Ταξίδι σε κακή εποχή

Σίγουρα δεν είναι η καλύτερη εποχή για την περιοδεία του πρωθυπουργού της
Κίνας Ζου Ρονγκζί στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αμφίβολα αποτελέσματα. Κακή εποχή διάλεξε ο Κινέζος πρωθυπουργός Ζου Ρονγκζί για την επίσκεψή του στις ΗΠΑ

Οι διαφορές στα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της Ταϊβάν και του
Κοσσυφοπεδίου, αλλά και το σκάνδαλο κατασκοπείας που ήρθε πρόσφατα στο φως της
δημοσιότητας επισκιάζουν την επίσκεψη του Κινέζου πρωθυπουργού στην Ουάσιγκτον.

Αν και επισκέπτεται για πρώτη φορά τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι Αμερικανοί
συνομιλητές του ξέρουν ότι ο Ζου Ρονγκζί δεν μασά τα λόγια του και είναι
ευέξαπτος. Γνωρίζουν όμως και την προσήλωσή του στις οικονομικές
μεταρρυθμίσεις. Εξάλλου, στόχος της επίσκεψής του ­ της πρώτης Κινέζου
πρωθυπουργού στην Ουάσιγκτον εδώ και 15 χρόνια ­ είναι η προώθηση της ένταξης
της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Αλλά, ακόμα και σ’ αυτόν τον
τομέα, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι εξέπεμψαν αντιφατικά μηνύματα τις τελευταίες
ημέρες. Και έτσι, κανείς δεν ξέρει ακόμα αν στην αυριανή συνάντησή τους στον
Λευκό Οίκο ο Μπιλ Κλίντον και ο Ζου Ρονγκζί θα ανακοινώσουν την επίτευξη
συμφωνίας για την εισδοχή της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

Αγκάθι στην επίσκεψη του Ζου Ρονγκζί είναι και το σκάνδαλο κατασκοπείας, με
πρωταγωνιστή τον επιστήμονα Βεν Χο Λι, ο οποίος κατηγορήθηκε ότι διαβίβασε
στην Κίνα απόρρητες πληροφορίες για το καμάρι του σύγχρονου αμερικανικού
πυρηνικού προγράμματος: ενός συστήματος μικρών πυρηνικών κεφαλών που μπορούν
να εκτοξευτούν από ένα και μόνο πύραυλο και από εκεί να κατευθυνθούν σε
πολλαπλούς στόχους. Αν και η δραστηριότητα του Βεν Χο Λι τοποθετείται στα μέσα
της δεκαετίας του 1980, επί προεδρίας Ρόναλντ Ρήγκαν, ο Μπιλ Κλίντον βρέθηκε
κατηγορούμενος και γι’ αυτήν την ιστορία. Οι Ρεπουμπλικανοί τον κατηγόρησαν
ότι, αν και ενημερώθηκε το 1996 για τη δραστηριότητα του Λι, οι έρευνες
σταμάτησαν και το σκάνδαλο κατασκοπείας ήρθε στην δημοσιότητα πριν από ένα
περίπου μήνα από την εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς». Κατά τους πολιτικούς του
αντιπάλους, ο Μπιλ Κλίντον, συγκαλύπτοντας την υπόθεση, «ξεπλήρωσε» τους
Κινέζους οι οποίοι είχαν χρηματοδοτήσει την προεκλογική του εκστρατεία τού 1996.

Οι θέσεις του Ζου

Σε μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις Τύπου τον περασμένο μήνα στο Πεκίνο, ο Ζου
απέδωσε όλη αυτή την ιστορία στη διαμάχη των αμερικανικών κομμάτων εν όψει των
προεδρικών εκλογών του 2000.

«Οι σινοαμερικανικές σχέσεις», είχε δηλώσει, «έπεσαν θύμα της κομματικής
διαπάλης στις Ηνωμένες Πολιτείες». Και διαψεύδοντας με οργή τα περί
κατασκοπείας, υπογράμμισε ότι ο κινεζικός λαός έχει τις γνώσεις και την
ικανότητα να κατασκευάσει οποιαδήποτε προηγμένα πυρηνικά όπλα επιθυμεί.

Νεα επιδείνωση στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών προκάλεσε και ο βομβαρδισμός
της Γιουγκοσλαβίας από το ΝΑΤΟ. Ο κινεζικός Τύπος εξαπέλυσε χείμαρρο
αντιαμερικανικών άρθρων, συγκρίνοντας τις επιθέσεις του ΝΑΤΟ εναντίον της
Γιουγκοσλαβίας με τον βαρβαρδισμό της το 1941 από τη ναζιστική Γερμανία.

Ο Κινέζος πρωθυπουργός εμφανίστηκε κυνικός στο θέμα των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων, λοιδορώντας μάλιστα και τους ξένους ηγέτες, οι οποίοι ­ όπως είπε
­ του φέρνουν καταλόγους με ονόματα καταδιωκόμενων «λεγόμενων αγωνιστών της δημοκρατίας».

«Φαίνεται ότι, αν δεν αναφερθούν στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θα
αντιμετωπίσουν δυσκολίες να δικαιολογήσουν την επίσκεψή τους στην Κίνα»,
κατέληξε κοροϊδευτικά.

Ο Κινέζος πρωθυπουργός θυμήθηκε και τη συνάντησή του στο Πεκίνο με την υπουργό
Εξωτερικών των ΗΠΑ Μαντλίν Ολμπράιτ. Και αποκάλυψε ότι κατά τις ιδιωτικές τους
συνομιλίες, την πληροφόρησε ότι διακινδύνευε την ίδια του τη ζωή «αγωνιζόμενος
για την δημοκρατία, την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώματα» όταν ακόμα
εκείνη ήταν μαθήτρια.

Όλα αυτά τα θυμάται η Ουάσιγκτον. Και την παραμονή της επίσκεψης, το Στέιτ
Ντιπάρτμεντ άφησε να εννοηθεί ότι δεν πρέπει να αναμένονται σημαντικά
αποτελέσματα από αυτό το ταξίδι.

«Οι σχέσεις των κρατών είναι περίπλοκες. Δεν πιστεύουμε ότι μια επίσκεψη θα
σημάνει υποχρεωτικά και βελτίωση.

Θέλουμε να έχουμε τακτικό διάλογο με τους Κινέζους. Αυτό σημαίνει συχνές
επισκέψεις από υπουργούς και πρωθυπουργούς. Θα δούμε, λοιπόν, τι θα φέρει αυτή
η επίσκεψη», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Τζέιμς Ρούμπιν.

Οι δηλώσεις του δείχνουν ότι η δυσπιστία εξακολουθεί να πλανάται πάνω από τις
σχέσεις των δύο χωρών. Και η επίσκεψη του Κινέζου πρωθυπουργού τη συγκεκριμένη
αυτή στιγμή δεν πρόκειται να αλλάξει το κλίμα.