Φόνοι από πρόθεση ή αμέλεια; Μόνον οι δράστες το ξέρουν

«Θυμάμαι μία δίκη για ένα πολύνεκρο τροχαίο. Ο οδηγός είχε καταναλώσει μεγάλη
ποσότητα αλκοόλ. Επέστρεφε από ολονύχτια διασκέδαση.

Ανέβαινε τη Λεωφόρο Συγγρού τρέχοντας με 200 χιλιόμετρα την ώρα και, σε
κάποιο σημείο, έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου, πέρασε στο αντίθετο ρεύμα και
τραυμάτισε θανάσιμα πέντε οδηγούς διερχόμενων αυτοκινήτων. Δικάστηκε για
ανθρωποκτονία από αμέλεια, όπως όλοι οι υπαίτιοι τροχαίων δυστυχημάτων.
Αθροιστικά, λόγω των πολλών θυμάτων, η ποινή του έφθασε τα τέσσερα χρόνια.

Γιατί στις περιπτώσεις αυτές να μην ασκείται ποινική δίωξη για
ανθρωποκτονία από πρόθεση με ενδεχόμενο δόλο; Δεν είναι σε θέση όσοι οδηγούν
μεθυσμένοι και όσοι αναπτύσσουν μεγάλη ταχύτητα να γνωρίζουν ­ όπως ορίζει ο
νόμος ­ ότι ενδέχεται και να προκαλέσουν τον θάνατο ανύποπτων ανθρώπων; Γιατί
αυτό να ισχύει όταν σπρώξεις κάποιον και τύχει να πέσει και να χτυπήσει
θανάσιμα;

Στην περίπτωση αυτή επιδιώκεις τον θάνατό του, ενώ όταν οδηγείς τρελά είσαι
αμέτοχος; Μήπως, τελικά, αν αλλάξει η νομοθεσία όσον αφορά τα τροχαία
αποφασίσουν να προσέχουν περισσότερο οι Έλληνες οδηγοί; Αν και τα όρια μεταξύ
δόλου και αμέλειας είναι δυσδιάκριτα, πιστεύω ότι σε κάποια τροχαία πρέπει να
επιδεικνύεται μεγαλύτερη αυστηρότητα.»

Δεν είχαν προμηθευτεί όπλο, ούτε καν μαχαίρι ή σουγιά. Δεν επεδίωξαν να κάνουν
το… τέλειο έγκλημα, δεν μελέτησαν καμιά λεπτομέρεια. Ούτε ώρα, τόπο, χρόνο.
Δεν είχε περάσει ποτέ από το μυαλό τους, πως κάποια στιγμή θα κάθονταν στο
εδώλιο με την κατηγορία της ανθρωποκτονίας. Κι όμως συνέβη. Με έναν τρόπο που
ποτέ δεν σχεδίασαν ­ και, τελικά, ούτε κατάλαβαν ­ αφαίρεσαν μία ή και
περισσότερες ζωές.

Που δεν τους έφταιγαν σε τίποτε. Άλλοτε στη μέση ενός καβγά, όπου οι
πρωταγωνιστές μπορεί να ήταν άλλοι, άλλοτε οδηγώντας επικίνδυνα και άλλοτε ­
ακραίο, αλλά πιθανό ­ με μια αθώα τρικλοποδιά!

Η απόψη του νόμου

Από εμάς, τους απλούς πολίτες, η πρόθεσή τους αμφισβητείται. Ή, για να
ακριβολογούμε, αποκλείεται. Ο νόμος όμως έχει άλλη άποψη. Όχι απολύτως
ξεκάθαρη. Με αποτέλεσμα να καθιστά δυσδιάκριτα τα μεταξύ της αμέλειας και του
δόλου όρια. Γιατί κάποιος που αφαίρεσε μια ζωή σφίγγοντας τον λαιμό του
αντιπάλου του στον καβγά κατηγορείται για ανθρωποκτονία

από αμέλεια και κάποιος άλλος που προκάλεσε τον θάνατο του γείτονά του
απωθώντας τον από το μπαλκόνι του, όπου σκαρφαλώνει με άγριες διαθέσεις, να
παραπέμπεται για ανθρωποκτονία από πρόθεση;

