Τρόμος στους καταυλισμούς προσφύγων

ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ

Ο… χειρουργικός ΝΑΤΟϊκός βομβαρδισμός χθες τα ξημερώματα του σημαντικότερου
κτιρίου του Βελιγραδίου, με πέντε ρουκέτες και η καταστροφή και της τρίτης
γέφυρας της μεγάλης πόλης Νόβι Σαντ, αλλάζουν σημαντικά το σκηνικό για τη
Γιουγκοσλαβία αλλά και για το ΝΑΤΟ.

Παράλληλα, οι μεγάλες χθεσινές απώλειες στη Γιακοβίτσα της Πρίστινα με 10
νεκρούς και 16 τραυματίες και πάλι σε καταυλισμό προσφύγων ­ για δεύτερη φορά
προσφύγων αφού προέρχονται από την Κράινα της Βοσνίας ­ βάρυναν ιδιαίτερα το
κλίμα στη γιουγκοσλαβική πρωτεύουσα.

Για τη Γιουγκοσλαβία, η οποία έκλεισε χθες 4 εβδομάδες πολέμου, φάνηκε, όσο
ποτέ άλλοτε, ότι όλα είναι πλέον πιθανά και ότι «οι κάτοικοι πρέπει να το
πάρουν απόφαση πως μπορεί να γίνουν και χερσαίες επιχειρήσεις». Το κτίριο που
καπνίζει ακόμη, στη συμβολή του Δούναβη με τον Σάβα και φαίνεται απ’ όλα τα
σημεία της γιουγκοσλαβικής πρωτεύουσας, αποτελεί «το μεγάλο μήνυμα κατά του
Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς» ότι «τα επόμενα χτυπήματα θα είναι πολύ ισχυρότερα».
Και κυρίως, ότι το σημαντικότερο «όπλο» της κυβέρνησης, να δουλεύουν πολλοί
τηλεοπτικοί σταθμοί και να φεύγουν στο εξωτερικό μέσω των εγκαταστάσεων της
κρατικής τηλεόρασης τα σήματα ξένων τηλεοράσεων, μετά τις μεγάλες καταστροφές,
πλέον αμφισβητείται.

Σειρήνες

Η φωτιά στον ουρανοξύστη ΟΥΤΣΕ σκόρπισε τον τρόμο σε όσους ήταν μέσα

Για το ΝΑΤΟ ­ όσον αφορά στο εσωτερικό μέτωπο της Γιουγκοσλαβίας ­ τα πράγματα
δυσκολεύουν. Από χθες το πρωί, στις διαδηλώσεις, στις συναυλίες, στα καφενεία
όπου ο κόσμος είχε ξεχυθεί παρά τις σειρήνες που χτύπησαν στις 2.15 το
μεσημέρι, για να απολαύσει τον όμορφο ήλιο, δεν έλεγε τίποτα άλλο από το ότι
«είμαστε πιο πολύ με τον Μιλόσεβιτς».

Σε συζητήσεις με απλούς ανθρώπους, αλλά και με επώνυμους, στις δηλώσεις
διαφόρων παραγόντων στην κρατική τηλεόραση, αλλά και στο πάλαι ποτέ
αντιπολιτευόμενο τηλεοπτικό σταθμό Studio Β, η αγανάκτηση του κόσμου ήταν πρωτοφανής.

Πέρα όμως από αυτή την εικόνα που δίνει σ’ ένα βαθμό και τον… συσχετισμό
δυνάμεων, η πραγματικότητα για τη Γιουγκοσλαβία γίνεται ολοένα και πιο
τραγική.

Οι εικόνες των Γιουγκοσλάβων που περιμένουν στην ουρά, όχι απλώς για να βρουν
τσιγάρα, αλλά για να περάσουν με… βάρκες τον Δούναβη, λόγω της καταστροφής
των γεφυρών από τη μία άκρη του Νόβι Σαντ στην άλλη, είναι σκληρές.

Πυρκαγιά

Οι δημοσιογράφοι που πεταχτήκαμε από τα κρεβάτια μας στις 4.15 ώρα Ελλάδος με
τον βομβαρδισμό του ουρανοξύστη ΟΥΤΣΕ και τρέξαμε αμέσως να περάσουμε τη
γέφυρα Μπράνκοβ για να γίνουμε θεατές της πυρκαγιάς που είχε ξεσπάσει σε
πολλούς ορόφους, βρεθήκαμε μπροστά σε εκατοντάδες πολίτες που είχαν ήδη
συγκεντρωθεί στην περιοχή.

