|
|
Τον ενδιαφέρει η υστεροφημία του και δεν το κρύβει. Στο ερώτημα «τι θέλετε να
γράψει η Ιστορία για σας», ο Κ. Μητσοτάκης απαντάει πως θα ήθελε να καταγραφεί
ότι «υπήρξε ειλικρινής και έντιμος» και πως «πολλά λάθη έκανε, αλλά ποτέ δεν
πρόδωσε τον εαυτό του. Ότι υπήρξε αληθινός δημοκράτης».
Ο ίδιος θα κάνει ό,τι μπορεί να την βοηθήσει για να διαμορφώσει η Ιστορία
μια όσο το δυνατόν αντικειμενική εικόνα. Για τον λόγο αυτό συνέστησε ήδη μια
εταιρεία αστικού δικαίου μη κερδοσκοπική, η οποία θα διαχειρισθεί το Αρχείο
του. Υπερηφανεύεται ότι από τα έγγραφα και τα κειμήλια που ο ίδιος και οι
φίλοι του θα διαθέσουν στο Ίδρυμα «Αρχείο Κ. Μητσοτάκη» θα καλύψουν μία
περίοδο 50 χρόνων της νεώτερης ελληνικής ιστορίας. Τη φροντίδα του Αρχείου,
που θα είναι σύγχρονο και λειτουργικό, έχει αναλάβει ο γιος του Κυριάκος.
Και υπερηφανεύεται μάλιστα διπλά, γιατί θα πρόκειται για κάτι «σεμνό» «δεν
θέλω να κάνω ό,τι έκανε ο Καραμανλής, ούτε μπορώ», επισημαίνει με νόημα…
Στο τέταρτο και τελευταίο μέρος της πολύωρης συνέντευξής του στα «ΝΕΑ», ο Κ.
Μητσοτάκης εξομολογείται ότι έχει μετανιώσει που παραιτήθηκε από πρωθυπουργός
τον Σεπτέμβριο του 1993, μετά την ανεξαρτητοποίηση βουλευτών που τον άφησαν
στον οριακό αριθμό 150. Θα μπορούσε, υποστηρίζει, να παραμείνει με 150, να
αλλάξει τον εκλογικό νόμο με την ψήφο και της Αριστεράς και να εμποδίσει τον
Α. Παπανδρέου να πάρει την πλειοψηφία. Αλλά ακόμη και αν δεν το πετύχαινε
αυτό, θα μπορούσε, πιστεύει, να παραμείνει αρχηγός της Ν.Δ. και να ανατρέψει
την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με αφορμή την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας το 1995
«θα μπορούσα να πάρω ένα-δύο βουλευτές της Πολιτικής Άνοιξης», αναφέρει…
Για τους Αμερικανούς
Για τη συγκυβέρνηση με τον Συνασπισμό, το 1989, αναφέρει ότι δεν υπήρξε
προεργασία, αρνούμενος να υιοθετήσει τη φιλολογία που έχει αναπτυχθεί. Όπως
και για το αν είχε ενοχλήσεις από τους Αμερικανούς για τη συγκυβέρνηση.
«Εγώ ποτέ στη ζωή μου δεν είχα ενόχληση από τους Αμερικανούς, ούτε ως υπουργός
ούτε ως πρωθυπουργός ούτε ως βουλευτής».
Πώς φάνηκε το ότι σε μια χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ μια δεξιά παράταξη
δημιουργεί κυβέρνηση με την Αριστερά, ας πούμε; Εδώ στην Ιταλία κόντεψε να
καταρρεύσει το σύστημα…
«Μπορεί να μην τους άρεσε, δεν ξέρω. Εμένα δεν μου είπαν ποτέ τίποτα. Στην
Ιταλία δεν επέτρεψαν. Μπορεί να ήταν πιο βολικοί οι Ιταλοί! Εγώ, εν πάση
περιπτώσει, δεν είχα κανένα πρόβλημα με τους Αμερικανούς. Και πάντως φρόντισα
τα καίρια υπουργεία, το υπουργείο Εξωτερικών, το υπουργείο Άμυνας, το
υπουργείο Δημοσίας Τάξεως, να μην τα δώσω στην Αριστερά».
Για να έχουμε το κεφάλι μας ήσυχο;
«Μα, αυτονόητο είναι. Πολιτική κάνουμε. Ούτε εζήτησε το Κομμουνιστικό Κόμμα να
του δώσω τέτοιο υπουργείο, αλλά και αν το ζητούσε φυσικά δεν θα του το έδινα.