Και, αν το προεκτείνουμε, γιατί στον μεθυσμένο οδηγό που τρέχει με 200 και
σκοτώνει τέσσερις πεζούς, αναγνωρίζεται αμέλεια, ενώ ο ανυποψίαστος που
περιεργάζεται ένα θεωρητικά άδειο όπλο δικάζεται για ανθρωποκτονία από πρόθεση
όταν αυτό εκπυρσοκροτήσει και βρει στόχο;

Μαύρες σκέψεις

Όπως και να έχει το πράγμα, όποια και αν είναι η θέση του νόμου και των
εκφραστών του, ένα είναι βέβαιο: η συνείδηση των όποιας μορφής δολοφόνων δεν
κάνει διακρίσεις. Κι αν η Δικαιοσύνη τους αντιμετωπίσει καλοπροαίρετα, ο νους
τους δεν ξεχνά. Δεν απαλλάσσεται από το βάρος που οι ίδιοι ­ έστω και άθελά
τους ­ του φόρτωσαν έτσι, χωρίς να το αντέχει. Η φυλακή σαφώς επιτείνει τις
μαύρες σκέψεις που αρνούνται να τους εγκαταλείψουν από τη στιγμή που αυτοί, οι
φιλήσυχοι άνθρωποι, αφαιρούν μια ζωή. Και ελεύθεροι να παραμείνουν τι αλλάζει;
Μπορεί να μην φέρουν το στίγμα του φονιά, αλλά οι ίδιοι ξέρουν πως είναι. Έστω
και από αμέλεια… Από την άλλη πλευρά, οι συγγενείς των θυμάτων αυτών των
ανθρωποκτονιών, τις οποίες κανείς δεν προκαλεί και κανείς δεν επιδιώκει, που
βιώνουν τον πόνο του άδικου χαμού του δικού τους ανθρώπου, αρνούνται να
δεχτούν την αμέλεια.

Δεν τους αφορούν οι λεπτομέρειες που απασχολούν τους δικαστές.

Θέλουν να δουν τον «φονιά» στη φυλακή, όσο πιο βαθιά γίνεται. Διαμαρτύρονται
όταν η απόφαση τού επιβάλλει λίγους μήνες, τους οποίους εξαγοράζει και φεύγει
ελεύθερος. Ο πόνος δεν τους αφήνει να δουν την πραγματικότητα. Που είναι
άτεγκτη και για τους θύτες…

Η ΑΜΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΟΥ

Χειμώνας. Στο καφενείο του χωριού η χαρτοπαιξία δίνει και παίρνει. Άνδρες όλων
των ηλικιών, κτηνοτρόφοι οι περισσότεροι, περνούν τις ελεύθερες ώρες τους
εκεί. Οι πιο πολλοί παίζουν, αλλά δεν είναι λίγοι κι εκείνοι που παρακολουθούν
και σχολιάζουν.

Ο 18χρονος Παναγιώτης, γιος ναυτικού, έπαιζε ξερή με έναν φίλο του. Σε δύο
μήνες ο πατέρας του θα ξεμπαρκάριζε, θα έβγαινε στη σύνταξη και δεν θα τον
άφηνε εύκολα να πάει στο καφενείο. Άλλωστε με το εφάπαξ επρόκειτο να του
ανοίξει ένα μαγαζί.

Ένας κτηνοτρόφος μπήκε στο καφενείο βιαστικός. «Έλα να παίξεις μαζί μας», του
φώναξε ο φίλος του Παναγιώτη.

«Εγώ δεν παίζω με παλιόπαιδα», απάντησε εκείνος στραβοκοιτάζοντας τον
Παναγιώτη. Οξύθυμος ο νεαρός και λόγω ηλικίας, δεν τον άφησε έτσι. Του είχε
σπάσει τα νεύρα με τις παρατηρήσεις που του έκανε, όπου τον συναντούσε. «Με
έχεις πειράξει πολλές φορές και θα σου κολλήσω το κεφάλι στον τοίχο», του
είπε, προκαλώντας την άμεση αντίδραση του κτηνοτρόφου που κινήθηκε απειλητικά
εναντίον του.

