Φουντώνει ο εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ – Ευρώπης

Οι Αμερικανοί καταναλωτές μάλλον θα πρέπει να ξεχάσουν τις λαχταριστές
βελγικές πραλίνες και τις μοδάτες γαλλικές τσάντες. Στην Ευρώπη, πάλι, δεν
έχουν γευτεί ακόμη το αμερικανικό βοδινό, ενώ οι μπανάνες που προέρχονται από
τις ΗΠΑ είναι πανάκριβες

Η θέσπιση υψηλών δασμών από την Ε.Ε. για την εισαγωγή μπανανών από τις αμερικανικές εταιρείες Τσικίτα και Ντολ προκάλεσε την οργή της Ουάσιγκτον

Οι Αμερικανοί μάλλον θα πρέπει να θυσιάσουν μερικές από τις ­ ευρωπαϊκές ­
απολαύσεις τους. Η κυβέρνησή τους έβαλε πρόσφατα στο στόχαστρο μια σειρά από
προϊόντα που παράγονται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, θέτοντάς τους
«απαγορευτικούς» δασμούς εξαιτίας μίας εμπορικής διαμάχης μεταξύ Ηνωμένων
Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό που συμβαίνει στις ΗΠΑ περιγράφεται από τα αμερικανικά μέσα μαζικής
ενημέρωσης ως «εμπορικός πόλεμος», μία φράση η οποία φέρνει στον νου τον
προστατευτισμό των αμερικανικών προϊόντων που βοήθησε στην εκδήλωση της
μεγάλης οικονομικής κρίσης, στη δεκαετία του ’30.

Η αμερικανική κυβέρνηση επέβαλε, στις αρχές Μαρτίου, δασμούς ύψους 100% εις
βάρος μιας προσεκτικά επιλεγμένης λίστας ευρωπαϊκών προϊόντων, προκειμένου να
τιμωρήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση για τις διακρίσεις εναντίον των μπανανών που
πωλούνται από αμερικανικές εταιρείες. Πρόσφατα, η λίστα έγινε μακρύτερη. Αυτή
τη φορά, λόγω μίας διαμάχης που αφορά την απαγόρευση της Ε.Ε. να εισαγάγει
αμερικανικό βοδινό το οποίο έχει αναπτυχθεί με τη χρήση ορμονών.

Αυτές οι εξελίξεις έρχονται σε μια εποχή που τα ανησυχητικά σχόλια για τις
κινήσεις προστατευτισμού της αμερικανικής οικονομίας πληθαίνουν. Η αμερικανική
βιομηχανία χάλυβα προσπαθεί να πετύχει την προστασία της από τις φθηνές
εισαγωγές. Επιπλέον, η βουλή των αντιπροσώπων αποφάσισε πρόσφατα να υποβάλει
πρόταση για την απαγόρευση προσγείωσης στις ΗΠΑ των ευρωπαϊκών αεροσκαφών
τύπου Κονκόρντ, αντιδρώντας στη θέσπιση από την Ευρωπαϊκή Ένωση αυστηρών ορίων
θορύβου για τα αεροσκάφη που πετούν στη Γηραιά Ήπειρο.

«Οι πολιτικοί φαίνεται ότι ξέχασαν τι συνέβη τη δεκαετία του ’30», έγραψε
πρόσφατα το περιοδικό «Εκόνομιστ», αναφερόμενο στο θέμα του «πολέμου της
μπανάνας». Στο ίδιο μήκος κύματος και η «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ»: «Οι κίνδυνοι
των εμπορικών πολέμων θα φανούν πολύ σύντομα». Το πρόσφατο τεύχος του
αμερικανικού περιοδικού «Νάσιοναλ Ριβιού» προειδοποιεί σε ένα άρθρο του για το
«ενδεχόμενο μιας ιστορικής καταστροφής». Ο τίτλος του άρθρου; «Οι μπανάνες
είναι μόνο η αρχή. Ένας πόλεμος ζυμώνεται μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης».

