26 δισ. πνίγουν το ποδόσφαιρο

Αν ίσχυαν και για τις ΠΑΕ οι νόμοι περί ανωνύμων εταιρειών, το λουκέτο θα είχε μπει στις περισσότερες

ΕΙΚΟΣΙ χρόνια μετά την καθιέρωση του επαγγελματικού ποδοσφαίρου στην Ελλάδα
και μια ανάσα από τη νέα χιλιετία, οι Ποδοσφαιρικές Ανώνυμες Εταιρείες της
χώρας μετρούν τις πληγές τους παρουσιάζοντας συσσωρευμένες ζημίες 26 δισ.
δραχμών παρά τις κατά καιρούς ευεργετικές ρυθμίσεις της Πολιτείας για τις
οφειλές τους προς το Δημόσιο. Όλα αυτά τα χρόνια κανένας υπεύθυνος δεν
ασχολήθηκε με το πρόβλημα, το οποίο έχει τις ρίζες του στην ημερομηνία
γέννησης του επαγγελματικού ποδοσφαίρου. Ήδη από το 1979 ο ιδρυτικός νόμος των
επαγγελματικών πρωταθλημάτων προικοδοτούσε τις νεογέννητες ΠΑΕ με χρέη, αφού
τις όριζε υπεύθυνες για τις οφειλές που είχαν μέχρι τότε τα ερασιτεχνικά
σωματεία από τα οποία προέκυψαν.

Τα τεράστια ελλείμματα του ποδοσφαίρου δεν αφορούν μόνο τις λιγότερο εμπορικές
ΠΑΕ, αλλά και εκείνες που έχουν λαό, έσοδα, χορηγούς και πλούσιους ιδιοκτήτες.
Βάσει των νόμων που ισχύουν για όλες τις ανώνυμες εταιρείες, οι περισσότερες
από τις ΠΑΕ θα έπρεπε να έχουν κλείσει αφού τα χρέη τους ξεπερνούν κατά πολύ
τα κεφάλαιά τους και κάθε φορά που γίνονται οι σχετικοί έλεγχοι διαπιστώνονται
δεκάδες σοβαρές παρατυπίες. Όμως, εδώ ακριβώς φαίνεται η ενοχή της Πολιτείας
για το κατάντημα του ελληνικού ποδοσφαίρου. Αναγνωρίζοντας τα σφάλματά της από
το 1979 μέχρι σήμερα, χαρίζει τη ζωή στις προβληματικές ΠΑΕ και προσπαθεί να
παρατείνει την ύπαρξή τους με χαριστικές ρυθμίσεις, που δεν αρμόζουν σε έναν
καθαρά επαγγελματικό και ανταγωνιστικό χώρο.

Οι ρυθμίσεις αυτές βέβαια δεν λύνουν το πρόβλημα. Πέρα από το ότι είναι από τη
φύση τους ημίμετρα, πολλές ΠΑΕ τρέχουν να τις προσυπογράψουν, αλλά μετά
αγνοούν τις υποχρεώσεις τους και δεν προχωρούν στη σταδιακή αποπληρωμή των
χρεών τους περιμένοντας μια νέα ρύθμιση. Έτσι, ελάχιστες ΠΑΕ έχουν καταφέρει
να μειώσουν έστω το έλλειμμά τους, ενώ για τις υπόλοιπες τα χρέη αυξάνονται με
την πάροδο των ετών. Και όμως, όλες συμμετέχουν κανονικά στα πρωταθλήματα,
επιχορηγούνται από τον ΟΠΑΠ και κάνουν δαπανηρές μεταγραφές αντί να διαθέσουν
τα χρήματα που μπορούν για την εξυγίανσή τους.

ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Παρ’ όλα αυτά οι ΠΑΕ δεν είναι τίποτε άλλο από μια μικρογραφία της Ελλάδας. Το
κράτος είναι φτωχό, αλλά έχει πλούσιους πολίτες. Οι ΠΑΕ χρωστάνε, αλλά οι
πρόεδροί τους ευημερούν και γι’ αυτό όλο και περισσότεροι ­ μεταξύ των οποίων
και πολλοί γνωστοί επιχειρηματίες ­ μπαίνουν στον χώρο του ποδοσφαίρου
πιστεύοντας σε μακροπρόθεσμα οφέλη. Στις χειρότερες των περιπτώσεων, τα οφέλη
είναι βραχυπρόθεσμα. Οι νέοι ιδιοκτήτες θέλουν να αποκτήσουν πολιτική δύναμη,
κοινωνική αναγνώριση και διασημότητα και όχι βέβαια να εξυγιάνουν την
επιχείρηση που αγόρασαν.

