Το Ανατολικό Τιμόρ στον δρόμο της ανεξαρτησίας

Ανάνα Γκουσμάο. Καλεί τον λαό σε εξέγερση

Ο έγκλειστος ηγέτης του Ανατολικού Τιμόρ Ανάνα Γκουσμάο κάλεσε σε εξέγερση
τους συμπατριώτες του εναντίον της Ινδονησίας προειδοποιώντας για νέα
αιματοχυσία στην πρώην πορτογαλική αποικία, που για περισσότερο από 20 χρόνια
συγκλονίζεται από τη βία.

Η μνήμη δεν χρειάζεται να ανατρέξει στο μακρινό παρελθόν. Αν και δεν υπάρχει
επίσημη επιβεβαίωση, 17 χωρικοί δολοφονήθηκαν τη Δευτέρα από ενόπλους που
τάσσονται κατά της ανεξαρτησίας από την Τζακάρτα. Η απειλή ενός νέου κύκλου
βίας πλανάται τώρα περισσότερο ορατή, έπειτα και από το κάλεσμα του Ανάνα
Γκασμάο. Παράλληλα ο Γκουσμάο επισείει τον κίνδυνο να διακυβευτεί η
προγραμματισμένη για τον Ιούλιο εκλογική διαδικασία ­ υπό την εποπτεία του ΟΗΕ
­ που στόχο έχει να αποφασιστεί το μέλλον του Ανατολικού Τιμόρ. Οι 800.000
πολίτες καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα στην αυτονομία και την ανεξαρτησία από
την Ινδονησία. Η Ινδονησία κατέλαβε και προσήρτησε την πρώην αποικία της
Πορτογαλίας το 1975, γεγονός που ποτέ δεν αναγνώρισε η διεθνής κοινότητα.

Ο Γκουσμάο κατηγορεί την κυβέρνηση ότι απέτυχε να καταπνίξει τη βία και
φέρεται να δήλωσε ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να ξεσηκώσει τον κόσμο
σε λαϊκή εξέγερση: «Γνωρίζω ότι ο λαός του Ανατολικού Τιμόρ θα υποφέρει και
άλλη αιματοχυσία. Γνωρίζω όμως ότι δεν υπάρχει εναλλακτική επιλογή γιατί
πρόκειται για την πατρίδα μας. Και είμαστε έτοιμοι να κάνουμε όλες τις
θυσίες». Ο ίδιος φυλακίστηκε το 1992 με την κατηγορία ότι ηγείτο των ανταρτών
που μάχονταν για ανεξαρτησία.

Ο Μάριο Ντα Κόστα, γεννημένος στο Ανατολικό Τιμόρ, ήταν στρατιωτικός στις
ένοπλες δυνάμεις της Ινδονησίας. Πατέρας τριών παιδιών εργαζόταν στον στρατό
μόνο και μόνο γιατί του προσέφερε ένα σταθερό εισόδημα. Μία ημέρα, ενώ καθόταν
αμέριμνος στο σπίτι του, έγινε στόχος λυσσαλέας επίθεσης από τους γείτονές
του. Τον μαχαίρωσαν θανάσιμα. Εκείνη την ημέρα δεν είχε υπηρεσία. Η μανία για
εκδίκηση, όμως, που όπλισε τα χέρια των δολοφόνων του δεν γνωρίζει από αυτά.
Μισή ώρα νωρίτερα, δύο φοιτητές που συμμετείχαν σε ειρηνική διαδήλωση έπεφταν
νεκροί από τα πυρά στρατιωτών και ατόμων που αντιτάσσονται στην ανεξαρτησία
από την Ινδονησία. Ο Ντα Κόστα είναι άλλο ένα τραγικό θύμα μιας τραγωδίας που
για πολλούς αποτελεί απλώς την ινδονησιακή εκδοχή του Βορειοϊρλανδικού, μόνο
που το αίμα ρέει αφθονότερα εδώ.

Ο πρώην πρόεδρος της Ινδονησίας Σουχάρτο και οι στρατηγοί του έβλεπαν το
ζήτημα του Ανατολικού Τιμόρ ως μια υπόθεση εθνικής τιμής. Γι’ αυτούς ήταν ένα
πεδίο σκοποβολής με πραγματικά πυρά και ζωντανούς στόχους. Το κόστος της
κατοχής τους όμως μέτρησε ήδη 40.000 νεκρούς στρατιώτες.

Η Ινδονησία αποτελεί μετριοπαθή δύναμη στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας
για τις Ηνωμένες Πολιτείες και οποιαδήποτε πολιτική αστάθεια εν όψει των
γενικών εκλογών του Ιουνίου μπορεί να επηρεάσει αυτήν την εικόνα. Αυτό
εκφράζεται από τους ξένους ανταποκριτές στην Τζακάρτα και η επίσκεψη της
Αμερικανίδας υπουργού των Εξωτερικών Μαντλίν Ολμπράιτ τον Μάρτιο ήταν απλώς η
επιβεβαίωση. Η κ. Ολμπράιτ εξήρε τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στην
Ινδονησία, αν και προειδοποίησε ότι μένουν πολλά να γίνουν ακόμη. Πρόσθεσε
επίσης ότι υποστηρίζει διεθνή παρουσία στο Ανατολικό Τιμόρ, ενδεχομένως από τα
Ηνωμένα Έθνη, προκειμένου να παρακολουθήσουν τη μετάβαση της επαρχίας στην
αυτονομία ή την ανεξαρτησία από την Ινδονησία.