Απελευθερώνει τις αγορές του το Χονγκ Κονγκ

Πολλοί πιστεύουν ότι το Χονγκ Κονγκ είναι συνώνυμο των ελεύθερων αγορών και
του καθαρόαιμου καπιταλισμού. Μήπως όμως έχουν άδικο;

Η υψηλή τιμή γης είναι ένα μείζον πρόβλημα για τους κατοίκους του Χονγκ Κονγκ. Γι’ αυτό τον λόγο η κυβέρνηση του κρατιδίου δαπανά εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για την παροχή φθηνής στέγης

Η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ με κάθε ευκαιρία τονίζει ότι οι κινήσεις της έχουν
πάντα ως υπόβαθρο τις αρχές της ελεύθερης αγοράς. Οι δηλώσεις όμως αυτές
έκρυβαν πάντα μια τελείως διαφορετική πραγματικότητα. Την πραγματικότητα μιας
κυβέρνησης που είναι πάντα έτοιμη να ακολουθήσει τις προστατευτικές τακτικές
που ακολουθούν και οι γείτονές του.

Πέρυσι, για παράδειγμα, η κυβέρνηση του κρατιδίου πραγματοποίησε μαζικές
αγορές μετοχών σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να αντιμετωπίσει μία μεγάλη
κερδοσκοπική επίθεση που απείλησε να βάλει δυναμίτη όχι μόνο στη
χρηματιστηριακή του αγορά αλλά και στην ισοτιμία του τοπικού νομίσματος, το
οποίο είναι συνδεδεμένο με το αμερικανικό δολάριο.

Ενώ η κυβέρνηση έχει αναλάβει τώρα το καθήκον να μειώσει τις τοποθετήσεις του
στις επιχειρήσεις του κρατιδίου ­ ανέρχονται περίπου στο 12% της συνολικής
κεφαλαιοποίησης της χρηματιστηριακής αγοράς ­ το Χονγκ Κονγκ αρχίζει να
αντιμετωπίζει μια αυξανόμενη αντίσταση που πηγάζει από το παρεμβατικό παρελθόν του.

Το κρατίδιο διαθέτει έναν εκπληκτικά μεγάλο δημόσιο τομέα, δραστηριοποιούμενο
σε κλάδους τόσο διαφορετικούς, όπως οι μεταφορές, η ύδρευση και οι πωλήσεις
γης. Υπάρχουν περίπου 190.000 δημόσιοι υπάλληλοι πλήρους απασχόλησης και άλλοι
140.000 εργαζόμενοι σε κρατικές επιχειρήσεις. Το άθροισμα αυτών των αριθμών
δείχνει ότι περίπου το 10% του συνολικού εργατικού δυναμικού του κρατιδίου
εργάζεται για το κράτος.

Επιπλέον η κυβέρνηση είναι ο μεγαλύτερος κατασκευαστής κατοικιών στον πλανήτη,
με περίπου 100.000 κατοικίες να είναι διαθέσιμες προς πώληση ­ με επιδότηση ­
αυτή την εποχή. Αυτή η σχετική απόκλιση μεταξύ λόγων και πραγματικότητας
πρόκειται να εκλείψει κατά τη διάρκεια των επόμενων χρόνων.

Έχουν περάσει περίπου δύο χρόνια από την στιγμή που η πρώην βρετανική αποικία
περιήλθε στην κινεζική επικράτεια. Από τότε η κυβέρνηση του κρατιδίου
προετοιμάζει ένα ευρύ πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων που θα καταλήξει στην πώληση
περίπου όλης της κρατικής περιουσίας: τόσο των βιομηχανιών όσο και των
επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών.

Η αδυναμία επίτευξης συναίνεσης όσον αφορά στις λεπτομέρειες αυτού του
προγράμματος κάνει πολλούς παράγοντες των αγορών να πιστεύουν ότι η κυβέρνηση
του κρατιδίου δεν είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε ιδιωτικοποιήσεις. Οι
κυβερνητικές ανακοινώσεις για την πολιτική ιδιωτικοποιήσεων ήταν σε μεγάλο
βαθμό αποσπασματικές. Η κωλυσιεργία αυτή είναι σε μεγάλο βαθμό κατανοητή αν
αναλογιστεί κανείς τη δύναμη του σωματείου των δημοσίων υπαλλήλων. Ακόμη και η
κυβερνητική προσπάθεια σχετικά μικρής εμβέλειας ιδιωτικοποίησης της
διαχείρισης και συντήρησης των κατοικιών προκάλεσε την έντονη αντίδραση των
συνδικάτων. Περίπου 9.000 δημόσιοι υπάλληλοι πραγματοποίησαν τον περασμένο
Μάρτιο τη μεγαλύτερη διαδήλωση στην ιστορία του κρατιδίου.

«Θα προχωρήσουμε»

Πρόσφατα η κυβέρνηση έγινε πιο σαφής όσον αφορά την πρόθεσή της να προχωρήσει
σε βαθιές μεταρρυθμίσεις του κρατικού τομέα. Με την κατάθεση του
προϋπολογισμού τον περασμένο Μάρτιο, ο Ντόναλντ Τσανγκ, υπουργός Οικονομικών
του Χονγκ Κονγκ, αποκάλυψε σχέδια για την πώληση του συστήματος μέσων μαζικής
μεταφοράς του κρατιδίου (MRT). Χαρακτήρισε αυτή την προσπάθεια σαν το πρώτο
βήμα ενός ευρύτερου σχεδίου.