Ο Παναγιώτης πετάχτηκε όρθιος στα γρήγορα και ακινητοποίησε τον εύσωμο άνδρα
με κεφαλοκλείδωμα. Στην προσπάθειά του να ξεφύγει εκείνος, έπιασε τον νεαρό
από τον λαιμό. Με το ένα του δάχτυλο του πίεσε την καρωτίδα. Ο θάνατος του
Παναγιώτη ήταν ακαριαίος. Η κατηγορία που αποδόθηκε στον κτηνοτρόφο ήταν αυτή
της ανθρωποκτονίας από αμέλεια. Η ποινή του; Φυλάκιση 20 μηνών! Οι γονείς του
Παναγιώτη, που έχασαν έτσι άδικα το μοναχοπαίδι τους, επιμένουν. «Ήξερε τι
έκανε όταν του πίεσε την καρωτίδα», λένε. «Είχε ανάλογη πείρα από τα ζώα…».

Η ΟΡΓΗ ΤΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ

Το δικαστικό συμβούλιο που τον παρέπεμψε σε δίκη έκρινε πως αν και δεν είχε ανθρωποκτόνο πρόθεση «γνώριζε ή ήταν σε θέση να γνωρίζει πως η ενέργειά του θα μπορούσε να προκαλέσει και τον θάνατο του επιδρομέα». Ο ίδιος υποστήριξε πως βρισκόταν σε άμυνα

Όλα έγιναν μέσα σε λίγα λεπτά. Οι παρευρισκόμενοι δεν πρόλαβαν να καταλάβουν
τι συνέβη. Ο καβγάς είχε πάρει τέλος. Κανείς δεν ήξερε αν ήταν αίσιο ή τραγικό.

Από νωρίς το απόγευμα φάνηκε πως κάτι δεν θα πήγαινε καλά. Οι γείτονες
έδειχναν να μη συμμερίζονται τη χαρά της οικογένειας που γιόρταζε τα πρώτα
γενέθλια του μονάκριβου παιδιού της.

Τους ενοχλούσε η μουσική, η φασαρία που έκανε η πολυμελής παρέα στο απέναντι
σπίτι. Ο συνταξιούχος καπετάνιος Νικήτας Χατζηνικήτας και οι κόρες του ζήτησαν
αρκετές φορές από τον Γιώργο Φιλάρο, πατέρα του εορτάζοντος μικρού, να
χαμηλώσει τη μουσική. Κάλεσε μάλιστα και την Αστυνομία, αλλά λόγω του μη
ακατάλληλου της ώρας, δεν επενέβη.

Είχαν φτάσει τα μεσάνυχτα. Ο καπετάνιος ήθελε να κοιμηθεί. Άλλωστε ήταν
καλοκαίρι, Ιούλιος του 1994, και συνήθιζε να κοιμάται στην ταράτσα του σπιτιού
του. Το κέφι των απέναντι είχε φτάσει στο κατακόρυφο και οι συνεχείς
παρατηρήσεις του γείτονα τους είχαν εκνευρίσει. Ο πατέρας του μικρού
υποσχέθηκε στον Νικ. Χατζηνικήτα πως θα συμμορφώνονταν. Κάποιοι όμως από την
παρέα δεν μπόρεσαν να κρατήσουν την ψυχραιμία τους.

Εκτόξευση αντικειμένων

Όπως ήταν αναμενόμενο, η σύρραξη δεν άργησε. Την ανταλλαγή ύβρεων ακολούθησε η
εκτόξευση μπουκαλιών και άλλων αντικειμένων. Το κλίμα όλο και οξυνόταν.

Κάποιοι από τους καλεσμένους, τρομοκρατημένοι, άρχισαν να αποχωρούν, ενώ οι
πιο θερμόαιμοι κατέβηκαν στον δρόμο με διαθέσεις μάλλον επιθετικές.

Ο γείτονας τους είχε χαλάσει το γλέντι την καλύτερη στιγμή. Άλλωστε η ώρα ήταν
μόνο 12 και για καλοκαίρι δεν είναι τόσο αργά.

Μόλις ο Νικ. Χατζηνικήτας είδε τους απέναντι να κατευθύνονται προς το σπίτι
του, πέταξε από το μπαλκόνι του μια γλάστρα. Ο Σπύρος Μπαλαμπάκης, αδελφός της
μητέρας του μικρού, ο γαμπρός του και άλλοι άνδρες της παρέας εξοργίστηκαν.
Άρχισαν να χτυπούν τις πόρτες του σπιτιού για να μπουν μέσα.

