Ο λιμός, το φονικό όπλο της Δύσης κατά του Ιράκ

Οι Ιρακινοί πεθαίνουν κατά χιλιάδες στα χρόνια που ακολουθούν την κρίση του
1991. Ο αριθμός των ανθρώπων που σκοτώθηκαν από τα υπερσύγχρονα όπλα φαντάζει
ασήμαντος συγκριτικά με τις απώλειες που προκλήθηκαν όταν ενέσκηψαν συμφορές
άλλων καιρών: υποσιτισμός και αρρώστιες. Ο απολογισμός των θυμάτων διαφέρει
και εξαρτάται από το ποιος ερωτάται. Οι Ιρακινοί δίνουν μεγαλύτερους αριθμούς.
Όμως, ακόμη και οι πιο «συντηρητικοί» παρατηρητές συμφωνούν πως 300.000
άνθρωποι έχουν πεθάνει από το 1991.

Δυτικοί πολιτικοί υποστηρίζουν ότι οι άνθρωποι πεθαίνουν γιατί ο πρόεδρος
Σαντάμ Χουσεΐν παρεμποδίζει τη δίκαιη διανομή της ανθρωπιστικής βοήθειας του
ΟΗΕ… Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να υποστηριχθεί κάτι τέτοιο.
«Ας γίνουμε σαφείς. Οι ιρακινές αρχές μπορούν να εισάγουν όση ποσότητα
τροφίμων χρειάζονται. Αν υπάρχουν προβλήματα διατροφής στο Ιράκ, αυτό δεν
είναι συνέπεια των κυρώσεων. Ας μην ξεχνάμε ότι το Ιράκ συνεχίζει τις εξαγωγές
σε γειτονικές χώρες», είχε πει τον Δεκέμβριο ο Τόνι Μπλερ. Αξιωματούχοι του
ΟΗΕ δεν μπορούν να βγάλουν άκρη: «Ενδεχομένως η Βαγδάτη να εξάγει αγαθά, όμως
είναι απλοϊκό να υπαινίσσεται ότι αυτός είναι ο λόγος που ο κόσμος πεθαίνει».
Στην πραγματικότητα, από τότε που τα Ηνωμένα Έθνη άρχισαν τη διανομή αλευριού,
οι τιμές των σιτηρών έπεσαν κατακόρυφα με αποτέλεσμα οι καλλιεργητές να ρίξουν
το ενδιαφέρον τους σε γειτονικές χώρες.

Στο Ιράκ. Γυναίκες και παιδιά, που φέρουν στις πλάτες τους το βάρος των κυρώσεων, περιμένουν στη σειρά για τα τρόφιμα του μήνα

Πωλούν ό,τι έχουν

Ο Ντένις Χάλαντεϊ, υπεύθυνος έως πέρυσι της ανθρωπιστικής βοήθειας, είναι
κατηγορηματικός: «Έπειτα από οχτώ χρόνια στο Ιράκ, πρέπει να χαρακτηρίσουμε
τις κυρώσεις ως ένα είδος πολέμου, αφού πέντε έως έξι χιλιάδες Ιρακινοί
πεθαίνουν κάθε μήνα». «Η Αμερική και η Βρετανία συνεχίζουν να μιλούν για όπλα
μαζικής καταστροφής.

Αυτό ακριβώς είναι οι κυρώσεις… Σκοτώνουν κατά χιλιάδες, χωρίς να κάνουν
διαχωρισμό μεταξύ πολιτών και στρατιωτών», απαντά ένα Ιρακινός δικηγόρος που
βρίσκεται στο Λονδίνο για να οργανώσει τη βοήθεια που αποστέλλεται σε
νοσοκομεία του Ιράκ.

Το πρόγραμμα «πετρέλαιο αντί τροφίμων» επιτρέπει στο Ιράκ να πουλά πετρέλαιο
αξίας 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων ανά εξάμηνο, όμως αυτός ο στόχος ποτέ δεν
επιτεύχθηκε, κυρίως εξαιτίας της άθλιας κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει η
βιομηχανία, έπειτα από σχεδόν μια δεκαετία κυρώσεων. Από τα χρήματα που
κερδίζει το Ιράκ ­ περίπου 2 δισ. δολάρια ­ πληρώνει αποζημιώσεις στο Κουβέιτ
και χρηματοδοτεί τις αποστολές του ΟΗΕ.

Απομένουν 200 δολάρια κατ’ άτομο για έξι μήνες. Από αυτά πρέπει να αγοραστούν
τρόφιμα και φάρμακα και να αποκατασταθούν έργα υποδομής. Ο στόχος της
κατανάλωσης του απαραίτητου αριθμού θερμίδων ­ 2.200 για τον καθένα ­ σπανίως
επιτυγχάνεται.

Η εργασία επί πληρωμή είναι είδος υπό εξαφάνιση και η Βαγδάτη έχει γεμίσει με
αγορές μεταχειρισμένων. Οι οικογένειες πωλούν ό,τι κάποιας αξίας διαθέτουν.
Ένας δάσκαλος με δεκάχρονη εμπειρία κερδίζει μόλις 10 δολάρια τον μήνα.

Δεν υποφέρουν, όμως, όλοι. Εξαιρούνται κάποια μέλη του κυβερνώντος κόμματος
Μπάαθ. Όσους κερδίζουν από τη διαφθορά, μπορεί να τους δει κανείς σε κάποιο
πολυτελές ρεστοράν της Βαγδάτης ή στο ξενοδοχείο «Αλ Ρασίντ», να παρακολουθούν
κάποια επίδειξη μόδας.

Δεν υπάρχει χώρος για Ιρακινούς, όπως ένας συνάδελφός μου, από τους πιο
λογικούς και πολιτισμένους ανθρώπους που έχω γνωρίσει. Πρόσφατα έγραψε στη
Βρετανική Βιβλιοθήκη ζητώντας αποσπάσματα από το έργο «Ulysses» του Τζέιμς
Τζόις. Έστειλε τα απαραίτητα δικαιολογητικά, αλλά του απάντησαν ότι «η
διαδικασία δεν μπορεί να προχωρήσει λόγω των εμπορικών κυρώσεων που επέβαλε η
κυβέρνησή μας στη χώρα σας».

Αν αυτός ήταν ο στόχος των κυρώσεων, αμφισβητείται. Ίσως είναι ήδη πολύ αργά.
Τα μεγάλα πανεπιστήμια της Αλ Μουστανσιρίγια και της Βαγδάτης είναι απλώς
φαντάσματα αυτού που κάποτε υπήρξαν. Δέκα χρόνια αποτελούν μια μαθητική γενιά
και η τελευταία στο Ιράκ έχει χαθεί. Δεν θα πρέπει να εκπλαγούμε αν στο
μέλλον, αυτή η γενιά, θύμα των κυρώσεων, άνεργη και… άστοχη, επιλέξει τη βία
ως τρόπο έκφρασης της περιφρόνησής της προς τη Δύση.