Όλοι τους μόλις έβλεπαν κάμερα τηλεόρασης έσπευδαν να μιλήσουν και να
εκφράσουν, ορισμένες φορές με πολλή αγανάκτηση, «την απέχθειά τους για το ΝΑΤΟ
και τις εγκληματικές επιθέσεις τους».

Και κανείς δεν δήλωσε ότι «είμαι ευχαριστημένος που χτυπήθηκε το κτίριο της
Κεντρικής Επιτροπής του Σοσιαλιστικού Κόμματος και του Αριστερού Κόμματος, του
οποίου ηγείται η Μίρα Μιλόσεβιτς, σύζυγος του Γιουγκοσλάβου προέδρου».
Ορισμένοι μάλιστα έκαναν και χιούμορ λέγοντας πως ακριβώς πριν από την επίθεση
ο τηλεοπτικός σταθμός ΚΟΣΟΒΑ μετέδιδε… τσόντα με τον Κλίντον.

Όμως αυτό που δεν είχε επιτευχθεί προχθές το βράδυ και το φοβόταν ιδιαίτερα η
γιουγκοσλαβική κυβέρνηση, μετά την αποχώρηση του συνεργείου του CNN από το
κτίριο της κρατικής τηλεόρασης, επετεύχθη χθες. Η συμβολική «ανθρώπινη
αλυσίδα», αυτή η εκ των πραγμάτων και έστω περιστασιακή «ανθρώπινη ασπίδα» των
ξένων δημοσιογράφων που ακολούθησαν υπό βροχή τον υπουργό Γκόραν Μάτιτς το
βράδυ της Δευτέρας, δεν μπόρεσε να αποτρέψει το χτύπημα στην ενημέρωση του
γιουγκοσλαβικού λαού. Οι πέντε πύραυλοι που τρύπησαν, οι τρεις από τη βάση και
οι δύο από την κορυφή, τον ουρανοξύστη του Νέου Βελιγραδίου πέτυχαν τον στόχο τους.

Σιγή…

Η τρίτη γέφυρα που καταστρέφεται είναι αυτή στο Νόβι Σαντ

Σίγησαν τρεις ιδιωτικοί ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί… Ο ένας από αυτούς ο ΠΙΝΚ,
που ανήκει σε στέλεχος του αριστερού κόμματος JUL, τον Ζέλικο Μίτροβιτς, έχασε
και τις εγκαταστάσεις του από το χτύπημα, ενώ οι δύο άλλοι, ο ΚΟΣΟΒΑ, τον
οποίο διευθύνει η κόρη του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, και ο ΒΚ χάσανε τις
κεντρικές κεραίες μετάδοσης του σήματός τους.

Το χτύπημα όμως αυτό είχε και ένα άλλο αποτέλεσμα. Μείωσε την εμβέλεια της
κρατικής τηλεόρασης, προγράμματα της οποίας και κυρίως δελτία ειδήσεων
αναμετέδιδαν οι ιδιωτικοί σταθμοί.

Μία ώρα νωρίτερα, πολύ ισχυρότερα χτυπήματα, εκτός από την καταστροφή και της
τρίτης γέφυρας του Νόβι Σαντ, κατέστρεψαν όλους τους αναμεταδότες της
περιοχής, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει σήμα στην περιοχή της Βοϊβοντίνα.

Έτσι, από χθες δύο τεράστιες περιοχές της Γιουγκοσλαβίας, η Πρίστινα και η
Βοϊβοντίνα, δεν έχουν τηλεοπτικό σήμα από το Βελιγράδι, ενώ και στην υπόλοιπη
Γιουγκοσλαβία το σήμα της κρατικής τηλεόρασης έχει αδυνατίσει αισθητά.