Από το μπαλκόνι στο κενό

Ο Σπύρος Μπαλαμπάκης, ναυτικός κι αυτός, προσπάθησε να σκαρφαλώσει απέξω, στο
μπαλκόνι του Χατζηνικήτα. Ο καπετάνιος έκανε ό,τι μπορούσε για να αποτρέψει
την εισβολή. Μόλις ο 37χρονος άνδρας κατόρθωσε να πιαστεί από την κουπαστή του
μπαλκονιού και να επιχειρήσει να δώσει μια γροθιά στον ιδιοκτήτη του σπιτιού,
εκείνος τον έσπρωξε και στη συνέχεια του χτύπησε τα γαντζωμένα από το κάγκελο
χέρια. Στο μεταξύ το πανδαιμόνιο συνεχιζόταν.

Οι φωνές και οι βρισιές ακούγονταν σε όλη τη γειτονιά. Γυναίκες, άνδρες,
παιδιά είχαν βγει στους δρόμους για να μάθουν τι συμβαίνει. Ο γδούπος από την
πτώση του Σπύρου Μπαλακάκη σήμανε σιωπή. Όλοι μαζεύτηκαν γύρω του. Ο ίδιος
όμως δεν τους έβλεπε. Ήταν ήδη νεκρός.

Έξαλλοι πλέον οι συγγενείς του εισέβαλαν στο σπίτι του δράστη. Αντί όμως να
μπουν στο διαμέρισμά του, μπήκαν στο διπλανό. Κι ενώ όλοι φοβήθηκαν πως θα
γινόταν κι άλλο φονικό, ένας της παρέας, μεθυσμένος όπως ήταν και χωρίς να
έχει ακόμη αντιληφθεί το τραγικό συμβάν, αγκάλιαζε και φιλούσε τον καπετάνιο
ζητώντας του να συμφιλιωθούν.

Εισαγγελέας: Απαλλαγή

Ο Νικήτας Χατζηνικήτας κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία από πρόθεση με
ενδεχόμενο δόλο. Το δικαστικό συμβούλιο που τον παρέπεμψε σε δίκη έκρινε πως
αν και δεν είχε ανθρωποκτόνο πρόθεση «γνώριζε ή ήταν σε θέση να γνωρίζει πως η
ενέργειά του θα μπορούσε να προκαλέσει και τον θάνατο του επιδρομέα». Ο ίδιος
υποστήριξε πως βρισκόταν σε άμυνα. Πως αν δεν τον απωθούσε, θα ήταν ίσως τώρα
νεκρός. Την ίδια θέση πήρε και ο εισαγγελέας της έδρας του Μεικτού Ορκωτού
Δικαστηρίου Πειραιά, εισηγούμενος την απαλλαγή του καπετάνιου.

Ο δικηγόρος της οικογένειας του θύματος Ανδρέας Αναγνωστάκης αντέκρουσε την
εισαγγελική πρόταση και, σε συνδυασμό βέβαια με όλα τα αποδεικτικά στοιχεία,
μετέστρεψε το κλίμα.

Κάθειρξη 11 χρόνια

Η θέση των δικαστών υπήρξε πράγματι δύσκολη. Το ότι κάποιος άνθρωπος έχασε τη
ζωή του ήταν γεγονός. Το ότι μια μάνα είδε νεκρό το τέταρτο, κατά σειρά παιδί
της (σ.σ.: η 65χρονη Ιωάννα Μπαλαμπάκη έχει χάσει άλλα τρία παιδιά) επίσης
γεγονός. Από την άλλη πλευρά, ένας βιοπαλαιστής οικογενειάρχης, που δεν είχε
διανοηθεί να πειράξει κανένα, βρισκόταν ενώπιόν τους φέροντας το βάρος της
ευθύνης για τον θάνατο ενός νέου, τον οποίο δεν είχε προλάβει καν να γνωρίσει.

Η απόφαση εξεδόθη ύστερα από πολύωρη διάσκεψη. Κάθειρξη 11 χρόνων με την
αναγνώριση του ελαφρυντικού του προτέρου εντίμου βίου.