Κι αν ετίθετο ως όρος δεν θα έκανα συμφωνία».
Φιλίες έχετε από τότε; Από εκείνη την περίοδο;
«Εγώ τις φιλίες μου, φίλτατε, δεν τις άλλαξα ποτέ».
Ας πούμε, τηλεφωνιέστε τώρα με τον Χαρίλαο Φλωράκη ή με τον Λεωνίδα Κύρκο;
«Ποτέ δεν άλλαξα τις φιλίες μου. Εγώ τους προσωπικούς μου φίλους δεν τους
αλλάζω. Και όλος ο κόσμος δέχεται ότι είμαι πιστός στη φιλία. Έχουμε πάντα
καλές προσωπικές σχέσεις. Όπως με καθένα φίλο μου, όπου και αν ανήκει».
Πικρία;
«Πικρία δεν έχω ποτέ από την πολιτική. Ποτέ δεν αισθάνθηκα πικρία. Εγώ
λυπήθηκα για ένα πράγμα: γιατί η τύχη της Ελλάδος θα ήταν αλλιώτικη σίγουρα αν
δεν είχε περάσει το 1993 ο Ανδρέας Παπανδρέου. Σου λέω τώρα ότι η τύχη της
Ελλάδος θα ήταν τελείως αλλιώτική αν είχε κερδίσει η Νέα Δημοκρατία το ’93».
«Δεν έπεσα»
Πώς να είχε κερδίσει, κ. πρόεδρε, η Ν.Δ., που έφυγε κακήν-κακώς από την εξουσία;
«Μη μου πουν ότι έπεσα απότομα. Δεν έπεσα. Εγώ δεν έχασα την πλειοψηφία. Έκανα
εκλογές από την ώρα που έφτασα στους 150 από υπερβολική, αν θέλεις,
ευαισθησία. Δεν είχα χάσει την πλειοψηφία. Είχα πάρει μάλιστα και ψήφο
εμπιστοσύνης και είχα τη δυνατότητα να μείνω αρκετούς μήνες ακόμα».
Ναι, αλλά φυλλορροούσε η Κοινοβουλευτική σας Ομάδα.
«Δεν φυλλορροούσε. Ένας είχε φύγει. Δεν μπορούσαν να εξαγοράσουν πολλούς. Δεν
νομίζω ότι θα υπήρχε η δυνατότητα να πάρουν κι άλλον. Αλλά εγώ είχα μια άλλη
δυνατότητα, την οποία κανείς δεν μπορεί να μου αρνηθεί. Είχα τη δυνατότητα ν’
αλλάξω τον εκλογικό νόμο, σε συνεννόηση με την Αριστερά, και να φέρω την απλή
αναλογική, αν έμοιαζα κατ’ ελάχιστο με το ΠΑΣΟΚ. Και ίσως μπορεί μερικοί να με
κατηγορήσουν γιατί δεν το έκανα».
Πριν από την παραίτησή σας εννοείτε;
«Γιατί να παραιτηθώ;».
Αυτό λέω, πριν από την παραίτησή σας;
«Βεβαίως, πριν από την παραίτηση να ζητήσω αλλαγή του εκλογικού νόμου».
Με 150;
«Όχι μόνο με 150. Θα ψήφιζε και η Αριστερά».
Μα πώς θα κυβερνούσατε με 150…
«Κυβερνούσα και με λιγότερους. Δεν μπορούσαν να μου κάνουν πρόταση μομφής,
διότι δεν είχε περάσει η από το Σύνταγμα καθορισμένη προθεσμία για πρόταση
μομφής. Είχαν κάνει κι αυτό το λάθος. Είχα όλη την άνεση να ψηφίσω την απλή
αναλογική και να κόψω τον δρόμο του ΠΑΣΟΚ. Δεν το έκανα, διότι θεωρώ ότι ο
πολιτικός οφείλει να έχει αξιοπιστία. Είχα υποσχεθεί να κάμω εκλογές με τον
εκλογικό νόμο που ψηφίστηκε τον πρώτο χρόνο της κυβέρνησής μου και θεώρησα
αυτονόητο ότι θα τηρούσα την υπόσχεση που έδωσα. Κι όταν εγώ είπα ότι θα φύγω
εάν χάσω την απόλυτη πλειοψηφία κάτι για το οποίο εκ των υστέρων έκρινα ότι
έκανα λάθος το εννοούσα και το έκανα. Ήταν αυτονόητο».
