Αισιοδοξία καταγράφει η έκθεση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών

Βήματα στην κατεύθυνση μιας πολιτικής λύσης κάνουν το ΝΑΤΟ και το Βελιγράδι,
αλλά υπάρχουν ακόμη σοβαρά εμπόδια που δεν επιτρέπουν την υπεραισιοδοξία. Αυτό
είναι το βασικό συμπέρασμα έκθεσης (non paper) του ελληνικού υπουργείου
Εξωτερικών, η οποία κωδικοποιεί τρόπον τινά τα αποτελέσματα των έως τώρα
διπλωματικών προσπαθειών. Η έκθεση πρόκειται να παραδοθεί στους πρέσβεις των
χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, στη Ρωσία, τις ΗΠΑ, τον ΟΗΕ,
ενώ το περιεχόμενό της θα γίνει γνωστό και στο Βελιγράδι.

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι Ανάν είπε πως «ακόμη έχουμε πολλή δουλειά να
κάνουμε στο πολιτικό και διπλωματικό μέτωπο, πριν να μπορώ να πω ότι είμαστε
προ μιας συμφωνίας». Αντιστοίχως, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Ιγκόρ Ιβάνοφ,
είπε πως «είναι πολύ νωρίς για να μιλάμε για μια θετική εξέλιξη».

Τέσσερις ενότητες

Το non paper που συντάχθηκε με την ευθύνη του Γιώργου Παπανδρέου, μετά την
επιστροφή του από τη Μόσχα, χωρίζεται σε τέσσερις θεματικές ενότητες, οι
οποίες αντανακλούν ως ένα βαθμό τους όρους που έχει θέσει το ΝΑΤΟ. Έτσι, η
πρώτη ενότητα καλύπτει (σ.σ.: μαζί) τα ζητήματα του τερματισμού των
βομβαρδισμών και της αποχώρησης των γιουγκοσλαβικών δυνάμεων από το Κόσοβο. Η
δεύτερη ενότητα αφορά στη συγκρότηση της διεθνούς δύναμης που θα αποσταλεί στο
Κόσοβο. Η τρίτη ενότητα καλύπτει το ζήτημα του μελλοντικού καθεστώτος του
Κοσόβου ­ και τους τρόπους μετάβασης προς αυτό. Το τελευταίο κεφάλαιο αφορά
την επιστροφή των προσφύγων.

Η έκθεση του υπουργείου Εξωτερικών εντοπίζει ως μεγαλύτερο πρόβλημα για την
εξεύρεση πολιτικής λύσης το κεφάλαιο δύο, δηλαδή τη συγκρότηση της διεθνούς
δύναμης που θα πάει στο Κόσοβο. Εντοπίζει, ωστόσο, ενθαρρυντικά στοιχεία, όπως
για παράδειγμα ότι όλα τα εμπλεκόμενα μέρη αναγνωρίζουν πλέον ότι θα πρέπει να
υπάρξει ομπρέλα του ΟΗΕ και ψήφισμα σχετικό του Οργανισμού. Θετικό στοιχείο
ακόμη, από πλευράς ΝΑΤΟ, είναι το βήμα που έκανε η Συμμαχία δεχόμενη η διεθνής
δύναμη να μην είναι με επικεφαλής το ΝΑΤΟ (ΝΑΤΟ-led), αλλά η Συμμαχία να είναι
στο επίκεντρο (ΝΑΤΟ-core). Η άλλη πλευρά, του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, έχει
υποχωρήσει κατ’ αρχήν στο ότι δέχεται την παρουσία ξένων δυνάμεων σε
γιουγκοσλαβικό έδαφος. Επίσης, υπάρχουν ενδείξεις ότι το Βελιγράδι δεν θα
εμμείνει στο άοπλον της διεθνούς δύναμης.

Διεθνής δύναμη

Όπως και να έχει, η Ελλάδα είναι αποφασισμένη να μετάσχει σε αυτή τη διεθνή
δύναμη. Μάλιστα, κάποιες πλευρές έχουν ζητήσει ήδη από την Αθήνα να δηλώσει
πόσους άνδρες μπορεί να διαθέσει. Η ελληνική κυβέρνηση έχει επιφυλαχθεί να
απαντήσει, αλλά καλά πληροφορημένες πηγές έκαναν λόγο για έναν αριθμό που θα
κυμαίνεται μεταξύ 100 και 200 στρατιωτών.

