ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το αίμα των γεφυρών

Οι γέφυρες του Νόβι Σαντ. Η γέφυρα του Μόσταρ. Η γέφυρα του Δρίνου.
Γκρεμίζοντας τις γέφυρες, το ΝΑΤΟ διακόπτει τον διάλογο ανάμεσα στους
βαλκανικούς λαούς.

Νόβι Σαντ. Ένα πλοίο του γιουγκοσλαβικού ναυτικού περιπολεί γύρω από τα ερείπια μιας κατεστραμμένης γέφυρας

Σε 20% με 25% υπολογίζουν οι εφοπλιστές τη μείωση των δρομολογίων στον Δούναβη
λόγω του βομβαρδισμού των γεφυρών του από τα ΝΑΤΟϊκά αεροπλάνα. Το
γιουγκοσλαβικό τμήμα αυτού του ποταμού, που είναι ο μεγαλύτερος της Ευρώπης
μετά τον Βόλγα και διακινούνται μέσω αυτού 10 εκατομμύρια τόνοι προϊόντων κάθε
χρόνο, αποτελεί πλέον ένα «σύρτη» που μπλοκάρει μεγάλο μέρος των συναλλαγών
ανάμεσα στη Δυτική Ευρώπη και τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, πλήττοντας τόσο
τη Γιουγκοσλαβία όσο και τις γειτονικές της χώρες. Βομβαρδίζοντας τις γέφυρες,
το ΝΑΤΟ προσπαθεί να διακόψει τον ανεφοδιασμό των γιουγκοσλαβικών δυνάμεων στο
Κοσσυφοπέδιο από την πλούσια Βοϊβοδίνα, στον Βορρά. Οι κάτοικοι του Νόβι Σαντ
όμως, που δεν μπορούν να επισκεφθούν πια το Πετροβαραντίν και τα μεσαιωνικά
του κάστρα, θεωρούν αυτούς τους βομβαρδισμούς ένα είδος βασανιστηρίου.

Για τον Νεντίμ Γκιουρσέλ, η ζημιά είναι πολύ μεγαλύτερη. Είχε επιστρέψει από
ένα ταξίδι στο Μόσταρ στη διάρκεια εκείνου του αλησμόνητου πολέμου ­ θυμάται ο
Τούρκος συγγραφέας στην «Ελ Παΐς» ­ όταν δέχθηκε ένα βράδυ ένα τηλεφώνημα από
τον Πρέντραγκ Ματβέγεβιτς. «Εσείς την κτίσατε κι εμείς μόλις την
καταστρέψαμε», του είπε ο Κροάτης συγγραφέας. Μιλούσε για τον «γέρο», όπως
αποκαλούσαν εκείνη την υπέροχη γέφυρα που είχε κτίσει πάνω από τον Νερέτβα ο
Οθωμανός αρχιτέκτονας Χαϊρεντίν, μαθητής του μεγάλου Σινάν. Την εποχή που
υπήρχε η Γιουγκοσλαβία, η γέφυρα προσέφερε χαρά στα παιδιά της Βοσνίας,
μουσουλμάνους, καθολικούς ή ορθόδοξους, πάνω απ’ όλα όμως φίλους, που
βουτούσαν από εκεί στα βαθιά γαλάζια νερά του ποταμού. Μα στη θέση των γεφυρών
και των μνημείων, η δίνη του πολέμου άφησε μόνο ερείπια.

Μια από τις γέφυρες που επέζησαν του χρόνου και της διαδοχής των πολιτισμών
είναι εκείνη που περιγράφει ο Ίβο Άντριτς στο περίφημο βιβλίο του «Η γέφυρα
του Δρίνου». Την κατασκευή της τη διέταξε ο βεζύρης Μεχμέντ Σοκόλοβιτς, αλλά
χρειάστηκε η θυσία μιας μάνας και του αγέννητου μωρού της για να ξεκινήσουν οι
εργασίες. Ένας ανάλογος θρύλος κυκλοφορεί για την πέτρινη γέφυρα του Βαρδάρη,
στα Σκόπια. Να γιατί στα Βαλκάνια οι γέφυρες ενώνουν όχι μόνο τις όχθες των
ποταμών, αλλά και τους ανθρώπους, σημειώνει ο Νεντίμ Γκιουρσέλ. Να γιατί όταν
βλέπει τους Σέρβους να σχηματίζουν ανθρώπινες ασπίδες πάνω στις γέφυρες του
Δούναβη, όταν βλέπει όλον αυτό τον κόσμο που είναι έτοιμος να πεθάνει για να
προστατεύσει τα σύμβολα της μνήμης των Βαλκανίων, αυτός, ένας Τούρκος, δεν
μπορεί να πει σαν τον Μπερνάρ Ανρί-Λεβύ: «Τόσο το χειρότερο γι’ αυτούς, γιατί
δεν έκαναν τίποτα όταν οι οβίδες έπεφταν στους αθώους κατοίκους του Σαράγεβο!».

Αλλά αυτά είναι ψιλά πράγματα για τους στρατηγέτες του ΝΑΤΟ.