Το ίδιο κάνατε και με την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας;
«Οι αντίπαλοί μου είχαν λυσσάξει τότε θυμάμαι μήπως τυχόν και δεν το κάνω. Εγώ
από την ώρα που το είπα, τελείωσε. Πώς να σου πω; Θα έφευγα. Όσοι με γνώριζαν
δεν είχαν την παραμικρή αμφιβολία περί αυτού. Και γι’ αυτό τα έβαψαν μαύρα οι
δικοί μου όταν άκουσαν τη δήλωση. Ήξεραν ότι εγώ εφ’ όσον το είπα θα το κάνω».
«Αν είχα μείνει»
Αν δεν είχατε παραδώσει στον Μιλτιάδη Έβερτ, τι νομίζετε ότι θα άλλαζε
από
την εξέλιξη των πραγμάτων;
«Αν δεν είχα παραδώσει σε κανέναν, δεν έχει σημασία ποιος βγήκε μετά από
εμένα. Το θέμα είναι αν είχα μείνει αρχηγός του κόμματος, διότι δεν είχα
κανένα πρόβλημα να μείνω αρχηγός. Τα διαπλεκόμενα δεν μπορούσαν να με πνίξουν
μέσα στο κόμμα, με τίποτα. Διότι, ναι μεν υπήρχε η συνωμοσία εναντίον μου μέσα
στο κόμμα, γνωστή, εγώ είχα την αίσθηση ότι μερικοί εψήφιζαν και εναντίον μου
πίσω από το παραβάν. Αλλά δεν μπορούσαν να κάνουν απολύτως τίποτα, ήταν
τελείως ανίσχυροι. Ήμουν παντοδύναμος μέσα στο κόμμα εκείνη την εποχή. Εάν
έμενα αρχηγός, με την ευκαιρία της προεδρικής εκλογής το ’95, θα είχα όλη την
άνεση να ρίξω την κυβέρνηση. Όχι διότι θα έπαιρνα βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, αυτό δεν
θα το δοκίμαζα καν, δεν μ’ αρέσουν αυτά τα πράγματα. Αλλά θα έπαιρνα από την
Πολιτική Άνοιξη, με πάρα πολύ μεγάλη ευκολία, τους δύο που χρειαζόμουν.
Υποσχόμενος ότι αυτούς θα τους ξαναβάλω στον συνδυασμό. Δεν είχα κανένα
πρόβλημα. Και θα ήμουν πάλι πρωθυπουργός μέσα σ’ ενάμιση χρόνο, αν είχα
μείνει. Και εν πάση περιπτώσει δεν θα έχανα ποτέ τις εκλογές, που κέρδισε ο κ.
Σημίτης, αν τις έκανα εγώ».
Το έχετε μετανιώσει που δεν μείνατε αρχηγός. Το έχετε μετανιώσει γιατί
χειριστήκατε μερικά θέματα σχεδόν παρορμητικά. Γιατί λειτουργήσατε έτσι, τώρα,
ύστερα από τόσα χρόνια που είσαστε σε μια ηλικία όπου θεωρητικά είσαστε σοφός.
«Γιατί λειτούργησα έτσι; Γιατί αυτός είμαι. Εγώ τον εαυτό μου δεν μπορώ να τον
αλλάξω και ούτε θέλω να αλλάξω. Έχετε την εντύπωση δηλαδή ότι αν
ξαναγεννιόμουν θα έκανα τίποτα αλλιώτικο από αυτά που έκανα; Τα ίδια θα έκανα.
Γιατί αυτός είμαι. Εγώ την πολιτική ποτέ δεν την είδα σαν επάγγελμα. Και όταν
ανακατεύτηκα, ξέρεις ποια αγωνία μόνο είχα μέσα μου; Μήπως καμιά φορά γίνω
δούλος της πολιτικής ζωής και υποχρεωθώ να συμβιβαστώ σε πράγματα που δεν
πιστεύω. Δεν είχα καμιά άλλη αγωνία».
Τον ξεπεράσατε αυτό τον φόβο;
«Τον ξεπέρασα αρκετά σύντομα. Δόξα τω Θεώ, δεν χρειάστηκε ποτέ να ξεχάσω αυτή
την αρχή μου».