«Η επιτυχία αυτού του ριζοσπαστικού σχεδίου θα γίνει ο οδηγός για την
ιδιωτικοποίηση και άλλων κρατικών επιχειρήσεων στο μέλλον», είπε ο Τσανγκ. Η
πώληση των συγκοινωνιών φαίνεται να είναι ένα λογικό σημείο εκκίνησης και οι
παρατηρητές πιστεύουν ότι η διαδικασία πώλησης του 25% του MRT θα ξεκινήσει
μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Το MRT, που αναμένεται να κοστολογηθεί περίπου 2,4 δισεκατομμύρια στερλίνες,
διαθέτει πολύ καλά οικονομικά στοιχεία, είναι κερδοφόρο και παίρνει πολύ καλή
βαθμολογία από τους οίκους αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας. Μια γρήγορη
και καθαρή πώλησή του θα ομαλοποιήσει το δρόμο για την ιδιωτικοποίηση και
άλλων επιχειρήσεων, όπως τη σιδηροδρομική επιχείρηση Κόουλουν Κάντον ή το νέο
αεροδρόμιο Τσεκ Λαπ Κοκ.

Ιδιωτικοποιήσεις

Παράλληλα, πολλοί πιστεύουν ότι αργά ή γρήγορα θα πωληθούν οι επιχειρήσεις
πληροφορικής, η απόθεση των απορριμμάτων, ο τομέας εκπαίδευσης και οι
κοινωνικές υπηρεσίες. Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η μείωση του αριθμού των
δημοσίων υπαλλήλων στις 120.000.

Το μεγάλο σχέδιο όμως του Ντομικίκ Γουόνγκ, υπουργού Στέγασης, είναι η
αντικατάσταση της κρατικής επιχείρησης στέγασης με τη χορήγηση επιδοτούμενων
στεγαστικών δανείων. Το εξαιρετικά υψηλό κόστος γης ήταν πάντα ένα οξύ
κοινωνικό πρόβλημα, το οποίο η κυβέρνηση αντιμετωπίζει με την κατασκευή και
παροχή φθηνής κατοικίας σχεδόν στο μισό πληθυσμό του κρατιδίου. Κάθε χρόνο
περίπου 30 εκτάρια κρατικής γης καλύπτονται για την ανέγερση κατοικιών, σε
προσιτές τιμές.

Σκοπός των σχεδίων ιδιωτικοποίησης αυτού του τομέα είναι η δημιουργία ενός
συστήματος που θα ανταποκρίνεται στην πραγματική ζήτηση για κατοικίες.

Αυτό μπορεί να γίνει με την πραγματοποίηση πλειστηριασμών για την πώληση
κρατικής γης κάθε φορά που οι ιδιώτες κατασκευαστές θα εκφράζουν ενδιαφέρον
για την ανέγερση κατοικιών. Πρόκειται για μια πραγματική προσπάθεια
απομάκρυνσης από την παραδοσιακή τακτική του κρατικού ελέγχου της αγοράς γης,
μέσω της υιοθέτησης ενός συστήματος στο οποίο η αγορά θα αποφασίζει για την
προσφορά κατοικιών αλλά και την τιμή των κατοικιών.

Το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων θα έχει σημαντικές συνέπειες για την οικονομία
του Χονγκ Κονγκ. Ο Κρίστοφερ Γουντ, οικονομολόγος της Τράπεζας ΑΒΝ-AMRO,
πιστεύει ότι οι ιδιωτικοποιήσεις θα οδηγήσουν σε μια πλήρη αναδιάρθρωση της
οικονομίας, όχι μόνον στο Χονγκ Κονγκ αλλά και στην Κίνα.

Κατ’αρχήν θα δώσει ένα πολύ καλό επιχείρημα για το ξεδίπλωμα του προγράμματος
μαζικών ιδιωτικοποιήσεων που ετοιμάζει η Κίνα. Πρόσφατα Κινέζοι κυβερνητικοί
αξιωματούχοι εξέφρασαν την πρόθεσή τους να ιδιωτικοποιήσουν μεγάλο μέρος του
τεράστιου κρατικού τομέα, με την πώληση περίπου των μισών κρατικών
εργοστασίων. Με την επικείμενη είσοδο της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό
Εμπορίου θα αυξηθούν οι πιέσεις για απελευθέρωση στον ανταγωνισμό των
τομέων-κλειδιών της κινεζικής οικονομίας.

Όσον αφορά το Χονγκ Κονγκ, οι ιδιωτικοποιήσεις θα καταργήσουν την ηγεμονία του
τραπεζικού τομέα και του τομέα ακινήτων.

Οι δύο αυτοί κλάδοι κυριαρχούν στη χρηματιστηριακή αγορά του Χονγκ Κονγκ
προκαλώντας παρενέργειες σε ολόκληρη την οικονομία. Υπολογίζεται ότι αποτελούν
το 56% της συνολικής κεφαλαιοποίησης στο Χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ. Η
κατάσταση αυτή θα αλλάξει με την είσοδο στο Χρηματιστήριο νέων μεγάλων
συγκοινωνιακών εταιρειών, εταιρειών παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας,
εκπαίδευσης και υγείας.

Μία χρηματιστηριακή αγορά λιγότερο ευαίσθητη στα επιτόκια θα κάνει το Χονγκ
Κονγκ λιγότερο ευάλωτο σε κερδοσκοπικές επιθέσεις, τόσο στη χρηματιστηριακή
αγορά όσο και στην αγορά συναλλάγματος.

Όπως υποστηρίζει ο κ. Γουντ, οι ιδιωτικοποιήσεις μπορεί να αποδειχθούν μια
πολύ καλή απάντηση στην «ερώτηση για το πώς θα αναγεννηθεί το Χονγκ Κονγκ μετά
την τραυματική εμπειρία της ασιατικής κρίσης».

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων:Σπύρος Δημητρέλης