Ίσως να είναι και έτσι. Ωστόσο, μια πιο ψύχραιμη σκέψη για το θέμα λέει ότι οι
διαμάχες αυτές δεν είναι αρκετές για να προκαλέσουν τόσο τραγικές εξελίξεις.
Για έναν και μόνο λόγο: Τα 400 δισ. εμπορικό πλεόνασμα των ΗΠΑ στις συναλλαγές
με την Ευρώπη (είναι εκατονταπλάσιο της αξίας των αγαθών που μπήκαν στο
στόχαστρο) προσφέρει ένα υγιές κίνητρο και για τις δύο πλευρές για να
αποφύγουν τα σοβαρά αμοιβαία πλήγματα.

Φταίει το νέο σύστημα

Για πολλούς οικονομολόγους, τα τελευταία γεγονότα στο εμπορικό πεδίο είναι
λιγότερο ανησυχητικά όταν εξετάζονται σε σχέση με την αναδιάρθρωση του
παγκόσμιου εμπορικού συστήματος. Ο Ντέιβιντ Ρίτσαρντσον, καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο Σίρακιους, υποστηρίζει ότι ο εμπορικός πόλεμος μεταξύ των δύο
πλευρών του Ατλαντικού μπορεί να παρομοιαστεί με τον πόνο του παιδιού που
βγάζει τα πρώτα του δόντια. Η νέα διαδικασία ξεκίνησε το 1995, με την
επιφόρτιση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) να επιλύει τις εμπορικές
διαφορές μεταξύ των κρατών.

«Η πιθανότητα τα μικρά πράγματα να προκαλέσουν μεγάλα πράγματα είναι μικρή.
Όπως ακριβώς είναι μικρή και η πιθανότητα να πεθάνει κάποιος από πονόδοντο»,
λέει ο Ρίτσαρντσον. Και προσθέτει: «Όταν διαπιστώνεις τις αλλαγές που έχει
επιφέρει ο νέος Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, τέτοιου είδους διενέξεις είναι αναμενόμενες».

Ο «πόλεμος της μπανάνας» είναι το κύριο σημείο συζήτησης. Η κυβέρνηση Κλίντον
εξαγριώθηκε επειδή, όπως υποστηρίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν συμμορφώνεται με
τις αποφάσεις της ανεξάρτητης επιτροπής του ΠΟΕ. Η επιτροπή διαπίστωσε ότι το
ευρωπαϊκό σύστημα εισαγωγής μπανάνας προσφέρει άδικα πλεονεκτήματα σε
εισαγωγές από πρώην ευρωπαϊκές αποικίες, εις βάρος των αμερικανικών εταιρειών
Τσικίτα και Ντολ.

Όσον αφορά το θέμα εισαγωγής του αμερικανικού βοδινού, η Ε.Ε. αρνείται να το
εισάγει παρά την περυσινή διαπίστωση του ΠΟΕ ότι δεν υπάρχει επιστημονικός
λόγος, ο οποίος να επιβάλλει την απαγόρευση εισαγωγής.

Οι πιθανότητες ενός πραγματικού εμπορικού πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε.,
αναλόγου με αυτόν που είχε ξεσπάσει τη δεκαετία του ’30, δεν μπορούν σε καμιά
περίπτωση να αποκλειστούν. Οι σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού
μπορεί να επιδεινωθούν δραματικά αν, για παράδειγμα, η διαμάχη για τον θόρυβο
των αεροπλάνων καταλήξει στην απαγόρευση της προσγείωσης των Κονκόρντ στις
ΗΠΑ, δημιουργώντας έτσι ένα αντιαμερικανικό αίσθημα στην Ευρώπη.

Όλοι, πάντως, περιμένουν την αποκλιμάκωση της κρίσης και τα πρώτα ενθαρρυντικά
μηνύματα έστειλε πρόσφατα ο Ρόντι Σλάτερ, υπουργός Μεταφορών των ΗΠΑ, όταν
δήλωσε ότι βρισκόμαστε κοντά σε κάποιο συμβιβασμό. Οι άνθρωποι της αγοράς,
πάντως, αισιοδοξούν. Ο γενικός διευθυντής μιας εισαγωγικής εταιρείας τροφίμων
στις ΗΠΑ δίνει το κλίμα της αγοράς με τον δικό του τρόπο: «Μιλούν και μιλούν
και μιλούν. Και όπως πάντα, μετά έξι μήνες, όταν η κρίση πλησιάζει, υπογράφουν
μια συμφωνία και οι δασμοί εξαφανίζονται…».