ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Από το Βιετνάμ στο Κόσοβο

Γιουγκοσλαβική επιτυχία. Δημοσιογράφοι εξετάζουν τα συντρίμμια του Stealth

Μαζί με τον πόλεμο αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο τον καλύπτουν οι
δημοσιογράφοι. Η παραπληροφόρηση δεν είναι κατ’ ανάγκη λιγότερη: ο δέκτης
είναι πιο υποψιασμένος.

Από την τελευταία γενιά πολεμικών ανταποκριτών, η Ιταλίδα Λουτσία Ανουντσιάτα
προειδοποιεί στο βιβλίο της «Bassa intensita» (Χαμηλή ένταση) ότι οι πόλεμοι
θα έχουν εφεξής δύο πρόσωπα (ένα βίαιο και ένα διπλωματικό, ένα επιθετικό και
ένα απελευθερωτικό), θα διεξάγονται με ποικίλα μέσα (όπλα από τον χώρο της
επιστημονικής φαντασίας, αλλά και άγριες εκτελέσεις ομήρων) και οι μαχητές θα
είναι δύο ειδών: τεχνοκράτες από την πολυθρόνα τους και ένοπλες ομάδες.

Ένα άλλο βιβλίο που κυκλοφορεί αυτές τις μέρες στην Αμερική προσφέρεται για
πλούσιο προβληματισμό. Λέγεται «Reporting Vietnam» (Η κάλυψη του Βιετνάμ),
είναι δίτομο και περιλαμβάνει όλα τα ρεπορτάζ των Αμερικανών ανταποκριτών από
το 1959 έως το 1975 μαζί με τα σχετικά άρθρα, σχόλια και συζητήσεις στις
εφημερίδες, την τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Ξεφυλλίζοντάς το, ο αναγνώστης
μπορεί να διαπιστώσει τη βαθμιαία «ανεξαρτητοποίηση» των δημοσιογράφων, την
αποστασιοποίησή τους από τα επίσημα ανακοινωθέντα και την προσπάθειά τους να
αναζητήσουν την αλήθεια με τα δικά τους μάτια. «Είναι ένας πόλεμος όπου δεν
νικά κανείς», γράφει μια μέρα ο Στάνλεϋ Κάροου. «Μια μικρή κόλαση»
χαρακτηρίζει τον πόλεμο ο Μπέρναρντ Φωλ, ενώ όλοι μιλούν για την «τρέλα των
πέντε», αναφερόμενοι στην ενημέρωση που έκανε ο στρατιωτικός εκπρόσωπος κάθε
απόγευμα στις 5.

Η ίδια «τρέλα», δηλαδή η ίδια προπαγάνδα, χαρακτηρίζει όλους τους πολέμους,
μαζί κι αυτόν που παρακολουθούμε τις τελευταίες εβδομάδες. Η διαφορά είναι ότι
τώρα έχουμε μεγαλύτερη επίγνωση αυτής της τρέλας και την εντοπίζουμε από την
αρχή, πριν ακόμη ξεκινήσουν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις. Σε πρόσφατο άρθρο
του στην «Ιντιπέντεντ», ο ιστορικός Φελίπε Φερνάντες-Αρμέστο ανακεφαλαίωνε ως
εξής τα 7 μεγάλα ψέματα της δυτικής προπαγάνδας: 1) «Οι Σέρβοι είναι σαν τους
Ναζί»: η αντιιστορική σύγκριση συγκαλύπτει ουσιαστικά τις σερβικές ωμότητες.
2) «Δεν υπάρχει άλλη λύση από τον πόλεμο»: το αγαπημένο επιχείρημα του Τόνυ
Μπλαιρ, που αγνοεί την επί δεκαετίες ειρηνική συνύπαρξη των λαών της
Γιουγκοσλαβίας. 3) «Είναι ένας πόλεμος για το δικαίωμα ενός λαού στην
κουλτούρα του»: το ίδιο ακριβώς θα μπορούσαν να πουν και οι Σέρβοι. 4) «Είναι
ένας ανθρωπιστικός πόλεμος»: και γιατί δεν γίνεται τότε το ίδιο στο ανατολικό
Τιμόρ ή το Κουρδιστάν; 5) «Ο πόλεμος άρχισε για να σταματήσει η γενοκτονία»: η
σερβική πολιτική στο Κόσοβο είναι εγκληματική, αλλά δεν ισοδυναμεί με
γενοκτονία. 6) «Το ΝΑΤΟ δεν προέβλεψε ότι οι βόμβες θα ενθαρρύνουν τα
αποσπάσματα θανάτου»: ψέματα, το γνώριζε, αλλά προτιμούσε να επιταχυνθεί η
σφαγή παρά να υποχωρήσει. 7) «Οι γραμμές των Σέρβων είναι γεμάτες με
εγκληματίες πολέμου»: αυτό μπορεί να είναι αλήθεια, αλλά εξίσου εγκληματίες
είναι εκείνοι που εξαπολύουν έναν πόλεμο χωρίς την εξουσιοδότηση του ΟΗΕ.

Το μεγαλύτερο ψέμα από όλα, βέβαια, είναι η «χειρουργική ακρίβεια» των
βομβαρδισμών: οι κάτοικοι του Αλέξινατς το ξέρουν.