Αποστολή στο Διάστημα μόνο από γυναίκες!

1963. Οι Σοβιετικοί στέλνουν την πρώτη γυναίκα ­ Valentina Tereshkova ­ στο Διάστημα. Χρειάστηκαν είκοσι χρόνια για να τους μιμηθούν οι Αμερικανοί

Για μερικούς, ο 77χρονος Τζον Γκλεν εκπροσωπεί τον αυθεντικό Αμερικανό ήρωα.
Είναι ο σκληρός αστροναύτης που εξελίχθηκε σε γερουσιαστή με μεγάλη επιρροή
στους πολιτικούς κύκλους.

Κάποιοι, ωστόσο, δεν του συγχώρεσαν ποτέ τις φαλλοκρατικές απόψεις του, που
απαγορεύουν στις γυναίκες να έχουν θέση στο Διάστημα. Κατά τη διάρκεια
συζήτησης στο Κογκρέσο, το 1963, όταν οι Σοβιετικοί ήταν πανέτοιμοι, ο Γκλεν
ήταν ασυμβίβαστος: «Οι άνδρες πολεμούν, οι άνδρες πετούν τα αεροπλάνα… Οι
γυναίκες δεν είναι αστροναύτες λόγω της κοινωνικής μας τάξης, έτσι είναι η ζωή».

Σταθερά στο πλευρό του συντάσσονταν πολλοί αξιωματούχοι της NASA: «Θα
προτιμούσα να στείλω μια μαϊμού στο Διάστημα, παρά μια παρέα γυναικών», είχε
πει κάποιος. Αποτέλεσμα, 13 Αμερικανίδες που συμμετείχαν σε συνθήκες
μυστικότητας, ακούραστα και επιτυχώς στις σκληρές δοκιμασίες της προετοιμασίας
της NASA, δεν πέταξαν ποτέ. Τον Ιούνιο του 1963 οι Σοβιετικοί κατέλαβαν το
απόρθητο κάστρο στέλνοντας στο Διάστημα την πρώτη γυναίκα, τη Βαλεντίνα
Τερέσκοβα. Ήταν το πρώτο και μάλιστα πικρό κεφάλαιο για την ιστορία των
Αμερικανίδων στο Διάστημα.

«Αστροντάμες»

Σχετικό του κλίματος που επικρατούσε είναι και οι χαρακτηρισμοί που
χρησιμοποιήθηκαν από τους δημοσιογράφους της εποχής. Σπανίως αναφέρονταν στις
γυναίκες ως «αστροναύτες» στα ρεπορτάζ. «Αστροντάμες», «αστρονέτες» ήταν από
τα αγαπημένα εναλλακτικά. Δεν είναι τυχαίο ότι χρειάστηκε να περάσει μία
πενταετία από το 1978, όταν κατετάγησαν οι πρώτες γυναίκες στο διαστημικό
πρόγραμμα, και να εμφανιστεί στο προσκήνιο η Σάλι Ράιντ, η πρώτη Αμερικανίδα
που πήγε στο Διάστημα, για να υψωθεί η σημαία του φεμινισμού και στο τελευταίο μέτωπο.

Οι καιροί άλλαξαν. Τον περασμένο μήνα, ο ισχυρός άνδρας της NASA, Νταν
Γκόλντιν, δήλωσε ότι προετοιμάζεται η πρώτη αποστολή στο Διάστημα με πλήρωμα
το οποίο θα αποτελείται μόνο από γυναίκες. Η εκτόξευσή τους θα μπορούσε να
πραγματοποιηθεί σε τρία χρόνια.

Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καταλληλότερη εποχή για τη NASA να αποτινάξει τη
ρατσιστική εικόνα που την κυνηγά εδώ και δεκαετίες. Είκοσι εννέα από τους 119
αστροναύτες της είναι γυναίκες, τέσσερις από τις οποίες μπορούν να πιλοτάρουν
το διαστημικό λεωφορείο. Η αντισυνταγματάρχης Εϊλίν Κόλινς θα είναι η πρώτη
γυναίκα που θα διευθύνει διαστημική αποστολή τον Ιούλιο. Το ρεκόρ για τη
μακρύτερη παραμονή στο Διάστημα από Αμερικανό το κατέχει γυναίκα, η Σάνον
Λούσιντ, με 188 ημέρες στον ρωσικό διαστημικό σταθμό Μιρ. Οι Ρώσοι συνάδελφοί
της, μάλιστα, την είχαν υποδεχθεί χαρίζοντάς της μια ποδιά… η ίδια όμως
έγινε εθνικό σύμβολο.

