ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η ειρήνη των νεκροταφείων

.«Ο Μιλόσεβιτς έχει το ελάττωμα να είναι αριστερός και γι’ αυτό θέλουν να τον
εξοντώσουν». Χούλιο Ανγκίτα, γραμματέας της ισπανικής Ενωμένης Αριστεράς.

«Γιατί τους Κοσοβάρους κι όχι τους Κούρδους;». «Ο Μιλόσεβιτς δεν μπορεί να ασχολείται με όλους και με όλα» (του Αλτάν, από τη «Στάμπα»)

Όταν μια τέτοια δήλωση γίνεται από έναν άνθρωπο που στην Ισπανία θεωρείται
ένας ­ έστω και δογματικός ­ διανοούμενος της Αριστεράς, αυτό σημαίνει ότι η
ζημιά που έχει κάνει αυτός ο πόλεμος στο λεγόμενο «προοδευτικό στρατόπεδο»
είναι πολύ μεγαλύτερη της αναμενομένης. Κάποιος ιός έχει προσβάλει αυτούς που
τσαλαβουτάνε στ’ αριστερά φωνάζοντας με περισσή υποκρισία ή αφέλεια «Ειρήνη,
ειρήνη!», γράφει στην «Ιντιπέντεντ» ο Ισπανός συγγραφέας Χουαν Γκοϋτισόλο,
μέλος του Διεθνούς Κοινοβουλίου Συγγραφέων. Δεν καταλαβαίνουν άραγε ότι αυτή η
ειρήνη, όπως και η ειρήνη που ζητεί ο Μιλόσεβιτς, δεν είναι άλλη από την
ειρήνη των νεκροταφείων;

Ο Γκοϋτισόλο ήταν παιδί όταν ο Φράνκο βομβάρδισε την πόλη του, τη Βαρκελώνη,
και σ’ εκείνους τους βομβαρδισμούς έχασε τη μητέρα του. Δύσκολα λοιπόν θα
μπορούσε να τον κατηγορήσει κανείς ότι ηδονίζεται με τις βόμβες και τους
πυραύλους. Η δικτατορία στη χώρα του, όμως, τον σημάδεψε. Κι όταν στις αρχές
της δεκαετίας πρωτοάκουσε τα κηρύγματα μίσους από το στόμα του Μιλόσεβιτς,
θυμήθηκε αμέσως τα αντίστοιχα κηρύγματα των Επισκόπων ή των Φαλαγγιτών κατά τη
φρανκική «Σταυροφορία Σωτηρίας». Οι επιθετικές και αμαθείς αναφορές του
δικτάτορα σε μια μυθολογία που συνοδευόταν απ’ όλα τα σύμβολα του Ισπανικού
Εθνικοκαθολικισμού είχαν βρει πλέον το ισοδύναμό τους, και μάλιστα με
κομμουνιστικό μανδύα, στη σημερινή Σερβία.

Κάπως έτσι, κινούμενος από μια βαθιά εσωτερική ανάγκη, ξεκίνησε το 1995 ο
συγγραφέας για το Σαράγεβο, όπου έζησε για λίγο καιρό μαζί με τους κατοίκους
του τη φρίκη της πολιορκίας τους από τους Σέρβους. Το μίσος και η περιφρόνηση
του Μιλόσεβιτς για τους Μουσουλμάνους της Βοσνίας τότε, όπως και για τους
Κοσοβάρους σήμερα, του θύμιζαν τις αντισημιτικές διατριβές των ναζί και τις
επιθέσεις των υποστηρικτών του Λεπέν εναντίον των μεταναστών. Οι συγκρίσεις
δεν είναι πάντα δυνατές, σημειώνει: ο φονικός μηχανισμός του Χίτλερ ήταν πολύ
πιο αποτελεσματικός από εκείνον της αστυνομίας και του στρατού της Σερβίας.
Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, οι λαοί που υποκύπτουν στη μεγαλορρημοσύνη του
βάρβαρου λόγου, ενός λόγου που δοξάζει τους ίδιους και θέλει να καταστρέψει
όλους τους άλλους, μπορούν να γλιτώσουν από την άβυσσο μόνο αν εξαφανιστεί ο
άνθρωπος που τους οδήγησε σ’ αυτή τη θέση.

Ο άνθρωπος αυτός, συμπληρώνει από τη «Μοντ» η Αμερικανίδα συγγραφέας Σούζαν
Σόνταγκ που επίσης βρέθηκε στο Σαράγεβο εκείνα τα δραματικά χρόνια, μετέφερε
πλέον στη Σερβία ένα μικρό μέρος του πόνου που είχε επιβάλει τα προηγούμενα
χρόνια στους γειτονικούς λαούς. Κατάφερε να αναγάγει στα μάτια του λαού του
τον πόλεμο σε κουλτούρα. Την πολεμοκαπηλία σε ναρκωτικό. Γι’ αυτόν τον λαό,
που θεωρεί εαυτόν αιώνιο θύμα της Ιστορίας, η ήττα μπορεί να αποδειχθεί το
ίδιο μεθυστική με τη νίκη.