ΔΡΟΜΟΙ

… του Χριστού έδωσαν στον Πόντιο Πιλάτο ένα ρόλο στην ιστορία πολύ
διαφορετικό από αυτόν που ίσως φανταζόταν για τον εαυτό του ο Ρωμαίος
κυβερνήτης της Ιουδαίας. «Νίπτουμε τας χείρας» μπροστά σε μια δυσκολία,
διαιωνίζοντας την ηθική σύγχυση του Πιλάτου. Ανάμεσα στα ιστορικά στοιχεία, τα
απόκρυφα κείμενα και τις λαϊκές παραδόσεις, οι βιογράφοι του πάντα
δυσκολεύονταν να «αγγίξουν» τον πραγματικό Πιλάτο. Άλλοι τον θέλουν να
κατάγεται από τη φυλή των Σαμνιτών, άλλοι από τη Σεβίλλη και άλλοι από το Μάιντς.

… μάς τον παραδίδει μόνο μέσα από μια αποσπασματική επιγραφή, λίγα νομίσματα
και τα απομεινάρια ενός υδραγωγείου, γράφει η Αν Ρόε στη «Βιογραφία ενός
Επινοημένου Ανθρώπου» (εκδ. Cape). Πάνω σε μια μόνο εβδομάδα από τη ζωή του,
που την περιγράφουν οι ευαγγελιστές Ματθαίος, Μάρκος, Λουκάς και Ιωάννης, η
Εκκλησία έχτισε ένα ετερόκλητο οικοδόμημα από θρύλους, προκατάληψη και πού και
πού συμπόνια. Το πράγμα περιπλέκεται από την αρχή για τους χριστιανούς, γράφει
ο τέως αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρι Ρόμπερτ Ράνσι στους «Σάντεϊ Τάιμς», από
ένα πολιτικό πρόβλημα. Η ευθύνη για τον θάνατο του Ιησού ανήκε ασφαλώς στις
ρωμαϊκές αρχές. Όμως, οι χριστιανοί δεν ήθελαν να είναι εχθροί με τη Ρωμαϊκή
Αυτοκρατορία. Έτσι προτίμησαν να υποβαθμίσουν τη ρωμαϊκή ευθύνη. Ο Ματθαίος τη
μεταφέρει καθοριστικά από τον Πιλάτο στον εβραϊκό όχλο: «Το αίμα στο κεφάλι
μας και στα παιδιά μας». Η ηθική υγεία του χριστιανισμού, λέει ο Ράνσι, θα
ήταν καλύτερη αν η ευθύνη είχε μείνει στον Πιλάτο. Ακέραιη. Και προπαντός,
χωρίς αμφιβολίες. Ωστόσο, η σκηνή που ο Ρωμαίος ηγεμόνας νίπτει τας χείρας του
έγινε το σύμβολο της χριστιανικής αποστροφής για τις αμφιβολίες που γεννούν τα
σύνθετα ηθικά προβλήματα.

… χριστιανισμός, που αγωνιά για την παρουσία του Χριστού και διερευνά την
αλήθεια, δείχνει περισσότερη κατανόηση για τους ηθικούς δισταγμούς του
Πιλάτου. Όμως, μόνο οι Κόπτες της Αιθιοπίας αποφασίζουν να τον κάνουν άγιο.
Δεν ξεχνούν την ευθύνη του στον θάνατο του Χριστού, αλλά τον βάζουν να έχει
επίγνωση της ενοχής του, αποκαθιστούν την ισορροπία, χαρίζοντας και σ’ αυτόν
θάνατο σταυρικό, όπως στην τριάδα που εκείνος θανάτωσε στον Γολγοθά. Αντίθετα,
το Ευαγγέλιο απομονώνει τον Πιλάτο, τον «διαχωρίζει» από τη σύζυγό του,
επιφυλάσσει σε αυτήν καλύτερη μεταχείριση, τη θέλει να βλέπει όραμα, που τη
βάζει να αποτρέψει τη δίκη του Ιησού.

… Για την Ρόε, ο Πιλάτος είναι μαζί Άμλετ και Μεγάλος Αδελφός, βικτοριανός
ηγεμόνας και μετανοημένος προσκυνητής, το ρωμαϊκό αντίστοιχο του
περιπλανώμενου Ιουδαίου. Ένας άνθρωπος για όλες τις εποχές, καταδικασμένος
ποτέ να μη βρίσκει ησυχία σε κανένα καιρό, σε κανένα μέρος. Ένας άνθρωπος λίγο
πολύ επινοημένος από την ανάγκη του ανθρώπου. Ποια είναι αυτή; αναρωτιέται ο
Ράνσι. Ίσως όχι τόσο να λύνει όσο να βαθαίνει ο άνθρωπος τα μυστήρια της
πίστης. Γιατί αλήθεια δεν θα πει να σβήνει κανείς κάθε αμφιβολία.