Έχουν πρωτιές

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι γυναίκες και σε αυτό τον τομέα τα καταφέρνουν
εξίσου καλά με τους άνδρες. Κάποιοι μάλιστα πιστεύουν ότι οι γυναίκες μπορούν
να γίνουν καλύτεροι αστροναύτες. Η Τζέρι Κομπ, 68 ετών σήμερα, ήταν μεταξύ
αυτών των 13 γυναικών που εκπαιδεύτηκαν ως αστροναύτες, αλλά ποτέ δεν τους
δόθηκε η ευκαιρία να πετάξουν στο Διάστημα. Η Κομπ, που σήμερα είναι υποψήφια
του τίτλου του θηλυκού Γκλεν, κατέρριψε στα νιάτα της τέσσερα ρεκόρ πλοήγησης,
τα οποία κατείχαν Ρώσοι πιλότοι μαχητικών αεροσκαφών. Ήταν επίσης η πρώτη
γυναίκα η οποία υπεβλήθη στις εξαντλητικές φυσικές και νοητικές εξετάσεις που
είχαν περάσει και οι άνδρες συνάδελφοί της. Ο δρ Ντόναλτ Κιγκόρ, από την τότε
εξεταστική επιτροπή, ανακαλεί: «Οι γυναίκες τα κατάφεραν, όπως και οι άνδρες,
αν όχι καλύτερα… Θυμάμαι ότι η Τζέρι τα πήγε περίφημα στις ασκήσεις νοητικής
στέρησης, αντίθετα από τους άνδρες». Δύο ώρες μονάχα άντεχαν οι άνδρες
βυθισμένοι σε μια δεξαμενή με νερό πριν αρχίσουν να έχουν προβλήματα, ενώ η
Κομπ μπορούσε να παραμείνει άνετα έως και 10 ώρες.

«Θέλουμε ισότητα»

Η Τζέρι Σλόαν Τράχιλ, 67 ετών, είχε επίσης εκπαιδευτεί με επιτυχία ως
αστροναύτης. Σήμερα, υποστηρίζει ένθερμα μια αποστολή στο Διάστημα μόνο από
γυναίκες. «Κάποιος είχε αποκαλέσει μπροστά μου μια γυναίκα αστροναύτη
“αναπαραγωγικό εξοπλισμό 45 κιλών”! Τέτοιες προσβολές ακούγαμε από τους
συναδέλφους μας… Όταν η Τζέρι Κομπ πέτυχε στα τεστ, την πέρασαν για ανώμαλη.
Όμως η “ανωμαλία” επαναλήφθηκε 12 φορές!».

Η Τράχιλ, η Κομπ και άλλες από τις θρυλικές 13 γυναίκες ήταν μεταξύ αυτών που
προσκλήθηκαν να παρακολουθήσουν την περίφημη εκτόξευση του Γκλεν.

Καμία τους δεν πήγε. Θεώρησαν ότι αυτό το παιχνίδι το κέρδισε μέσω των
πολιτικών του διασυνδέσεων. Κάθησαν λοιπόν όλες μαζί και παρακολούθησαν την
εκτόξευση από την τηλεόραση.

Καταρρίπτεται επίσης και ο μύθος που θέλει τις γυναίκες να παθαίνουν
ευκολότερα οστεοπόρωση στο Διάστημα. Η δρ Μίλι Φούλφορντ, η οποία συμμετείχε
σε διαστημική αποστολή το 1991, υποστηρίζει ότι «είναι ίδια η συγκέντρωση σε
οστό ­ 1% μηνιαίως ­ που χάνουν τα δύο φύλα». Η ίδια τονίζει ότι οι γυναίκες
διακρίνονται για την καλλιέργειά τους, την υπομονή τους ­ «… όποιος έχει
μεγαλώσει παιδιά γνωρίζει» ­ και τη συντροφικότητα που επιδεικνύουν. «Δεν
θέλουμε να κυριαρχήσουμε στο Διάστημα», επισημαίνει, «θέλουμε ισότητα».