείνονται τρόποι για κάλυψη του κόστους του πολέμου
από τη διεθνή κοινότητα. Η Ελλάδα, την οποία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός
Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου, θα επισημάνει, σύμφωνα με
πληροφορίες, τρία βασικά σημεία κατά τη συζήτηση αυτή:

1. Ότι η βοήθεια πρέπει να επεκταθεί στο σύνολο της Γιουγκοσλαβίας και
όχι μόνον στο Κόσοβο.

2. Ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στον
συντονισμό της προσπάθειας (όπως, άλλωστε, προτείνει και η ίδια).

3. Ότι η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο για τη
διάχυση της βοήθειας, γιατί είναι μία χώρα που χαίρει εμπιστοσύνης όλων των
εμπλεκομένων μερών.

Σύμφωνα με την ανάλυση της Κομισιόν, οι οικονομικές ανάγκες των έξι γειτονικών
χωρών (Αλβανία, Βοσνία, Βουλγαρία, Ρουμανία, ΠΓΔΜ, Κροατία), καθώς και του
Κοσσυφοπεδίου και του Μαυροβουνίου, οι οποίες προκύπτουν ως αποτέλεσμα της
σύγκρουσης είναι οι εξής:

1. Πρόσφυγες. Το κόστος της ανθρωπιστικής βοήθειας για τους πρόσφυγες
εκτιμάται σε 343 εκατ. δολάρια, στο σενάριο για μικρή διάρκεια συγκρούσεων
(τέσσερις μήνες) και σε 778 εκατ. δολάρια, στην περίπτωση που η σύγκρουση θα
διαρκούσε εννέα μήνες. Ο υπολογισμός βασίζεται στην εκτίμηση ενός μέσου
μηνιαίου κόστους για τη διαβίωση των προσφύγων ύψους 50 δολαρίων συν 30
δολάρια για την αρχική τους εγκατάσταση. Υπολογίζεται ότι ο αριθμός των
προσφύγων θα ανέλθει σε ένα εκατομμύριο.

2. Μακροοικονομικές επιπτώσεις. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου, τα οποία επικαλείται η Κομισιόν, το έλλειμμα του
ισοζυγίου πληρωμών των έξι γειτονικών χωρών θα αυξηθεί το 1999 κατά 650-1.500
εκατ. δολάρια, ενώ το δημοσιονομικό τους έλλειμμα κατά 300-650 εκατ. δολάρια,
ανάλογα με τη διάρκεια των συγκρούσεων. Το ΔΝΤ βασίζει τις εκτιμήσεις του
αυτές στην προϋπόθεση ότι ο αριθμός των προσφύγων δεν θα ξεπεράσει τις 750.000.

3. Ανοικοδόμηση. Σύμφωνα με προσωρινούς υπολογισμούς, οι οποίοι μπορεί
να αλλάξουν σημαντικά όπως επισημαίνει η Κομισιόν, το κόστος της ανοικοδόμησης
του Κοσσυφοπεδίου, που θα απαιτηθεί από τη διεθνή κοινότητα, θα είναι της
τάξεως των 2,5-3 δισ. δολαρίων, σε μία περίοδο περίπου τριών ετών.

Η διοχέτευση της διεθνούς βοήθειας στις εν λόγω χώρες, πάντως, δεν θα είναι
απλή υπόθεση. Εκτός από την εξεύρεση των πόρων, πρέπει να βρεθεί το κατάλληλο
όργανο συντονισμού της βοήθειας αυτής και να επιλεγούν τα κανάλια, μέσω των
οποίων θα διοχετευθεί ώστε να καλύψει τον σκοπό για τον οποίο προορίζεται. Ένα
βασικό πρόβλημα είναι το γεγονός ότι οι δημοκρατίες του Κοσσυφοπεδίου και του
Μαυροβουνίου δεν δικαιούνται χρηματοδότησης από το ΔΝΤ και την Παγκόσμια
Τράπεζα, αφού δεν είναι ανεξάρτητα κράτη.

Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, το κάθε πρόβλημα απαιτεί διαφορετικού είδους
παρέμβαση. Έτσι, το πρόβλημα των προσφύγων απαιτεί παροχή ανθρωπιστικής
βοήθειας, με τη μορφή δωρεάν επιχορηγήσεων, για την παροχή στέγης, τροφής και
φαρμάκων στους πρόσφυγες, αλλά και άμεση δημοσιονομική υποστήριξη των χωρών
υποδοχής, προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις πιέσεις που υφίστανται όσον αφορά
τις κοινωνικές, οικονομικές και διοικητικές τους υποδομές.

Οι μακροοικονομικές επιπτώσεις πρέπει να αντιμετωπισθούν μέσω ενός συνδυασμού
δανείων για τη στήριξη των ισοζυγίων πληρωμών, ρύθμισης χρεών, τεχνικής
βοήθειας, καθώς ίσως και δανεισμού για συγκεκριμένα έργα υποδομής. Η Ελλάδα
υποστηρίζει ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στον τελευταίο αυτό τρόπο, τη
χρηματοδότηση, δηλαδή, έργων υποδομής.

Για την ανοικοδόμηση μπορούν να βοηθήσουν τα κοινοτικά προγράμματα Phare και
Obnova, τα οποία χρηματοδοτούν έργα υποδομής στις πρώην ανατολικές χώρες.

Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, το πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας πρέπει να
συμφωνηθεί άμεσα.

Έτσι ώστε μόλις υπάρξει κατάπαυση του πυρός να τεθεί σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα
προτεραιότητας, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση για τους τρεις πρώτους μήνες
τουλάχιστον και με συμφωνημένες δεσμεύσεις πόρων για τον πρώτο χρόνο.