«Έκανα λάθη»
Αισθανθήκατε ποτέ ότι χάσατε εξαιτίας αυτής της επιλογής σας;
«Δεν έχασα. Εμένα από τα ύψη στα βάθη και από τα βάθη στα ύψη είναι η διαδρομή
μου. Η δική μου η διαδρομή δεν ήταν ομαλή προς τα πάνω. Ήταν γεμάτη από τις
πιο απότομες μεταπτώσεις. Και ποτέ δεν είχα πρόβλημα να αναγνωρίσω ότι έκανα
και λάθη. Εγώ δεν ανήκω στους πολιτικούς οι οποίοι δεν έχουν κάνει λάθη. Δεν
είμαι ούτε ο Γ. Παπανδρέου ούτε ο Κ. Καραμανλής, που δεν παραδέχθηκαν ποτέ
κανένα λάθος τους. Εγώ είμαι πρόθυμος να αναγνωρίσω το λάθος μου, όπου το
έκανα. Κανείς δεν είναι παντογνώστης».
|
Με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς την περίοδο που η Γιουγκοσλαβία ήταν ακόμη ισχυρή. Στο κέντρο χαμογελαστός, άγνωστο γιατί, ο Αντώνης Σαμαράς
|
Ο Κ. Μητσοτάκης πιστεύει ότι με τα όσα γίνονται σήμερα στα Βαλκάνια δικαιώθηκε
ο ίδιος και η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησής του.
Πού αισθάνεσθε περισσότερο δικαιωμένος;
«Δικαιώθηκε η εξωτερική μας πολιτική, με τρόπο μάλιστα πολύ εντυπωσιακό και
σήμερα ακόμα. Δικαιώθηκε και γενικά η βαλκανική μας πολιτική, διότι βλέπεις
ότι αυτή την ώρα η μόνη ελπίδα να αποφευχθεί ο πόλεμος είναι να επικρατήσει
πάλι η πολιτική την οποία εμείς είχαμε πρώτοι διακηρύξει. Και τότε την είχαμε
επιβάλει και στην Ευρώπη και στην Αμερική, που είναι ο σεβασμός των συνόρων, ο
σεβασμός των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων των μειονοτήτων στη Βαλκανική,
κατά τρόπο όμως ίσο και χωρίς διακρίσεις»
Εσείς συναινέσατε ως κυβέρνηση στον διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας…
«Η πραγματικότητα είναι ότι η Ελλάς πολέμησε μέχρι τέλους προς τη σωστή
κατεύθυνση για να μη διαμελιστεί η Γιουγκοσλαβία. Εγώ είχα πετύχει πολλά,
τελικά όμως δεν κατάφερα να αποφύγω την απόσχιση της Κροατίας και της
Σλοβενίας που ήταν το πρώτο βήμα που έγινε τότε από την Ευρώπη, την 16η
Δεκεμβρίου 1991. Δεν μπορέσαμε να το αποφύγουμε. Και είχε πολλές άλλες
παραμέτρους αυτή η συνεδρίαση των υπουργών των Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, με τον Σαμαρά τότε, ο οποίος δεν με συνεβουλεύθη καν εκείνο το βράδυ».
Τον ελέγξατε;
«Του είπα τότε, “γιατί δεν με ρώτησες, τη στιγμή κατά την οποία ο Γκένσερ
ρωτούσε τον Κολ, εσύ δεν είχες την ευθιξία να ρωτήσεις εμένα”;».
Τι μπορεί να κάνει σήμερα η Ελλάδα;
«Αφήστε τι μπορεί να κάνει σήμερα, δεν θα σας απαντήσω. Μιλάω τώρα για την
εποχή εκείνη. Είναι βέβαιο ότι κανένας δεν πρέπει να ξεπερνά τα μέτρα του και
να κάνει πολιτική πέραν των δυνάμεών του. Εγώ κατ’ εξοχήν ήμουν ρεαλιστής και
ήξερα μέχρι πού φθάνει το χέρι μου».
|
1η Ιουλίου 1989. Η συγκυβέρνηση Ν.Δ. – Αριστεράς είναι πια γεγονός
|
Θα μπορούσαν να ήταν διαφορετικές οι εξελίξεις τον Σεπτέμβριο του 1993, θεωρεί
ο κ. Μητσοτάκης. Και αποκαλύπτει το πώς, με εξαιρετική ειλικρίνεια, που ίσως
σοκάρει κάποιους…
Κύριε Πρόεδρε, θέλω να αξιολογήσετε την κυβέρνησή σας, έτσι με το χέρι
στην καρδιά.
«Εγώ θα σου πω ένα πολύ απλό πράγμα. Αισθάνομαι σήμερα τόσο καλά όσο δεν
αισθάνθηκα ποτέ».
Με τον εαυτό σας.
«Όχι μόνο με τον εαυτό μου».
