Οι δύο γραμμές αμύνης

Ανησυχίες για αύξηση του πληθωρισμού και για υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης
της οικονομίας διατυπώνονται πλέον και από τα πιο επίσημα χείλη, εξαιτίας της
ανόδου της τιμής του πετρελαίου αφενός και της συνέχισης της γιουγκοσλαβικής
κρίσης αφετέρου.

Ο ΟΟΣΑ, μάλιστα, βλέπει τον πληθωρισμό να διαμορφώνεται στο 2,7% σε μέσα
επίπεδα το 1999. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση ετοιμάζει «γραμμές αμύνης», με
μείωση φόρων και δαπανών, για να μην κινδυνεύσει ο στόχος της ΟΝΕ.

Χαρακτηριστικά, ο υπουργός Ανάπτυξης κ. Ε. Βενιζέλος, αν και διατύπωσε χθες
την εκτίμηση ότι προς το παρόν δεν διαφαίνονται επιπτώσεις στον πληθωρισμό,
λόγω της γιουγκοσλαβικής κρίσης, πρόσθεσε ότι αν χρειαστεί, θα ληφθούν μέτρα
μείωσης των φόρων, π.χ. στα καύσιμα. Από την πλευρά του, ο υπουργός Εθνικής
Οικονομίας κ. Γ. Παπαντωνίου περιορίστηκε να δηλώσει ότι επί του παρόντος δεν
συζητούνται μέτρα.

Πιθανοί κίνδυνοι

Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκάς Παπαδήμος μίλησε χθες σε
επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες για «πληθωριστικούς
κινδύνους» και για «πιθανή υποχώρηση της ανάπτυξης, εξαιτίας της κρίσης στο
Κόσοβο» που μπορεί να φτάσει σε ποσοστό έως και 0,5% του ΑΕΠ, στη χειρότερη
περίπτωση. Άλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που ο κ. Παπαδήμος εκφράζει
ανησυχίες για τον πληθωρισμό. Οι ανησυχίες αυτές ήταν η αιτία που τον οδήγησε
την περασμένη εβδομάδα στη λήψη μέτρων για τον περιορισμό των καταναλωτικών
δανείων από τις τράπεζες. Πάντως, χθες, ο διοικητής της Τραπέζης εξέφρασε την
αισιοδοξία του ότι, παρά τους κινδύνους αυτούς, ο πληθωρισμός θα πλησιάσει τον
στόχο του 2% στα μέσα του καλοκαιριού και ότι θα εξασφαλιστεί η ένταξη της
χώρας στην ΟΝΕ το 2001.

Εκτιμήσεις ΟΟΣΑ

Οι τελευταίες εκτιμήσεις του ΟΟΣΑ, εξάλλου, που έχει στα χέρια της η ελληνική
κυβέρνηση, ανεβάζουν τον ελληνικό πληθωρισμό του 1999 στο 2,7% σε μέσα
επίπεδα, έναντι 2,5% που ανέφερε στις ανοιξιάτικες προβλέψεις της η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή. Η επιβάρυνση αυτή θα προέλθει, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, από την αύξηση
της τιμής του πετρελαίου σε 14 δολάρια το βαρέλι, σε μέσα επίπεδα. Πάντως, ο
ΟΟΣΑ, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, εκτιμά ότι ανάλογες
επιπτώσεις θα έχει η τιμή του πετρελαίου και στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Έτσι, το μέσο επίπεδο του πληθωρισμού των τριών καλύτερων χωρών θα διαμορφωθεί
σε επίπεδο περίπου 1,2%, επιτρέποντας στην Ελλάδα να διατηρήσει την απόσταση
που θα της εξασφαλίσει την ένταξη στην ΟΝΕ (1,5 ποσοστιαία μονάδα από τον μέσο
όρο των τριών καλύτερων χωρών).

Ανησυχία Παπαντωνίου

Αλλά και ο ίδιος ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου εξέφρασε
δημοσίως στο Λονδίνο, όπου βρίσκεται, τις ανησυχίες του για τις επιπτώσεις της
γιουγκοσλαβικής κρίσης, σε περίπτωση που αυτή θα συνεχιστεί για πάνω από 15
ημέρες. Ιδίως αν υπάρξει χερσαία επέμβαση, οι συνέπειες θα είναι τραγικές,
είπε ο κ. Παπαντωνίου.

Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας έχει ήδη αρχίσει η επεξεργασία «γραμμών
αμύνης», όπως τις ονομάζουν, εν όψει των πιθανών δυσμενών εξελίξεων στον
πληθωρισμό και στην ανάπτυξη. Συγκεκριμένα, στο οικονομικό επιτελείο είναι
αποφασισμένοι να λάβουν μέτρα τόσο στο μέτωπο των φόρων όσο και των δαπανών ή
και των δύο, ανάλογα με το πού θα εκδηλωθεί η κρίση. Αν ο κρατικός
προϋπολογισμός επιβαρυνθεί λόγω της κρίσης, «αν κληθούμε να πληρώσουμε
λογαριασμό από το Κόσοβο», όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, τότε θα περικοπούν δαπάνες.

Περικοπές

Ενδεχόμενη αναζωπύρωση του πληθωρισμού, εξάλλου, θα προκαλέσει μέτρα περικοπής
των έμμεσων φόρων. Επίσης, ούτως ή άλλως, προσθέτουν, θα χρειαστεί να
συνεχιστεί η πίεση του υπουργείου Εμπορίου για τον περιορισμό των αυξήσεων των
τιμών εκ μέρους των επιχειρηματιών. Προς το παρόν, η γιουγκοσλαβική κρίση δεν
φαίνεται να επιδρά άμεσα στον πληθωρισμό. Η διαμόρφωσή του τον Απρίλιο σε
επίπεδα υψηλότερα από τα αρχικώς προβλεφθέντα οφείλεται αποκλειστικώς στο
πετρέλαιο, αναφέρουν αρμόδιες πηγές.

Ωστόσο, σε περίπτωση κλιμάκωσης των συγκρούσεων, δεν μπορεί να αποκλειστεί
πιθανότητα εκδήλωσης φαινομένων πανικού μεταξύ των καταναλωτών, κάτι που
ασφαλώς θα επηρεάσει τον πληθωρισμό. «Όλα εξαρτώνται από την ψυχραιμία που θα
επιδείξουμε εμείς οι ίδιοι», σημειώνουν στο ΥΠΕΘΟ.

Σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις στις ελληνικές επενδύσεις στην περιοχή των
Βαλκανίων, ο κ. Παπαντωνίου είπε χθες ότι θα καλέσει τις ελληνικές
επιχειρήσεις να προβούν σε μια αποτίμηση του κόστους, αλλά και να διατυπώσουν
προτάσεις για την αξιοποίηση των ευκαιριών ανοικοδόμησης, όταν η κρίση τελειώσει.

Πρόσθετα δημοσιονομικά και νομισματικά μέτρα μπορεί να χρειαστούν για να πέσει
ο πληθωρισμός στα επίπεδα του κριτηρίου της ένταξης. Αυτό επισημαίνεται στην
εξαμηνιαία έκθεση του ΟΟΣΑ για την ελληνική οικονομία, στην οποία, μάλιστα,
τονίζεται χαρακτηριστικά: «Οι πιέσεις αύξησης του κόστους στους
προστατευόμενους τομείς, η υπερβάλλουσα ζήτηση η οποία τροφοδοτείται από τις
υψηλές δαπάνες για επενδύσεις, η επιταχυνόμενη πιστωτική επέκταση, καθώς και
οι αβέβαιες προοπτικές για τις τιμές των πρώτων υλών ενδέχεται να ανατρέψουν
τις παρούσες ευνοϊκές εξελίξεις στο εγχώριο κόστος και να απαιτήσουν ένα νέο
πακέτο μέτρων δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής, προκειμένου να
εκπληρωθούν όλα τα κριτήρια για την ΟΝΕ». Έτσι ο ΟΟΣΑ, στην έκθεσή του για την
ελληνική οικονομία, ουσιαστικά αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο να απαιτηθεί η
λήψη πρόσθετων μέτρων νομισματικού χαρακτήρα ή περιορισμού των δαπανών του Δημοσίου.

Στις προβλέψεις του για την πορεία των οικονομικών μεγεθών το 1999 και το
2000, ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι σε μέσα επίπεδα ο πληθωρισμός στο τέλος του έτους θα
διαμορφωθεί στο 2,7%, επίπεδο το οποίο είναι υψηλότερο από τον στόχο του 2,4%
που προέβλεπε αρχικά η κυβέρνηση. Το ΑΕΠ με βάση τις προβλέψεις του Οργανισμού
θα αυξηθεί το 1999 με ρυθμό 3% έναντι 3,5% που προβλεπόταν αρχικά. Στην έκθεση
σημειώνεται ακόμη ότι η νομισματική πολιτική πρέπει να παραμείνει αυστηρή, ενώ
η δημοσιονομική πολιτική απαιτείται να γίνει πιο σφιχτή, με περαιτέρω
περιορισμό στις πρωτογενείς δαπάνες του προϋπολογισμού. Αναφέρεται, επίσης,
ότι για να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και να ενισχυθεί η
πραγματική σύγκλισή της απαιτούνται πιο τολμηρές μεταρρυθμίσεις στις δημόσιες επιχειρήσεις.