Βομβαρδίζουν τώρα και τις διπλωματικές γέφυρες

Η έντονη διπλωματική κινητικότητα από τη μια μεριά και η σκλήρυνση των
Ηνωμένων Πολιτειών από την άλλη χαρακτηρίζουν την εξέλιξη της κρίσης στο
Κόσοβο. Και την ίδια στιγμή, η διεθνής κοινή γνώμη εξακολουθεί να
συγκλονίζεται από το συνεχιζόμενο δράμα των προσφύγων ­ χωρίς, ωστόσο, να
καταφέρνει να πείσει τις πολιτικές ηγεσίες να προχωρήσουν σε πρακτικά
ανθρωπιστικά βήματα.

Διπλωματικές πηγές στην Αθήνα έλεγαν ότι η Ουάσιγκτον εκλαμβάνει τις
«συναινετικές» κινήσεις του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς ως ένδειξη ότι έχει
ολοκληρώσει την επιχείρηση εθνικής εκκαθάρισης στην περιοχή που τον απασχολεί
­ και ως εκ τούτου δεν τις θεωρεί, επ’ ουδενί, βάση πολιτικής λύσης.

«Ούτε βήμα πίσω»

Είναι, άλλωστε, χαρακτηριστικό ότι την ώρα που «τα τηλέφωνα μεταξύ των
πρωτευουσών έχουν πιάσει φωτιά» ­ κατά την έκφραση ενός διπλωμάτη ­ οι
Ηνωμένες Πολιτείες (σε… όλες τους τις εκφράσεις) έκαναν σαφές ότι δεν κάνουν
«ούτε βήμα πίσω». Ο Μπιλ Κλίντον, επαναλαμβάνοντας τους όρους που έχει θέσει
για κατάπαυση του πυρός ­ να δεχθεί ο Μιλόσεβιτς να αποσυρθεί από το
Κοσσυφοπέδιο, να αφήσει τους πρόσφυγες να επιστρέψουν και να επιτρέψει διεθνή
δύναμη στο Κόσοβο ­ υπογράμμισε: «Τίποτε λιγότερο δεν μπορεί να φέρει ειρήνη».

Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας, Ουίλιαμ Κοέν, που έφθασε στις Βρυξέλλες για
διαβουλεύσεις με τους εταίρους του στο ΝΑΤΟ, τόνισε ότι «κάθε μέρα που περνά
γίνεται πιο δύσκολο να φθάσουμε σε μια διευθέτηση μαζί του (σ.σ. με τον
Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς)». Υποστήριξε ακόμη ότι οι σύμμαχοι επιδεικνύουν
μεγαλύτερη αποφασιστικότητα για τη συνεχιζόμενη αεροπορική επίθεση εναντίον
της Γιουγκοσλαβίας.

Κυνικός Κλαρκ

Στο ίδιο πνεύμα ο ­ Αμερικανός ­ διοικητής των ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων στην Ευρώπη,
Ουέσλι Κλαρκ, ανακοίνωσε ότι μελετάται το ενδεχόμενο αύξησης του αριθμού των
αεροσκαφών που μετέχουν στους βομβαρδισμούς. «Θέλω να φέρω σε πέρας τη
δουλειά», είπε με τον… κλασικό του κυνισμό. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, και
παρά τους ισχυρισμούς των Αμερικανών, οι Ευρωπαίοι έχουν επιδοθεί σε έναν
μαραθώνιο διαβουλεύσεων ­ για τον ίδιο λόγο που και οι Αμερικανοί επιμένουν:
την κοινή τους γνώμη. Ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες η πλειοψηφία των πολιτών
στηρίζει τη «σκληρή γραμμή» του προέδρου Κλίντον, στις ευρωπαϊκές χώρες ο
προβληματισμός είναι έντονος ­ και ενισχύεται από τις φιλειρηνικές προτάσεις
του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Στο γήπεδο της διπλωματίας, πρωτεργάτες είναι οι
Ρώσοι, οι Γάλλοι, οι Ιταλοί, αλλά και οι Γερμανοί και οι Έλληνες, όπως λένε
στο υπουργείο Εξωτερικών.