Αλλά;
«Και με τη στάση του λαού απέναντί μου. Εμένα με δικαιώνει αυτή την ώρα ο
λαός. Και είμαι πολύ ευτυχής διότι παντού ακούω ότι ο Μητσοτάκης είχε δίκιο.
Και είχε δίκιο όχι μόνο σ’ ένα θέμα, σε πάρα πολλά θέματα. Σε πάρα πολλούς
τομείς εμείς είμαστε πρωτοπορία. Με τη διαφορά ότι εμείς είχαμε τον αχάριστο
ρόλο του πρώτου που σπάζει το φράγμα για να περάσει. Και είχαμε από την άλλη
μεριά, μια αδίστακτη αντιπολίτευση, η οποία δεν είχε ιερό και όσιο. Και ένα
μόνο στόχο: να πέσει ο Μητσοτάκης. Και να πέσει όχι μόνο για πολιτικούς
λόγους, αλλά και για άλλους λόγους».
Λάθη κάνατε;
«Λάθη τακτικής ή λάθη πολιτικής;».
Και λάθη πολιτικής. Λάθη τακτικών επιλογών.
«Λάθη πολιτικών επιλογών δεν βλέπω. Δεν έχω μετανοήσει για τίποτε το οποίο
εκάναμε ούτε και την τελευταία μεγάλη επιλογή τού αν θα συμβιβαζόμαστε με τα
διαπλεκόμενα ή θα πέφταμε».
Σε ό,τι αφορά την κυβέρνηση εκείνη, έχετε μετανιώσει για κάτι που δεν κάνατε;
«Αυτό για το οποίο μετανόησα είναι ότι δεν έκανα τις εκλογές το 1992,
γυρνώντας από τη Λισαβώνα, όταν είχα πετύχει τους όρους για το Σκοπιανό».
Και γιατί δεν τις κάνατε τότε;
Δύο λόγοι
«Δεν τις έκανα τις εκλογές για δύο λόγους. Ο πρώτος λόγος ήταν ότι αισθανόμουν
πράγματι και εγώ ότι ο ελληνικός λαός είχε κουραστεί από τις τρεις απανωτές
εκλογικές αναμετρήσεις. Και ο δεύτερος λόγος ήταν ότι είχα αντιδράσεις και
μέσα στο κόμμα μου, αλλά προπαντός είχα αντιδράσεις από τον Κ. Καραμανλή. Είχα
απόλυτη αντίρρηση από τον κ. Καραμανλή. Μπορούσα βέβαια να κάνω εκλογές κόντρα
στη θέλησή του, ήταν υποχρεωμένος μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος του 1986
να μου δώσει τη διάλυση της Βουλής όταν τη ζητούσα, αλλά δεν ήθελα να έρθω σε
ρήξη μαζί του».
Θα κερδίζατε τότε;
Γιατί έχασα
«Θα κέρδιζα σίγουρα. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία περί τούτου. Και όχι απλώς θα
κέρδιζα, αλλά θα κέρδιζα με πλειοψηφία. Η κατάσταση στην Ελλάδα θα ήταν τότε
τελείως διαφορετική. Το λάθος μου, για το οποίο δεν συγχωρώ τον εαυτό μου, και
το οποίο το πληρώνει η χώρα, είναι αυτό, ότι δεν έκανα εκλογές».
Γιατί χάσατε; Έχει κατασταλάξει μέσα σας;
«Για δύο λόγους. Πρώτον, γιατί τα διαπλεκόμενα που ήλεγχαν τα ΜΜΕ πάλευαν για
τον εαυτό τους με πάθος. Δεύτερον γιατί ο λαός που ήταν στενοχωρημένος μας
κατεψήφισε διότι ακολουθήσαμε μια πολιτική που δεν του άρεσε. Το ΠΑΣΟΚ
υπέσχετο τα πάντα “Τσοβόλα δώσ’ τα όλα” και μετά ήρθα εγώ, που ήμουν ο
κακός. Προσπαθούσα να πείσω τον ελληνικό λαό για την ανάγκη να κάνει θυσίες,
δεν είναι ποτέ ευχάριστος αυτός ο ρόλος και ίσως υπερέβαλλα. Ίσως ζήτησα
περισσότερα από τους Έλληνες από όσα μπορούσαν εκείνη την ώρα να αποδεχτούν.
Πάντως κινήθηκα προς τη σωστή κατεύθυνση. Αυτό μου δίδει μια βαθύτατη ικανοποίηση».
