Να μην γίνει δορυφόρος των ΗΠΑ η Ευρωπαϊκή Ένωση

Ηαναδρομή στα πρώτα 50 χρόνια του ΝΑΤΟ οδηγεί στο συμπέρασμα πως δίχως την
αμερικανική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή ανοικοδόμηση και ασφάλεια ο Στάλιν και ο
Χρουστσώφ θα είχαν επεκτείνει την κυριαρχία τους και στη Δυτική Ευρώπη. Όποιος
όμως προσπαθεί να σχηματίσει μια εικόνα για τα επόμενα 50 χρόνια, δύσκολα
μπορεί να κρύψει τις αμφιβολίες του ως προς την ορθή κρίση της ηγεσίας της
εξωτερικής πολιτικής στην Ουάσιγκτον. Όταν ιδρύθηκε η Συμμαχία, το 1949, ο
πληθυσμός του πλανήτη δεν έφτανε τα τρία δισεκατομμύρια.

Σήμερα αριθμεί έξι, το 2050 θα έχει φτάσει τα εννέα.

Είναι απίθανο πως η πληθυσμιακή έκρηξη θα προκαλέσει μια στρατιωτική απειλή
για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Θα δημιουργήσει όμως σε πολλές περιοχές του
πλανήτη προβλήματα επισιτισμού και ανεργία, και θα έχει σημαντικές
περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Δεν λύνεται το πρόβλημα

Ο μετασχηματισμός του ΝΑΤΟ σε μια δύναμη επέμβασης με παγκόσμια εμβέλεια, που
προωθεί η αμερικανική ηγεσία, δεν βοηθάει. Το ΝΑΤΟ δεν είναι σε θέση να
αντιμετωπίσει τις μελλοντικές κρίσεις στην Ασία, την Αφρική ή τη Λατινική
Αμερική. Ακόμα και στο Κόσοβο και γενικά στα Βαλκάνια μπορεί να καταπιέσει
βίαια την έκρηξη των συγκρούσεων, όχι όμως να λύσει τα προβλήματα.

Ατυχής προσδοκία

Από τον δυτικό κόσμο λείπει μια συνολική στρατηγική. Για τους Αμερικανούς
πολιτικούς είναι εξαιρετικά δύσκολο να σχηματίσουν μια εικόνα για τις σχέσεις
των δυνάμεων τον επόμενο αιώνα. Το νέο «ΝΑΤΟ» που προσπαθούν να δημιουργήσουν
οι Αμερικανοί πρέπει να εξασφαλίσει ­ έτσι ελπίζουν τουλάχιστον μερικοί, από
την υπουργό Εξωτερικών Ολμπράιτ μέχρι τον πρώην σύμβουλο ασφαλείας Μπρεζίνσκι
­ πως οι Ευρωπαίοι θα καθοδηγούνται και τον επόμενο αιώνα από την Ουάσιγκτον.
Αυτή η προσδοκία είναι μάλλον ατυχής.

Η Ουάσιγκτον δεν διαθέτει μια ξεκάθαρη στρατηγική απέναντι στη Ρωσία ούτε την
Κίνα, την Ινδία ή το Ισλάμ. Ξεκάθαρη είναι μόνον η εικόνα για τον μελλοντικό
της κυριαρχικό και στρατιωτικό ρόλο. Η επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς και η
επέμβαση στα Βαλκάνια είναι αποτέλεσμα αυτής της θεώρησης.

Τα κίνητρα

Τα κίνητρα της αμερικανικής ηγεσίας για την επέκταση του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς
ήταν και εσωτερικής υφής: οι ψήφοι των τσεχικής, πολωνικής και ουγγρικής
καταγωγής Αμερικανών καθώς και οι παραγγελίες για την αμερικανική πολεμική
βιομηχανία.

Οι Ρώσοι εξέλαβαν την επέκταση ως ταπείνωση.

Η αποκατάσταση μιας καλής σχέσης με τη Ρωσία έχει όμως πρώτη προτεραιότητα.

Το να δεχτούν επίθεση οι χώρες της Συμμαχίας μοιάζει σήμερα απίθανο. Αντίθετα,
οι περιφερειακοί πόλεμοι θα αυξηθούν.

Για την επίλυση τέτοιων συγκρούσεων παραμένουν υπεύθυνοι ο ΟΗΕ και το
Συμβούλιο Ασφαλείας.

Η ευθύνη

Το παράδειγμα της Γιουγκοσλαβίας είναι χαρακτηριστικό: το ΝΑΤΟ παρενέβη κατ’
αρχάς με την κάλυψη του ΟΗΕ.

Οι βομβαρδισμοί όμως στο Βελιγράδι δεν διαθέτουν τέτοιου είδους κάλυψη.

Κανένα κράτος της Συμμαχίας δεν έχει νομική υποχρέωση να συμμετάσχει στις
επιχειρήσεις στα Βαλκάνια.

Η αμερικανική κυβέρνηση όμως αντιμετωπίζει το περιστατικό ως θετικό
προηγούμενο για την επέκταση των καθηκόντων του ΝΑΤΟ παγκοσμίως. Μια δημόσια
συζήτηση για κάτι τέτοιο δεν έγινε ποτέ στα κράτη-μέλη.

Αυτή η συζήτηση είναι απαραίτητη. Ακόμα όμως και αν καταλήξει στο να
επεκτείνει το πεδίο δράσης του ΝΑΤΟ, την ευθύνη για την επέμβαση πρέπει να την
έχει το Συμβούλιο Ασφαλείας.

Όχι δορυφόρος

Η Ατλαντική Συμμαχία έχει ανάγκη από έναν ευρωπαϊκό πυλώνα.

Η συνεργασία με τις ΗΠΑ είναι απαραίτητη, η Ευρωπαϊκή Ένωση όμως δεν πρέπει να
γίνει στρατηγικός δορυφόρος της Ουάσιγκτον.

Ο Χέλμουτ Σμιτ είναι πρώην καγκελάριος της Γερμανίας. Το άρθρο
του αναδημοσιεύεται από τη γερμανικήεφημερίδα «Ντι Τσάιτ».