Η Τουρκία ονειρεύεται ηγετικό ρόλο στην Ευρασία

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

Τον ηγετικό ρόλο της Τουρκίας, με πολιτικούς και οικονομικούς στόχους στην
Ευρασία, ονειρεύεται ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ, καθορίζοντας
τον χώρο αυτό από την Αδριατική Θάλασσα ως τα σύνορα της Κίνας.

Τη χαρτογράφηση του χώρου άμεσου ενδιαφέροντος της Τουρκίας έκανε κατά τη
διάρκεια διάσκεψης για το πετρέλαιο της λεκάνης της Κασπίας, που οργάνωσε στην
Κωνσταντινούπολη, το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS) ­ μια
«οργάνωση επιρροής» με έδρα την αμερικανική πρωτεύουσα. Στόχος της CSIS, όπως
ανακοινώθηκε στο συνέδριο, είναι η προώθηση του ρόλου της Τουρκίας στην
πετρελαϊκή αγορά των χωρών της Κασπίας.

Όπως δήλωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, «η Τουρκία δεν παίζει πια τον ρόλο
περιφερειακής χώρας, αλλά είναι η κινητήρια δύναμη στην Ευρασία». Όπως είπε,
στη νέα τάξη πραγμάτων που διαμορφώνεται, μια χώρα θα έχει μεγαλύτερη επιρροή
με την οικονομική ισχύ παρά με τη στρατιωτική. Υποστηρίζοντας πως τα μεγάλα
πετρελαϊκά αποθέματα στην περιοχή θα αποτελέσουν το επίκεντρο του παγκόσμιου
ενδιαφέροντος, επισήμανε πόσο έχει αυξηθεί η επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή
μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.

Ανέφερε ακόμα πως οι περισσότερες χώρες που εμφανίστηκαν στην περιοχή είναι
τουρκόφωνες ­ ή με πλειοψηφία μουσουλμανικού πληθυσμού, όπως η Βοσνία, η
Μολδαβία, το Αζερμπαϊτζάν, το Τουρκμενιστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Ταζτζικιστάν,
το Καζαχστάν, το Κιργιστάν.

«Οι Τούρκοι επιχειρηματίες ­ υποστήριξε ­ είναι από τους μεγαλύτερους
επενδυτές στην Ευρασία, από τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία ως τη Ρωσία και το Καζαχστάν».

Ο Ισμαήλ Τζεμ κατέληξε πως «ελάχιστα βήματα απομένουν για να ολοκληρωθεί η
συμφωνία για τον αγωγό Μπακού-Τζεϊχάν, που ίσως ολοκληρωθούν στις επόμενες
ημέρες ή εβδομάδες».

Η CSIS παρακολουθεί από κοντά το ζήτημα της μεταφοράς του πετρελαίου της
Κασπίας μέσω Τουρκίας στη Μεσόγειο, από το 1994.

Λόγω των εξαιρετικά χαμηλών τιμών όπως και της ύπαρξης μικρών πετρελαϊκών
αποθεμάτων στην περιοχή της Κασπίας, οι μεγάλες εταιρείες πετρελαίου διστάζουν
να επενδύσουν μεγάλα χρηματικά ποσά, που απαιτούνται για την κατασκευή του
πετρελαιαγωγού Μπακού-Τζεϊχάν. Όπως υποστηρίζουν όμως οι μελετητές της CSIS, η
κατασκευή του αγωγού Μπακού-Τζεϊχάν θα μειώσει σημαντικά την πίεση στα Στενά
που είναι επικίνδυνα «υπερφορτωμένα», μια και όλο το ρωσικό πετρέλαιο, καθώς
και το πετρέλαιο από το Καζαχστάν, μεταφέρονται με τάνκερς που διαπλέουν τα Στενά.

Παρ’ όλο που αποκαλούνται τουρκόφωνες οι δημοκρατίες της Κασπίας, της πρώην
ΕΣΣΔ, αυτό δεν σημαίνει ότι ένας Τούρκος μπορεί να συνεννοηθεί άνετα με έναν
Καζάχο. Ίσως πιο εύκολα θα μπορούσε να συνεννοηθεί με έναν Αζέρο ή έναν
Ουζμπέκο, επειδή και οι τρεις χώρες έχουν δανειστεί λέξεις από τα περσικά και
τα αραβικά. Ούτε ο αριθμός των αποκαλούμενων τουρκόφωνων μπορεί να
προσδιοριστεί με ακρίβεια, επειδή δεν έχουν γίνει επίσημες μετρήσεις από το
1989. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει ο καθηγητής Ναντίρ Ντεβλέτ,
θα πρέπει να ξεπερνούν τα 153 εκατομμύρια. Και υπολογίζει: 54 εκατομμύρια στην
Τουρκία, 55 εκατομμύρια στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, 20 εκατομμύρια στο
Ιράν, 15 εκατομμύρια στην Κίνα, 2,5 εκατομμύρια στο Αφγανιστάν, ένα
εκατομμύριο στο Ιράκ, 800.000 στη Βουλγαρία, 400.000 στις άλλες βαλκανικές
χώρες, 200.000 στη Βόρειο Κύπρο και 3.000.000 τους Τούρκους πολίτες στο
εξωτερικό. Με τις μελέτες αυτές και τη σειρά των δημοσιευμάτων που κάνουν την
εμφάνισή τους τακτικά πλέον στις τουρκικές εφημερίδες, ο στόχος είναι
προφανής. Η Τουρκία έχει βάλει στόχο να υποκαταστήσει τη Μόσχα, που αδυνατεί
να διατηρήσει τους ήδη χαλαρούς θεσμούς της Κοινοπολιτείας των Αδέσμευτων Κρατών.