Στο πρώτο κεφάλαιο, του τερματισμού των βομβαρδισμών και της απόσυρσης των
γιουγκοσλαβικών δυνάμεων, η Αθήνα φέρεται να υποστηρίζει μια «σταδιακή
φόρμουλα» ­ δηλαδή, ταυτόχρονα να υπάρχει μείωση των αεροπορικών επιδρομών και
τμηματική αποχώρηση. Στην πρόταση αυτή οδηγήθηκε λόγω της αμοιβαίας καχυποψίας
και της ανάγκης να υπάρχει επιβεβαίωση της κάθε κίνησης. Και η φόρμουλα αυτή,
ωστόσο, προσκρούει σε μεγάλες δυσκολίες, όπως για παράδειγμα «ποιος κάνει την
πρώτη κίνηση».

Στο Κόσοβο

Αν και τα περισσότερα και δυσκολότερα προβλήματα εντοπίζονται στο κεφάλαιο της
διεθνούς δύναμης, την Αθήνα προβληματίζει ιδιαίτερα το ζήτημα του μελλοντικού
καθεστώτος του Κοσόβου. Το ελληνικό non paper αναφέρεται εκτενώς στα ζητήματα
των εκλογών ύστερα από τρία χρόνια, των προϋποθέσεων, των παρατηρητών κ.λπ. ­
αλλά αυτό που κυρίως απασχολεί την ελληνική κυβέρνηση είναι ποια εικόνα θα
παρουσιάζουν τα Βαλκάνια την επομένη. Στην κάποια ανησυχία της ελληνικής
πλευράς έχει συμβάλει η διαπίστωση κορυφαίων αρμοδίων παραγόντων της
κυβέρνησης ότι στην «ατζέντα» των προτεραιοτήτων της Συμμαχίας ­
περιλαμβανομένων των Ευρωπαίων ­ την πρώτη θέση δεν έχει πλέον το θέμα
«διατήρηση υπαρχόντων συνόρων» αλλά το «σεβασμός ανθρωπίνων δικαιωμάτων»…

Στο μεταξύ, διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι κατά τραγική ειρωνεία το χθεσινό
χτύπημα της Συμμαχίας εις βάρος της ενεργειακής υποδομής της Γιουγκοσλαβίας
συμβάλλει στις αναζητήσεις πολιτικής λύσης. Και τούτο διότι το ΝΑΤΟ μπορεί να
υποστηρίξει πως ο όποιος συμβιβασμός είναι νίκη του και όχι υποχώρηση.

Είναι χαρακτηριστικό, άλλωστε, ότι σε επίπεδο δημόσιας έκφρασης, η «σκληρή
στάση» των Αμερικανών και του ΝΑΤΟ συνεχίσθηκε χωρίς τριγμούς. Οι άνθρωποι του
Μπιλ Κλίντον έσπευσαν να προκαταλάβουν τις εντυπώσεις λέγοντας ότι ο
Αμερικανός πρόεδρος δεν πρόκειται να συναντηθεί με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς
και επανέλαβαν σε όλους τους τόνους ότι οι βομβαρδισμοί θα συνεχισθούν.

Δίαυλοι

Πέρα από τους διαύλους επικοινωνίας που έχουν ανοίξει επισήμως πλέον μεταξύ
Μόσχας και Ουάσιγκτον για το ενδεχόμενο πολιτικής λύσης, κινητικότητα
παρουσιάζεται κι εντός του μετώπου της Δύσης. Ο Μπιλ Κλίντον πρόκειται να
συναντηθεί την Πέμπτη με τον Γερμανό καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ, ενώ ο κ.
Τσερνομίρντιν μετά την Ουάσιγκτον θα μεταβεί στο Λονδίνο και το Παρίσι.

Στο μεταξύ, ανησυχία επικρατεί στην Αθήνα, αλλά και στις άλλες βαλκανικές
πρωτεύουσες, για την κατάσταση στην οποία έχουν περιέλθει τα Σκόπια λόγω του
υπερβολικού αριθμού των προσφύγων. Ορισμένες δυτικές χώρες επανεξετάζουν την
απόφασή τους να μη δεχθούν πολλούς πρόσφυγες, ενώ το θέμα αναμένεται να
απασχολήσει και τη συνάντηση, την ερχόμενη Τρίτη, του κ. Κώστα Σημίτη με τον
Σκοπιανό ομόλογό του κ. Γκεοργκιέφσκι.