Το ευρώ θα ισχυροποιηθεί, αλλά σε μερικές δεκαετίες

Οι δημιουργοί του πίστεψαν ότι θα γίνει η ατμομηχανή της ευρωπαϊκής
οικονομίας. Οι πιο αισιόδοξοι από αυτούς υποστήριζαν ότι η διεθνής κυριαρχία
του δολαρίου θα κινδύνευε από την πρώτη ημέρα της ζωής του ευρώ. Διαψεύστηκαν!

Πρόωρα χαμόγελα. Η γέννηση του ευρώ συνοδεύτηκε από χαμόγελα – όπως αυτό του Βιμ Ντούιζεν-μπεργκ, προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η απογοη-τευτική πορεία του στις διεθνείς αγορές απέδειξε ότι ήταν πρόωρα

Περίπου τέσσερις μήνες ζωής έχει συμπληρώσει το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα και
ακόμη δεν έχει καταφέρει να προκαλέσει ανησυχία στην άλλη πλευρά τού
Ατλαντικού. Και αυτό δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη. Γιατί το ευρώ θα αργήσει
πολύ μέχρι να αλλάξει το οικονομικό ­ και πόσο μάλλον το πολιτικό ­ τοπίο στον
πλανήτη. Τα μωρά που σήμερα φορούν πάνες θα βρίσκονται στο πανεπιστήμιο όταν
θα διαπιστώσουν ότι η ζωή γύρω τους έχει αλλάξει από το κοινό ευρωπαϊκό
νόμισμα. Αλλά ακόμη και τότε, μια ισχυρή αμερικανική οικονομία ­ αυτή που
κατάφερε να περάσει από τις συμπληγάδες των τριών πιο πρόσφατων οικονομικών
κρίσεων ­ θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την πρόκληση του ευρώ.

Πρόκληση για το δολάριο

Παρ’ όλα αυτά οι δυνατότητες του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος είναι αξιόλογες.
«Η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού νομίσματος που θα ανταγωνιστεί το δολάριο
αποτελεί μια πρόκληση», λέει ο Πίτερ Κένεν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο
Πρίνστον. Το δολάριο δεν έχει δεχθεί καμία πρόκληση από το τέλος του Β’
Παγκοσμίου Πολέμου, όταν κατάφερε να καθαιρέσει τη βρετανική στερλίνα από τον
θρόνο της παγκόσμιας αγοράς συναλλάγματος. Η πρόκληση γεννήθηκε την
πρωτοχρονιά του 1999, όταν τέθηκε σε κυκλοφορία ­ έστω λογιστική ­ το ευρώ.

Με την πάροδο του χρόνου, το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα μπορεί να δείξει στις 11
χώρες που το υιοθέτησαν τον δρόμο που οδηγεί στην κορυφή της παγκόσμιας
πολιτικής και οικονομικής εξουσίας. Ούτε το γερμανικό μάρκο ούτε το ιαπωνικό
γιέν ­ οι μεγαλύτεροι ανταγωνιστές του δολαρίου μέχρι πριν από τέσσερις μήνες
­ αντιπροσωπεύουν πληθυσμούς και οικονομίες τόσο μεγάλες όσο η αμερικανική. Το
ευρώ όμως έχει πίσω μια τεράστια οικονομία: το άθροισμα των οικονομιών των
χωρών που απαρτίζουν τη ζώνη ευρώ.

Πολιτική σύγκρουση

«Η αμερικανική ηγεμονία μπορεί να παραχωρήσει τη θέση της σε έναν 21ο αιώνα
όπου η αμερικανική και ευρωπαϊκή οικονομία θα συναγωνίζονται μεταξύ τους»,
εκτιμά ο Μάρτιν Φέλντσταϊν, καθηγητής Οικονομίας στο Χάρβαρντ. Μια
ισχυροποιημένη Ευρώπη, λόγω του ευρώ, «δημιουργεί τις προϋποθέσεις για
πολιτική σύγκρουση».

Η Γαλλία μπορεί να καταφέρει να τοποθετήσει κάποιον από τους στρατηγούς της
στην ηγεσία του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, ο Φέλντσταϊν υποστηρίζει ότι η ευρωπαϊκή δύναμη
εξασθενεί, επειδή έχουν λόγο σε αυτήν πολλές κυβερνήσεις που ουσιαστικά δρουν
ξεχωριστά και όχι ως Ένωση.

