Σημάδια ανάκαμψης στην παγκόσμια οικονομία

Κάθε ημέρα που περνάει, πολλές από τις «προβληματικές» οικονομίες του πλανήτη
δείχνουν σημάδια εξυγίανσης. Και κάθε ημέρα οι φόβοι για παγκόσμια οικονομική
κατάρρευση δίνουν τη θέση τους στην ελπίδα

Τον περασμένο Αύγουστο, ο δείκτης Χανγκ Σενγκ στο Χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ έπεφτε με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Πρόσφατα, σημείωσε εντυπωσιακή ανάκαμψη

Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα Χρηματιστήρια είναι οι πιο αξιόπιστοι προφήτες των
οικονομικών εξελίξεων. Αν αυτή η άποψη αληθεύει, τότε οι τελευταίες επιδόσεις
τους αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας. Για παράδειγμα, την περασμένη
Παρασκευή το Χρηματιστήριο του Χονκγ Κονγκ «χτύπησε» το ανώτερο σημείο των
τελευταίων δεκαοκτώ μηνών.

Πρόκειται για την ίδια χρηματιστηριακή αγορά που τον Οκτώβριο του 1997 έκανε
τον Ντάου Τζόουνς της Νέας Υόρκης να δείχνει σαν γίγαντας με πήλινα πόδια. Η
εντυπωσιακή πτώση του δείκτη Χανγκ Σενγκ στο Χονγκ Κονγκ «ανάγκασε» τότε τον
Νταου Τζόουνας να καταγράψει βαριές απώλειες, ύψους 554 μονάδων.

Η Νότια Κορέα

Την προηγούμενη εβδομάδα η Νότια Κορέα ­ έφθασε στα πρόθυρα χρεοκοπίας για το
εξωτερικό της χρέος το 1997 ­ ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιήσει πρόωρες
εξοφλήσεις δόσεων στα δάνεια που έχει λάβει από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Η άμεση συνέπεια ήταν να εκτοξευθεί το κορεατικό Χρηματιστήριο.

Η Βραζιλία

Τις τελευταίες έξι εβδομάδες, το ρεάλ, το βραζιλιάνικο νόμισμα ­ η υποτίμησή
του τον περασμένο Ιανουάριο ταλαιπώρησε τις χρηματιστηριακές αγορές ­ σημείωσε
άνοδο περίπου 30% έναντι του δολαρίου. Η ψυχολογία της αγοράς έχει βελτιωθεί
τόσο πολύ, ώστε την προηγούμενη εβδομάδα η βραζιλιάνικη κυβέρνηση αποκάλυψε τα
σχέδιά της για τη συμμετοχή της σε μία ομάδα κρατών ­ περιλαμβάνει την
Κολομβία, την Ουγγαρία και την Αργεντινή ­ για την άντληση δισεκατομμυρίων
δολαρίων από τη διεθνή αγορά ομολόγων. Η τελευταία μόλις πριν από λίγες
εβδομάδες ξεπέρασε τη φοβία για δανεισμό των αναδυόμενων οικονομιών του πλανήτη.

Η κρίση τελείωσε;

Ελάχιστοι αναλυτές και κυβερνητικοί αξιωματούχοι θέλουν να δώσουν απάντηση σε
αυτήν την εξαιρετικά σημαντική ερώτηση, δεδομένων των κινδύνων που υπάρχουν ­
και συγκεκριμένα του κινδύνου κατάρρευσης του Ντάου Τζόουνς, ο οποίος τις
τελευταίες εβδομάδες έχει πραγματοποιήσει «πτήσεις» σε μεγάλα ύψη.

Ωστόσο μεταξύ των ειδικών, που παρακολουθούσαν τρομοκρατημένοι τον κατακλυσμό
που ακολούθησε τη χρεοκοπία της Ρωσίας το περασμένο φθινόπωρο, κυριαρχεί μια
εξαιρετικά αισιόδοξη άποψη: μπορούμε τώρα να αναπνέουμε πιο εύκολα.

«Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ότι δεν θα υπάρξει νέο κύμα κρίσεων»,
λέει ο Τσαρλς Μπλίτσερ, αναλυτής αναδυόμενων αγορών του οίκου Ντόναλντσον,
Λάφκιν και Τζένρετ στο Λονδίνο. «Η Βραζιλία δεν έχει ακόμη ξεφύγει τον
κίνδυνο. Στη Ρωσία μπορεί να υπάρξουν μεγάλα πολιτικά προβλήματα. Η κατάσταση
στο Κόσοβο μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο, γεγονός που θα πλήξει την
ψυχολογία των επενδυτών».

Ωστόσο, ο Μπλίτσερ προσέθεσε ότι «οι συνθήκες είναι λιγότερο επικίνδυνες
σήμερα σε σχέση με αυτές που επικρατούσαν πριν από έξι μήνες». Ο ίδιος
διαπιστώνει ότι οι κίνδυνοι πραγματοποίησης του φαινομένου του «ντόμινο» ­ ο
όρος που περιγράφει την εξάπλωση του πανικού από μια χώρα σε όλες τις άλλες ­
είναι λιγότεροι σήμερα: «Οι επενδυτές τοποθετούνταν με τέτοιο τρόπο που έπρεπε
να καλύψουν τις απώλειες σε κάποια αγορά, με την αποχώρησή τους από τις άλλες».

