Και ελληνικό «ναι» για το εμπάργκο πετρελαίου

Μετά την υποχώρηση της Ιταλίας, και η Ελλάδα ήρε οριστικά τις επιφυλάξεις της
στο ΚΟΡΕΠΕΡ (Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων) για την επιβολή από την Ευρωπαϊκή
Ένωση εμπάργκο πετρελαίου και καυσίμων εναντίον της Γιουγκοσλαβίας.

Έτσι άνοιξε ο δρόμος και για την τυπική έγκριση από τους υπουργούς Εξωτερικών,
που συνεδριάζουν τη Δευτέρα στο Λουξεμβούργο, της διεύρυνσης των κυρώσεων που
ήδη ίσχυαν εναντίον του Βελιγραδίου με την απαγόρευση των εξαγωγών και για τα
πετρελαϊκά προϊόντα. Αρχικά η Ρώμη και η Αθήνα είχαν μπλοκάρει αυτή την
προοπτική τονίζοντας ότι θίγει τον άμαχο πληθυσμό καθώς είναι μεγάλες οι
ανθρωπιστικές επιπτώσεις. Την τελευταία στιγμή όμως αποφάσισαν να αλλάξουν θέση.

Είχαν προηγηθεί έντονες πιέσεις από τη γερμανική Προεδρία. Ο προεδρεύων
Γερμανός μόνιμος αντιπρόσωπος τόνισε ότι δεν θα πρέπει να επιτραπεί στον
Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς να κινεί την πολεμική του μηχανή και να πετάνε τα
σερβικά αεροπλάνα για να πλήττουν αθώους και να θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή των
πιλότων των συμμαχικών αεροπλάνων. Η ατμόσφαιρα που δημιουργήθηκε ήταν
αφόρητη, έλεγαν διπλωματικές πηγές, καθώς οι πιέσεις είχαν στόχο να
παρουσιασθεί για άλλη μια φορά αρραγές το μέτωπο των συμμάχων.

Πολιτικά κριτήρια

Ας σημειωθεί ότι στο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της Δευτέρας το θέμα θα
έθετε με εισήγησή του ο Ολλανδός επίτροπος Βαν Ντεν Μπρουκ ως επέκταση ενός
υπάρχοντος καταλόγου κυρώσεων (όπλα, πυρομαχικά, ξένες επενδύσεις, πολιτική
αεροπορία κ.λπ.), με αποτέλεσμα η απόφαση να βασίζεται στο άρθρο 228 Α της
Συνθήκης που απαιτεί ειδική πλειοψηφία και όχι με το άρθρο 13 της ΚΕΠΠΑ που θα
ήθελε ομοφωνία. Η Ελλάδα θα μπορούσε, δηλαδή, να δείξει ότι μειοψήφησε και
αναγκάστηκε να δώσει τη σύμφωνη γνώμη της. Η απόφαση όμως ελήφθη με καθαρά
πολιτικά και όχι νομικά κριτήρια.

Νωρίτερα, χθες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε εγκρίνει Σχέδιο Κανονισμού για το
εμπάργκο πετρελαίου παρά τις αντιρρήσεις του Έλληνα επιτρόπου κ. Παπουτσή ο
οποίος τάχθηκε κατά των βομβαρδισμών και επεσήμανε τις συνέπειες που θα έχει
το εμπάργκο στον άμαχο πληθυσμό, σε νοσοκομεία κ.λπ. Ο Έλληνας μειοψήφησε και
το μόνο που μπορούσε να κάνει ήταν να καταθέσει μονομερή δήλωση στα πρακτικά.

Η Θεσσαλονίκη

Διιστάμενες απόψεις επικρατούν στους κόλπους της κυβέρνησης και του υπουργείου
Εξωτερικών για το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί από το ΝΑΤΟ το λιμάνι της
Θεσσαλονίκης στην περίπτωση που η Συμμαχία προχωρήσει σε χερσαίες
επιχειρήσεις. Επισήμως, η Αθήνα δεν έχει τοποθετηθεί κατηγορηματικά ούτε υπέρ
ούτε κατά της χρήσης του λιμανιού, περιοριζόμενη σε… ευχές να μη φθάσουν τα
πράγματα εκεί.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Παπανδρέου, έχει πει ότι καταρχήν η Ελλάδα
είναι αρνητική, αλλά ότι αν χρειαστεί το θέμα θα συζητηθεί στο Υπουργικό
Συμβούλιο αφού προηγηθούν συνεννοήσεις με τα άλλα κόμματα. Ο υπουργός Άμυνας,
Άκης Τσοχατζόπουλος, σε χθεσινή του συνέντευξη απέφυγε να απαντήσει για το
ζήτημα των ελληνικών διευκολύνσεων στην περίπτωση που υπάρξουν χερσαίες επιχειρήσεις.

Αντιθέτως, στελέχη του ΠΑΣΟΚ που δεν μετέχουν στην κυβέρνηση ­ όπως ο Θόδωρος
Πάγκαλος ­ έχουν ταχθεί κατά της παροχής του λιμανιού της Θεσσαλονίκης.