Στο τεράστιο αυτό πρόβλημα που δημιουργείται πλέον για τη Γιουγκοσλαβία
αναφέρθηκε χθες και ο εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών κ.
Μπούγιοβιτς, ο οποίος απαντώντας σε σχετική ερώτηση των «ΝΕΩΝ» είπε ότι
«μεγάλο τμήμα της χώρας έχει μείνει στο σκοτάδι και φθάνουν σε αυτό οι εικόνες
μόνο ξένων τηλεοράσεων». Και έδωσε στοιχεία για την καταστροφή 17 αναμεταδοτών
στη Γιουγκοσλαβία. Το χειρότερο ­ για το σήμα που δίνουν οι ξένοι ανταποκριτές
­ είναι ότι οι καταστροφές στον επίγειο δορυφορικό σταθμό της Γιουγκοσλαβίας
ανάγκασε από χθες την κρατική τηλεόραση να περιορίσει τον χρόνο που κάθε
συνεργείο στέλνει το σήμα του.

Εάν δεν καταστραφούν και οι εγκαταστάσεις και οι αναμεταδότες στο βουνό Άβαλα,
είκοσι χιλιόμετρα από το κέντρο του Βελιγραδίου, τότε οι ραδιοτηλεοπτικές
μεταδόσεις θα έχουν υποστεί ένα ανεπανόρθωτο πλήγμα, εκτιμούν στο υπουργείο Εξωτερικών.

Χιούμορ

Αυτό τον περιορισμό του σήματος της κρατικής ραδιοτηλεόρασης, αλλά και τη σιγή
που επέβαλαν οι πύραυλοι σε ιδιωτικούς σταθμούς, ο πρέσβης Ράντε Ντρόμπατς,
σύμβουλος του Γιουγκοσλάβου υπουργού Εξωτερικών, τα αντιμετωπίζει με χιούμορ.
«Ορισμένοι βγαίνουν στις τηλεοράσεις σε μεγάλες δυτικές πρωτεύουσες και
αναρωτιούνται αν είμαστε στα καλά μας που συμπεριφερόμαστε έτσι και δεν
υποκύπτουμε», μου είπε. «Αλλά εγώ ρωτάω με τη σειρά μου. Εμείς δεν είμαστε στα
καλά μας; Αυτοί δεν είναι… Γιατί δεν είναι σίγουρα λογικό να εξαπολύεις
πυραύλους κατά τηλεοράσεων και γεφυρών».

Στο μεταξύ, οι φήμες για άτομα-φύλακες που εγκλωβίσθηκαν στα ερείπια έδιναν
και έπαιρναν, ενώ η εικόνα με το ψηλό αυτό κτίριο να καπνίζει παρέμεινε…
ζωντανή για πολλές ώρες και παρά το ότι η κρατική τηλεόραση έβαλε το πρωί
πολλά προγράμματα με κινούμενα σχέδια για τα παιδιά.

Το ΟΥΤΣΕ, πάντως, αυτός ο ουρανοξύστης των 23 ορόφων που επλήγη, φιλοξενούσε
πάνω από 100 εταιρείες και πριν από το ’80 ­ θάνατος του Τίτο ­
εχρησιμοποιείτο αποκλειστικά από την Κεντρική Επιτροπή της Ένωσης
Γιουγκοσλάβων Κομμουνιστών.

Με τον καιρό όμως άρχισε η ιδιωτικοποίησή του και τελικώς το Σοσιαλιστικό
Κόμμα ­ έτσι μετονομάσθηκε ­ περιορίσθηκε σε ορισμένους ορόφους, μαζί με τη
νεολαία του Σοσιαλιστικού Κόμματος. Η καταστροφή του κτιρίου αυτού που
θεωρείται πολύ μεγαλύτερη ­ για την ψυχολογία των Γιουγκοσλάβων ­ από εκείνη
που είχε προκληθεί σε τρία, μέχρι σήμερα, κυβερνητικά κτίρια στο κέντρο του
Βελιγραδίου, οδήγησε και τον υπουργό Εξωτερικών Ζιβαντίν Ιβάνοβιτς να κάνει
μακροσκελείς δηλώσεις, τονίζοντας ότι «πρόκειται πλέον για έναν πόλεμο των ΗΠΑ
στην Ευρώπη».