Σρέντερ – Γιέλτσιν

Ο Γερμανός καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ βρίσκεται σε επαφή με τον Ρώσο
πρόεδρο Μπορίς Γιέλτσιν, στο πλαίσιο τής «Ομάδας των Οκτώ» βιομηχανικών κρατών
­ καθώς η Μόσχα εισηγείται την αποδοχή της πρότασης Μιλόσεβιτς.

Ο κ. Σρέντερ, όπως και ο Γάλλος πρωθυπουργός Λιονέλ Ζοσπέν, φέρονται να
στηρίζουν τις διπλωματικές προσπάθειες, αλλά να είναι εξαιρετικά επιφυλακτικοί
για την πρόταση Μιλόσεβιτς. Αντιθέτως, ο κ. Γιέλτσιν και ο πρωθυπουργός του κ.
Πριμακόφ, όπως και οι πρωθυπουργοί Ιταλίας και Ελλάδας, κ.κ. Ντ’ Αλέμα και
Σημίτης, θεωρούν ότι η πρόταση του Γιουγκοσλάβου ηγέτη μπορεί να αποτελέσει
μια αφετηρία. Η Αθήνα, διά του κ. Άκη Τσοχατζόπουλου, επανέλαβε και χθες ότι η
πρόταση του κ. Μιλόσεβιτς «είναι ένα πρώτο θετικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».

Όπως και να έχει, η Σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, τη Δευτέρα, στις
Βρυξέλλες, αναμένεται να είναι «καθοριστική και ενδιαφέρουσα» ­ καθώς οι
ευρωπαϊκές πρωτεύουσες θεωρούν βέβαιη την άσκηση πιέσεων από μέρους της
Ουάσιγκτον για συνέχιση της σκληρής γραμμής. Δύο μέρες μετά, οι αρχηγοί των 15
της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συζητήσουν επίσης για το Κόσοβο ­ και ο κ. Σρέντερ
επιδιώκει η Ένωση να εμφανισθεί «με μια φωνή».

Ανησυχία Ευρωπαίων

Οι Ευρωπαίοι, ωστόσο, φέρονται να ανησυχούν και για τα γενικότερα σχέδια των
Αμερικανών ­ τόσο για τη Γηραιά Ήπειρο όσο και για την υφήλιο. Τις ανησυχίες
τους αυτές επέτεινε και η τοποθέτηση της Μαντλίν Ολμπράιτ ότι η επιχείρηση στο
Κόσοβο αποτελεί το προμήνυμα των αποστολών που θα αναλαμβάνει το ΝΑΤΟ, πέρα
από τα εδάφη που ανήκουν στις χώρες-μέλη του, κατά τον 21ο αιώνα.

Και οι ανησυχίες αυτές ενδεχομένως να αφορούν το «αύριο» ­ για το σήμερα,
όμως, οι Ευρωπαίοι έχουν ένα ακόμη πιο πιεστικό πρόβλημα: αυτό των Κοσοβάρων
προσφύγων. Η κοινή γνώμη των ευρωπαϊκών χωρών είναι διχασμένη επί του θέματος:
από τη μια μεριά υπάρχουν οι ανησυχούντες πολίτες, που δεν θέλουν τους
πρόσφυγες δίπλα τους, κι από την άλλη οι «ευαίσθητοι», οι οποίοι δεν συγχωρούν
εύκολα την παθητικότητά των ηγεσιών τους.

Στο πλαίσιο αυτό έχουν συγκλονίσει δύο πληροφορίες που έκανε γνωστές η Υπάτη
Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στη Γενεύη. Πρώτον, ότι υπάρχουν
φαινόμενα να χωρίζονται οικογένειες, και δεύτερον ότι μεταφέρονται βίαια σε
λεωφορεία προς άλλους προορισμούς…