ΔΡΟΜΟΙ

… της ανταγωνιστικής κοινωνίας, τα πρότυπα της προσωπικής αναγνώρισης και
επιτυχίας πάση θυσία, της επιθετικότητας που εξασφαλίζει την υπεροχή, είναι
σήμερα κυρίαρχα. Τόσο, που η ντροπαλότητα, η συστολή, έχει «επικηρυχθεί» από
τη σύγχρονη κοινωνία: είναι το υπ’ αριθμόν ένα «κοινωνικό κακό». Με αγωνία,
εκατομμύρια γονείς αναζητούν κάθε μέρα στα παιδιά τους συμπτώματα αυτής της
«αρρώστιας», που γι’ αυτούς μοιάζει να μην έχει γιατρειά, «κοινωνική
πανούκλα», ισόβια καταδίκη σε μια ζωή δεύτερης κατηγορίας, βυθισμένη στην
αποτυχία. Ότι η συστολή, το κοκκίνισμα, η τρεμούλα, αυτές οι πολύτιμες
βικτοριανές αρετές έγιναν σήμερα ψεγάδια, ότι ο ντροπαλός θεωρείται πια
επικίνδυνος για τον εαυτό του, ξένο σώμα στην κοινωνία, φαίνεται από τους
γιατρούς και τους ειδικούς που σκύβουν πάνω από το «πρόβλημα». Εκτός από την
επιθετικότητα και τη βία, τώρα «ξαπλώνουν» πάνω στο ψυχαναλυτικό τους
ανάκλιντρο και την ντροπαλότητα.

… της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου της Πάντοβας Τζοβάνα Άξια αναλύει το
θέμα. Επιγράφεται «Η ντροπαλότητα». Στο εξώφυλλο ­ τι άλλο από το σύμβολό της;
­ ένας λαγός. Και μέσα, μια ελεγεία στην ντροπαλότητα. Δεν πρόκειται όμως για
μια νοσταλγική επιστροφή στις παλιές πατροπαράδοτες αρετές και τη σεμνοτυφία
του δέκατου όγδοου αιώνα, για μια αντιπαράθεση ανάμεσα στα παρθενικά
μοναστήρια και τις σύγχρονες Μόνικες, αλλά για μια επιστημονική πραγματεία που
ανακαλύπτει την κοινωνική χρησιμότητα των ντροπαλών στον καιρό μας.

… λέει, να συγχέεται η ντροπαλότητα με τη δειλία, την καρτερία, την καλή
διαπαιδαγώγηση, τον φόβο, το άγχος. Η συστολή είναι μία κατάσταση απόλυτα
φυσιολογική, ανθρώπινη και εύθραυστη, λεπτή και πολύτιμη. Αν κάποιοι είναι
παθολογικοί, αυτοί δεν είναι οι ντροπαλοί, αλλά οι επιθετικοί, που δεν
δείχνουν ανοχή απέναντί τους. Μάλιστα, ο βαθμός της ανοχής στην ντροπαλότητα
δεν είναι παντού ο ίδιος: σχεδόν μηδενικός στις μεσογειακές χώρες, είναι πολύ
υψηλός στη Βόρεια Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

… για την Άξια, είναι σε θέση να καταλάβουν καλύτερα τους άλλους. Ευαίσθητοι
και εγκεφαλικοί, είναι αυτοί που θα σώσουν τον κόσμο. Και πάντως, είναι αυτοί
­ έστω, και αυτοί ­ που έως τώρα έχουν αφήσει χαραγμένη πάνω του τη σφραγίδα
τους. Μοναχικός και μελαγχολικός, ο φιλόσοφος Σπινόζα έφτασε να κατηγορηθεί
για αιρετικός από την εβραϊκή κοινότητα της Ολλανδίας. Έγραψε όμως την «Ηθική»
του. Ο Αϊνστάιν κατέκτησε το Νόμπελ, αλλά δεν έμαθε ποτέ πώς να φλερτάρει για
να κατακτήσει μια γυναίκα. Ο Τζέρομ Σάλιντζερ, που έγραψε τον «Φύλακα στη
σίκαλη» είναι κλεισμένος στη σιωπή από το 1963. Δεν μιλάει, δεν βλέπει κανένα,
κανείς δεν ξέρει τι κάνει. Η έμφυτη ντροπαλότητα του Γούντι Άλλεν ενέπνευσε
κινηματογραφικά αριστουργήματα. Ο Τσάρλι Μπράουν (φωτ.) του Σουλτς αντανακλάει
τους φόβους που ο κόσμος των μεγάλων δεν έχει ακόμη κατορθώσει να ξεπεράσει. Ο
ποδοσφαιριστής Ρομπέρτο Μπάτζιο δεν βγαίνει, δεν απαντάει στο τηλέφωνο, δεν
δέχεται κόσμο. Όμως, το 1994, οδήγησε την Εθνική Ιταλίας στον τελικό ­ και ας
έχασε το πέναλτι (ίσως από ντροπαλότητα). Γι’ αυτό, θάρρος…