Όμως δεν είναι αυτό το μοναδικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει το Βελιγράδι. Πέραν
των μεγάλων ­ πολλές ώρες ­ καθυστερήσεων που επιβάλλουν στα σύνορα οι
Βούλγαροι και Ούγγροι συνοριακοί φρουροί και τελωνοφύλακες, οι δρόμοι γύρω από
το Βελιγράδι δεν είναι ασφαλείς. Είναι χαρακτηριστικό το πρόβλημα που
αντιμετώπισαν οι κάμεραμεν του τηλεοπτικού σταθμού Skai, Γιάννης Αυγερόπουλος
και Ηλίας Μπασίσογλου, οι οποίοι έφθασαν στο Βελιγράδι προχθές με λεωφορείο
της αεροπορικής εταιρείας ΥΑΤ, μέσω Σόφιας.

Ο δρόμος προς το Βελιγράδι μέσω Νις βομβαρδίστηκε. Ο οδηγός του λεωφορείου
όταν είδε ­ ήταν βράδυ ­ τους πυραύλους να… πηγαινοέρχονται και τα
αντιαεροπορικά πυρά να διασταυρώνονται, έβαλε στην άκρη το αυτοκίνητο και
έσβησε τα φώτα για πολλή ώρα. Όταν σταμάτησε η… κίνηση των πυραύλων ­ έξω
από τη Νις ­ τότε ξαναέβαλε σε κίνηση το λεωφορείο του και πήγε στο Βελιγράδι.

Στο μεταξύ, πολλοί εργάτες δούλεψαν χθες το απόγευμα στο ξενοδοχείο ΗΑΥΑΤΤ
όπου μένουν ­ μεταξύ των άλλων ­ τα αμερικανικά και βρετανικά ραδιοτηλεοπτικά
συνεργεία για να αλλάξουν τα τζάμια που είχαν σπάσει στο ισόγειο από τις
εκρήξεις στον γειτονικό ουρανοξύστη.

… Κατά τα άλλα, ο κατάλογος των χθεσινών ­ τα ξημερώματα αλλά και χθες το
μεσημέρι ­ βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας, εκτός από τα μεγάλα χτυπήματα στο
Βελιγράδι και στο Νόβι Σαντ, είναι… πλούσιος. Στην πόλη Ούζιτσε
βομβαρδίστηκε και πάλι η στρατιωτική περιοχή, ενώ πολύ μεγάλες ζημιές έγιναν
στο εργοστάσιο Κρούσικ (στο Βάλιεβο), το οποίο είχε χτυπηθεί και άλλες φορές.
Στο εργοστάσιο αυτό, όπου κατασκευάζονται μεταλλικά είδη, έπεσαν 8 πύραυλοι
και μέχρι το μεσημέρι χθες ήταν αδύνατη η όποια προσέγγιση στο εργοστάσιο.
Ακόμη δύο πύραυλοι χτύπησαν την ευρύτερη περιοχή του ανθρακωρυχείου
Μπελάτσεβατς, δυτικά της Πρίστινα, ενώ στο Κράλιεβο χτυπήθηκε το στρατιωτικό
αεροδρόμιο, καθώς και το χωριό Μρσάτι.

Εξάλλου, βομβαρδίστηκε και περιοχή 30 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Νόβι Σαντ,
με την ονομασία Νόβι Σλάνκαμεν, ενώ ακόμη και χθες το μεσημέρι, την ώρα που
είχε βελτιωθεί ο καιρός τα ΝΑΤΟϊκά αεροπλάνα χτύπησαν μία γέφυρα στο
Ομπρένοβτας, σαράντα χιλιόμετρα από το Βελιγράδι. Ενδιαφέρον είχε συνέντευξη
Τύπου στο υπουργείο Εξωτερικών. Αμερικανοί δημοσιογράφοι ρώτησαν γιατί δεν
έχει έρθει σε επαφή ο Ερυθρός Σταυρός με τους τρεις συλληφθέντες ΝΑΤΟϊκούς
στρατιώτες, οπότε τους δόθηκε η απάντηση ότι δεν υπάρχει πλέον αντιπροσωπεία
του Ε.Σ. στο Βελιγράδι και ότι έχει φύγει. Τέλος, ο αντιπρόεδρος της
γιουγκοσλαβικής κυβέρνησης, Βουκ Ντράσκοβιτς, σε δηλώσεις του τόνισε «δεν
είναι μακρά η ημέρα όταν ο ανώτατος και ο μοναδικός υπάρχον δικαστής αυτού του
κόσμου, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα λάβει δίκαιη απόφαση και θα
τερματίσει αυτό τον πόλεμο και αυτή τη δυστυχία».