ΔΡΟΜΟΙ

… για τι πολεμάμε στη Γιουγκοσλαβία, γράφει ο Χάρλεϊ Σόρενσεν στη «Σαν
Φρανσίσκο Εξάμινερ», μια αιρετική φωνή στο μονολιθικό δημοσιογραφικό τοπίο των
ΗΠΑ. Δεν αμφιβάλλω πως ο κύριος Μιλόσεβιτς είναι ­ πώς να το πω πιο ευγενικά;
­ «κακός άνθρωπος». Όμως, θυμάται κανείς ποιος ήταν ο στόχος μας; Να
σταματήσουμε την εθνική κάθαρση των Αλβανοφώνων. Τη σταματήσαμε; Όχι.
Αντίθετα, την επιταχύναμε. Οι περισσότεροι Κοσοβάροι είναι σήμερα είτε
εκπατρισμένοι είτε νεκροί. Κάναμε λάθος, λέει ο Σόρενσεν. Πρέπει να
σταματήσουμε τον πόλεμο. Σήμερα. Τώρα. Να μην ξαναρίξουμε ούτε μια βόμβα. Να
ζητήσουμε συχώρεση και να αποκαταστήσουμε τις ζημιές. Γιατί είναι πια ξεκάθαρο
ότι τα κάναμε θάλασσα.

… τελείωσε, λέει ο Σόρενσεν. Απέτυχε. Διώξαμε τους Κοσοβάρους από το
Κοσσυφοπέδιο. Τους στείλαμε στην εξορία. Διαλύσαμε τα χωριά τους. Το ίδιο και
τις οικογένειές τους. Από εδώ και πέρα, στις χώρες που θα πάνε θα τους
αντιμετωπίζουν σαν αιχμαλώτους πολέμου. Θα μένουν σε στρατόπεδα. Χωρίς
ελευθερία. Χωρίς ψήφο. Χωρίς δουλειά. Χωρίς εκκλησίες και τζαμιά. Κάναμε όσα
οι Σέρβοι δεν θα μπορούσαν να δουν ούτε στο όνειρό τους. Κάναμε τον Μιλόσεβιτς
ήρωα. Ισχυρό όσο ποτέ άλλοτε. Γυρίσαμε τους μετριοπαθείς Σέρβους εναντίον μας,
τους ρίξαμε στην αγκαλιά του. Μπορεί να μη νικήσουν, αλλά δεν θα χάσουν. Τι θα
κάνουμε; Θα σκοτώσουμε όλους τους Σέρβους; Θα καταλάβουμε όλη τη χώρα και θα
την κρατήσουμε αιώνια υπόδουλη; Δεν έχουμε επιλογές. Μονάχα να φύγουμε από
εκεί. Τώρα.

… γράφει ο Μαρκ Στιλ στην «Γκάρντιαν», ο Τόνι Μπλερ αποφάσισε να αρθεί στο
ύψος του Μπιλ Κλίντον. Όσο ανακοινώνονταν οι αριθμοί των Κοσοβάρων προσφύγων
που επρόκειτο να δεχτεί κάθε χώρα, ήταν σαν να παρακολουθούσε κανείς τα
αποτελέσματα κάποιου διαγωνισμού τραγουδιού της Γιουροβίζιον. «Καναδάς 5.000,
Αμερική 10.000». Όμως, μάταια περίμεναν οι Βρετανοί το σκορ για τη χώρα τους.
Απογοήτευση. «Δεν μπορεί κανείς να εμπιστεύεται αυτούς τους Σκοπιανούς
κριτές», θα σκέφτηκαν. Δεν ήξεραν πως ο λόγος ήταν άλλος.

… «ανθρωπιστική προσφορά» του Κλίντον, ο Μπλερ ανταποκρίθηκε το ίδιο
τσιγκούνικα. Πάτησε πόδι. Και είπε ότι αν δεχόταν να πάρει περισσότερους
πρόσφυγες, θα ήταν σαν να έπαιζε το παιχνίδι του Μιλόσεβιτς. Να λοιπόν γιατί
πέρυσι «έσφιξε τα λουριά» σε όσους ζητούν άσυλο στη Βρετανία. Γιατί ήξερε ­
προκαταβολικά ­ πως έτσι θα έπαιζε το παιχνίδι του Μιλόσεβιτς. Ίσως έτσι θα
εξηγούνται όλες οι πολιτικές από εδώ και πέρα, λέει ο Στιλ. Και θα γίνονται
πιστευτές. Άλλωστε πόσοι γνώριζαν για το Μάι Λάι; Οι δυτικοί στρατοί δεν είναι
δυνάμεις του καλού, αλλά δυνάμεις που υποχρεώνουν τις κυβερνήσεις να ενεργούν
σύμφωνα με τα συμφέροντα της Δύσης. Γι’ αυτό, μόνο τότε είναι αρεστοί οι
πρόσφυγες, όταν προσφέρουν μια θαυμάσια ευκαιρία για φωτογράφιση, σαν σε γάμο.
«Και τώρα θα ήθελα μία του υπουργού, με τον πρόσφυγα και με την αδελφή του
πρόσφυγα. Έτσι. Υπέροχα. Όχι, δεν μπορείς να έρθεις κοντά μου, χρυσή μου. Αυτό
ακριβώς θα ήθελε και ο Μιλόσεβιτς».