Διαβάζοντας λάθος τον εχθρό

Θα γίνει ο πόλεμος στο Κόσοβο ένα άλλο Βιετνάμ; Έπειτα από ένα μόλις μήνα
βομβαρδισμών της Γιουγκοσλαβίας, ίσως να είναι πρόωρο να γίνονται τέτοιες
συγκρίσεις. Παρά ταύτα, υπάρχει ένας διάχυτος φόβος ότι οι δύο πλευρές θα
παγιδευτούν σ’ έναν κύκλο κλιμάκωσης, όπως έγινε στο Βιετνάμ. Και οι
πιθανότητες μιας τραγωδίας θα αυξηθούν αν δεν εφαρμόσουμε τα μαθήματα που μας
δίδαξε το Βιετνάμ.

Η μεγαλύτερη ανησυχία μου είναι ότι εμείς και οι αντίπαλοί μας ίσως να
διαπράξαμε ήδη λάθη που θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί, αν είχαμε διδαχθεί
από την εμπειρία. Η μελέτη των μαθημάτων του Βιετνάμ ίσως να μας επιτρέψει να
τελειώσουμε νωρίτερα αυτόν τον πόλεμο. Η αγνόησή τους ίσως να οδηγήσει σε καταστροφή.

Τα τέσσερα τελευταία χρόνια, πολλοί από εμάς που υπηρετήσαμε στις κυβερνήσεις
Κέννεντυ και Τζόνσον, και μερικοί από τους μεγαλύτερους αναλυτές της Αμερικής,
έχουμε εμπλακεί σε μια άνευ προηγουμένου σειρά συζητήσεων με αξιωματούχους του
Βορείου Βιετνάμ. Στόχος μας είναι να διαπιστώσουμε κατά πόσον χάσαμε ευκαιρίες
που θα μας είχαν επιτρέψει να μην κάνουμε αυτόν τον πόλεμο, ή να τον έχουμε
τερματίσει νωρίτερα, ώστε να μη χάσουν τη ζωή τους 3,5 εκατομμύρια Βιετναμέζοι
και 58.000 Αμερικανοί.

Οι συζητήσεις μας αποκάλυψαν πολλές παρεξηγήσεις, αρκετές από τις οποίες
μοιάζουν με τη σημερινή τραγωδία στα Βαλκάνια. Για παράδειγμα, στο Βιετνάμ και
οι δύο πλευρές υποτίμησαν το κόστος και τους κινδύνους που ο αντίπαλος ήταν
διατεθειμένος να διατρέξει. Τόσο η βιετναμική όσο και η αμερικανική πλευρά
διαπίστωσαν στη διάρκεια των συνομιλιών μας ότι ο τότε αντίπαλός τους ήταν
πολύ πιο ανοιχτός στις διαπραγματεύσεις απ’ ό,τι πιστευόταν εκείνη την εποχή.

Το συμπέρασμα είναι ότι υπήρχαν τότε ευκαιρίες που οι δύο πλευρές θα μπορούσαν
να έχουν εκμεταλλευθεί ώστε να αποτραπεί ή να περιοριστεί ο πόλεμος.

Υπάρχει τουλάχιστον ένα μάθημα από το Βιετνάμ που μπορεί να εφαρμοστεί αμέσως.
Η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να αφήσει στους ιστορικούς του μέλλοντος
αρκετό υλικό ώστε να μπορέσουν να εντοπίσουν τις ευκαιρίες που χάθηκαν στην
πορεία προς τον Βαλκανικό Πόλεμο.

Ο αιώνας αυτός είναι ο πιο αιματηρός της Ιστορίας. Πάνω από 160 εκατομμύρια
άνθρωποι έχουν σκοτωθεί σε διάφορες συγκρούσεις, και ο αριθμός αυτός αυξάνεται
κάθε μέρα. Είναι μια σκοτεινή ιστορία, αν δεν προσπαθήσουμε όμως να διδαχθούμε
τα κατάλληλα μαθήματα απ’ αυτήν, θα γίνει ακόμη σκοτεινότερη.

Κάποιος είπε κάποτε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν δέκα χρόνια πείρας στο
Βιετνάμ, αλλά ένα χρόνο πείρας επί δέκα φορές. Θα πούμε άραγε το ίδιο μια μέρα
για τα Βαλκάνια;

Ο Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα ήταν υπουργός Άμυνας στις κυβερνήσεις Κέννεντυ και Τζόνσον.