Διερευνά το ΝΑΤΟ

Την ίδια στιγμή, βέβαια, το ΝΑΤΟ διερευνά και άλλες δυνατότητες αποστολής
δυνάμεων, ώστε να μη χρειασθεί η χρήση ελληνικού εδάφους, καθώς, όπως έλεγε
δυτική διπλωματική πηγή, «κατανοούμε τα προβλήματα που έχει η ελληνική
κυβέρνηση με την κοινή της γνώμη ­ και άρα η ορθή πολιτική για τη Συμμαχία
ίσως να πρέπει να είναι να κρατηθεί η Ελλάδα όσο το δυνατόν εκτός των ΝΑΤΟϊκών δράσεων».

Στο πλαίσιο αυτό, οι Βρυξέλλες διερευνούν άλλα σενάρια: Το πρώτο είναι να
χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά η Αλβανία. Αυτό δεν αντιμετωπίζει πολιτικά
προβλήματα , αλλά έχει δυσκολίες επιχειρησιακές, καθώς το λιμάνι του Δυρραχίου
δεν έχει την αναγκαία υποδομή, ενώ δεν προσφέρονται και οι δρόμοι της Αλβανίας.

Μια άλλη εκδοχή είναι η Ουγγαρία ­ η οποία όμως επί του παρόντος αρνείται να
δώσει άδεια χρήσης του εδάφους της. Αντιθέτως, ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας,
κ. Κοστόφ, υποστηρίζει ότι μπορεί να εξασφαλίσει την άδεια του κοινοβουλίου
για τη χρήση εδάφους. Τέλος, κάποιοι στο ΝΑΤΟ βλέπουν ακόμη και το ενδεχόμενο
αποβίβασης στα λιμάνια του Μαυροβουνίου.

Παρ’ όλα αυτά, επιχειρησιακά η Θεσσαλονίκη ­ και εν συνεχεία τα Σκόπια ­
παραμένει η «προσφορότερη οδός».

Τα περισσότερα κυβερνητικά στελέχη ­ αλλά και οι αρμόδιοι διπλωμάτες ­
συναινούν πως το κόστος μιας ελληνικής άρνησης να δοθεί το λιμάνι θα είναι
μεγάλο.

«Τις συνέπειες αυτές», έλεγε παράγων του υπουργείου Εξωτερικών, «θα τις δούμε
σε σύντομο χρόνο στην εξέλιξη των ανοικτών μας εθνικών θεμάτων ­ με πρώτο το
Κυπριακό». Άλλωστε ήδη οι Αμερικανοί, στις διπλωματικές τους επαφές, αφήνουν
να εννοηθεί η «διαπλοκή» που υπάρχει μεταξύ της στάσης της Αθήνας και της
Λευκωσίας και του Κοσοβαρικού.

Η δεύτερη συνέπεια θα είναι ότι η Ελλάδα θα καταστεί ένας παίκτης «δευτέρας
διαλογής» στα μεταπολεμικά Βαλκάνια ­ καθώς η Συμμαχία της Δύσης θα προτιμήσει
να έχει ως «διαχειριστή» της κατάστασης την «υπάκουη» Τουρκία.

Ανταλλάγματα

Ωστόσο, η υπόθεση «λιμάνι», λένε ορισμένες διπλωματικές πηγές, μπορεί να έχει
και πλεονεκτήματα ­ με την έννοια των ανταλλαγμάτων .

Διπλωματικές πηγές με άριστη γνώση των κοινοτικών δεδομένων ανησυχούν
ιδιαίτερα για την προοπτική ένταξης της χώρας στην ΟΝΕ. Και υπογραμμίζουν ότι
πρόβλημα δεν είναι μόνον ­ ούτε κυρίως ­ το ενδεχόμενο να μην επιτευχθούν τα
οικονομικά κριτήρια, λόγω της κρίσης. Αντιθέτως, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι
το ενδεχόμενο ενός «αποκλεισμού» της Ελλάδας ακριβώς λόγω της αστάθειας στην
περιοχή. «Η Ε.Ε. μπορεί να μη θελήσει ­ λένε ­ να δεχθεί στο ευρώ μια χώρα που
αποτελεί τμήμα ενός ταραγμένου και απρόβλεπτου περιβάλλοντος».

Έτσι, ορισμένοι έχουν αρχίσει να σκέφτονται το ενδεχόμενο επίσπευσης του
αιτήματος για ένταξη στην ΟΝΕ ­ ακόμη κι αν αυτό σημαίνει «πολιτική
διαπραγμάτευση». Και προσθέτουν ότι, αν μη τι άλλο, το ευρώ θα αποτελούσε μια
πρόσθετη ασπίδα ασφαλείας της Ελλάδας. Εάν, καταλήγουν, η Αθήνα επιδιώξει την
ένταξη με πολιτικούς όρους, το τελευταίο που θα την εξυπηρετούσε είναι μια
«πολιτική απειθαρχία» στους κόλπους των ευρωατλαντικών θεσμών.