Εν μέσω της ευφορίας που κυριαρχεί στα Χρηματιστήρια και τις διεθνείς αγορές
συναλλάγματος, οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Κλίντον και το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο παραμένουν ανήσυχοι. Ωστόσο, διεκδικούν ένα μεγάλο μερίδιο
από τα εύσημα για την επιτυχία της διεθνούς διάσωσης των οικονομιών που
ακολούθησαν τις συμβουλές του Διεθνούς Νομισαμτικού Ταμείου.

Μια σημαντική πτυχή της ανησυχίας τους είναι το γεγονός ότι η κύρια δύναμη που
κρατά σταθερή την παγκόσμια οικονομία είναι οι δαιμονισμένοι ρυθμοί ανάπτυξης
των Ηνωμένων Πολιτειών.

Η ανάπτυξη αυτή στηρίζεται κατά ένα μέρος στον πλούτο που αποκτούν οι
Αμερικανοί από την αλματώδη άνοδο στο Χρηματιστήριο.

Πολλοί πιστεύουν ότι η αμερικανική οικονομία έχασε το ραντεβού της με την
επιβράδυνση, αφού τα τελευταία τέσσερα χρόνια αυξάνεται με ετήσιο ρυθμό
περίπου 4%. Αυτό δεν μπορεί παρά να προκαλεί σκεπτικισμό.

Η Ιαπωνία

Στο μεταξύ η Ιαπωνία παραμένει ακόμη στάσιμη, με ιδιώτες αναλυτές να
προβλέπουν ότι η οικονομία της θα συρρικνωθεί φέτος κατά 1%. Αυτά είναι άσχημα
νέα για την πιθανότητα ανάκαμψης της Ασίας, επειδή η Ιαπωνία ­ η μεγαλύτερη
οικονομία της περιοχής ­ είναι μια σημαντική αγορά για τις εξαγωγές των άλλων
ασιατικών κρατών.

Η Ευρώπη, ο άλλος οικονομικός γίγαντας του πλανήτη, έχει χειρότερη απόδοση σε
σχέση με τις προσδοκίες και πολλοί αναλυτές προβλέπουν ανάπτυξη πολύ κάτω του
2% για φέτος.

«Η παγκόσμια οικονομία δεν μπορεί να κινείται μόνο από την αμερικανική
μηχανή», είπε σε πρόσφατο λόγο του ο Λόρενς Σάμερς, υφυπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ.

Πέρα από αυτό, πολλοί αναλυτές φοβούνται ότι η απογείωση των Χρηματιστηρίων
μπορεί να κρύβει πίσω της ανεξέλεγκτες επενδύσεις, όπως αυτές που κατέληξαν σε
μαζικό κύμα φυγής τον περασμένο Αύγουστο. Σημείωνουν ότι η Ρωσία, η Ουκρανία
και η Ινδονησία ­ μεγάλες και σημαντικές οικονομίες στην περιοχή τους ­
δείχνουν πενιχρά σημάδια ανόδου όσον αφορά την ψυχολογία των επενδυτών.
Ωστόσο, πιστεύουν ότι υπάρχει μεγάλη ανακούφιση και σε αυτές τις αναδυόμενες αγορές.

«Είναι επικίνδυνο να βλέπεις τους ανθρώπους να μην ανησυχούν, όταν
εξακολουθούν να υπάρχουν λόγοι ανησυχίας», είπε πρόσφατα ένας αξιωματούχος του
αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών. «Είναι, όμως, πολύ δύσκολο να αρνηθεί
κάποιος τη διαπίστωση ότι η κατάσταση είναι πολύ καλύτερη από αυτήν του
περασμένου φθινοπώρου ή ακόμη από αυτήν των αρχών του έτους».

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι η ομαλότητα έχει επιστρέψει στις διεθνείς
αγορές, οι οποίες δέχτηκαν ισχυρό χτύπημα το φθινόπωρο, καθώς πολλές
αναπτυσσόμενες χώρες βρέθηκαν να μην μπορούν να αντλήσουν κεφάλαια.

Οι επενδυτές έδειχναν τότε αποστροφή για οποιαδήποτε αγορά μετοχών ή ομολόγων
που φέρουν κάποιο βαθμό κινδύνου.

Πρόσφατα, η κορεατική Τράπεζα Ανάπτυξης πούλησε πενταετή ομόλογα, αξίας ενός
δισεκατομμυρίου δολαρίων, παρά το γεγονός ότι το επιτόκιο δεν ήταν τόσο χαμηλό
όσο πριν από την κρίση του ’97. Η απόδοσή τους είναι μόλις 2,25% υψηλότερη από
αυτήν των αμερικανικών ομολόγων.

Τον προηγούμενο μήνα οι αναπτυσσόμενες χώρες κατάφεραν να πουλήσουν ομόλογα
αξίας 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων, σχεδόν τα διπλάσια από τον περασμένο
Ιανουάριο όταν πραγματοποιήθηκε η υποτίμηση στη Βραζιλία.

Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι οι χώρες που βρέθηκαν στο επίκεντρο της κρίσης
έχουν λύσει τα προβλήματά τους. Οι οικονομίες τους παραμένουν εξαιρετικά ασθενείς.