Η δεύτερη επιλογή

Η άλλη μεγάλη ανησυχία ­ για την Αμερική αυτή τη φορά ­ είναι το αμερικανικό
εμπορικό έλλειμμα. Αντί να δανείζουν τους Αμερικανούς για να τους βοηθούν να
δαπανούν για εισαγωγές και να ξοδεύουν στο εξωτερικό, οι επενδυτές του πλανήτη
μπορεί να διοχετεύσουν πολλά από τα κεφάλαιά τους στη νέα νομισματική περιοχή,
τη ζώνη ευρώ. Οι επενδύσεις σε ευρώ σε μια πανίσχυρη ευρωπαϊκή οικονομία
μπορεί να γίνουν η άλλη επενδυτική επιλογή πέρα από τα αμερικανικά ομόλογα και
τις τοποθετήσεις στις ΗΠΑ. Οι Αμερικανοί μπορεί να βρεθούν σε δυσκολία να
χρηματοδοτήσουν τον τρόπο ζωής τους ­ ωθώντας τα επιτόκια προς τα πάνω
προκειμένου να εξασφαλίσουν τα αναγκαία κεφάλαια.

«Δεν θα εκπλαγώ αν δω ένα κύμα φυγής από το δολάριο προς όφελος του ευρώ, όταν
οι αγορές αρχίσουν να ανησυχούν για το τεράστιο άνοιγμα του αμερικανικού
εμπορικού ελλείμματος», λέει ο Ουίλιαμ Κλάιν, οικονομολόγος του Ινστιτούτου
Διεθνούς Οικονομίας.

Υποχώρηση ισοτιμίας

Οι αρχικές προβλέψεις μιλούσαν για εισροή κεφαλαίων σε τοποθετήσεις ευρώ από
την πρώτη ημέρα της ζωής του κοινού νομίσματος, την πρωτοχρονιά του 1999.
Ωστόσο, αυτό δεν συνέβη.

Το ευρώ έπειτα από ένα ομαλό ξεκίνημα με ισοτιμία έναντι του δολαρίου στο 1,17
δολάριο βρίσκεται σήμερα πολύ χαμηλότερα, στα 1,06.

Και υπάρχουν όλα τα μέσα: λογαριασμοί όψεως σε ευρώ, πιστωτικές κάρτες,
ταξιδιωτικές επιταγές.

Ωστόσο, το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα κερδίζει με πολύ αργούς ρυθμούς την
εμπιστοσύνη καταναλωτών και επιχειρηματιών σε όλο τον κόσμο. Η Αμέρικαν Εξπρές
ανακοίνωσε ότι οι κάτοχοι της κάρτας της έχουν πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα
μόνο 5.000 συναλλαγές σε ευρώ. Το νούμερο είναι απίστευτα μικρό.

Θα περάσουν δεκαετίες

«Καθώς οι χρηματοπιστωτικές αγορές της Ευρώπης θα αναπτύσσονται, το ευρώ θα
αρχίσει να ανταγωνίζεται το δολάριο. Θα περάσουν όμως μερικές δεκαετίες μέχρι
να φτάσουμε σε αυτό το σημείο», λέει ο Μπάρι Άιχενγκριν, καθηγητής στο Μπέρκλι
της Καλιφόρνια.

Το ευρώ γεννήθηκε σε μια άσχημη για αυτό συγκυρία. Την εποχή που η αμερικανική
οικονομία δείχνει τα δόντια της με κάθε ευκαιρία. Αν η αμερικανική οικονομία
επιστρέψει στη δεκαετία του ’80 (υψηλά επιτόκια, πληθωρισμός, κατάρρευση της
αγοράς ακινήτων), τότε πολλοί θα στραφούν σε άλλο νόμισμα.

Τη δεκαετία του ’80 υπήρχε το δολάριο και το γιέν. Τώρα υπάρχει το ευρώ και το
γιέν. Ο 21ος αιώνας δεν θα είναι ίσως αμερικανικός. Θα είναι κατά πάσα
πιθανότητα ένας αιώνας που θα μοιραστεί ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.