Ελάχιστοι μπαίνουν στο ποδόσφαιρο για να επενδύσουν με τους νόμους της αγοράς
και να βγάλουν κέρδη έστω ύστερα από πολλά χρόνια. Οι ιδιοκτήτες που
προσπαθούν να νοικοκυρέψουν τις εταιρείες τους και να τις κάνουν οικονομικά
αυτοδύναμες είναι μετρημένοι στα δάκτυλα του ενός χεριού. Όπως ο κ. Κόκκαλης,
ο οποίος φροντίζει τουλάχιστον να κλείνει το άνοιγμα της ΠΑΕ Ολυμπιακός με
αργούς, αλλά σταθερούς ρυθμούς, ο κ. Βαρδινογιάννης προχώρησε σε αύξηση του
μετοχικού κεφαλαίου της ΠΑΕ Παναθηναϊκός με 1,5 δισ. δραχμές για να εξαφανίσει
το παθητικό της εταιρείας, ο κ. Κοντομηνάς που ανέλαβε πριν από μερικούς μήνες
την ΠΑΕ Άρης και τάχθηκε δημόσια εναντίον των χαριστικών ρυθμίσεων για τα
χρέη, έστω και αν η δική του η ΠΑΕ έχει συσσωρευτικές ζημίες που αγγίζουν το
1,5 δισ. δραχμές. Ανάλογες προσπάθειες κάνουν οι ιδιοκτήτες μικρότερων ΠΑΕ,
όπως ο Χρήστος Πανόπουλος της Skoda Ξάνθη, ο οποίος φροντίζει να εξασφαλίζει
χρήματα από την ανάδειξη ταλέντων και την πώλησή τους σε άλλες ΠΑΕ, ο Σάκης
Σταυρόπουλος του Πανηλειακού και ο Σταύρος Παπαδόπουλος της Καλαμάτας, ο
οποίος εμφάνισε έστω μικρά κέρδη (60 εκατ. δραχμών) για την προηγούμενη
διαχειριστική περίοδο και επένδυσε πάνω από 1 δισ. σε Ακαδημία Ποδοσφαίρου,
επιδιώκοντας να του φέρει πολλαπλάσια κέρδη στο μέλλον.

ΜΑΓΝΗΤΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΩΝ

Πάντως, η πρακτική των τελευταίων ετών μάς θυμίζει το σλόγκαν «Κανείς δεν
έχασε αγοράζοντας γη». Και η αλήθεια είναι ότι όχι μόνο αυτό το προβληματικό
ελληνικό ποδόσφαιρο προσελκύει όλο και περισσότερους επενδυτές, αλλά και όταν
αυτοί αποφασίσουν να μεταπωλήσουν την εταιρεία, βγαίνουν κερδισμένοι. Ο
πρόεδρος του Άρη Λάκης Ιωαννίδης επιβεβαιώνει αυτό το συμπέρασμα και
προχωρώντας ακόμη περισσότερο πιστεύει ότι αυτοί οι ευκατάστατοι
επιχειρηματίες που αγοράζουν ΠΑΕ είναι η μόνη ελπίδα για να σωθεί το ελληνικό
ποδόσφαιρο, αφού βέβαια βοηθηθούν ανάλογα από την Πολιτεία: «Αυτοί οι άνθρωποι
δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να απογοητευθούν. Η ΕΠΑΕ οφείλει να ξυπνήσει, να
προσαρμοσθεί στις σύγχρονες εποχές του μάνατζμεντ και του μάρκετινγκ στο
ποδόσφαιρο για να τους διευκολύνει ώστε να αυξήσουν τα έσοδα των εταιρειών τους».

Για να γυρίσουμε στον προηγούμενο συλλογισμό, ιδού ένα χαρακτηριστικό
παράδειγμα που τον επιβεβαιώνει: Οι Μελισσανίδης – Καρράς αγόρασαν την ΠΑΕ ΑΕΚ
έναντι 300 εκατ. δραχμών και την πώλησαν στον Μιχάλη Τροχανά έναντι 1,5 δισ.
δραχμών. Ο Μιχάλης Τροχανάς πώλησε την ΠΑΕ στην Enic εισπράττοντας 4,5 δισ.

Το τρένο της ΑΕΚ ήταν φορτωμένο τίτλους το 1994. Πέντε χρόνια μετά είναι ξεχειλισμένο από χρέη

ΓΙΑ ΤΗΝ περίοδο 1997-98 δώδεκα από τις δεκαοκτώ ΠΑΕ της Α’ Εθνικής εμφάνισαν
ζημίες συνολικού ύψους περίπου 6 δισ. δραχμών. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι
από τις 4 μεγαλύτερες ΠΑΕ της χώρας μόνον ο ΠΑΟΚ εμφάνισε μικρά κέρδη της
τάξεως των 60 εκατ. δραχμών, ενώ το συνολικό έλλειμμα της ΑΕΚ, του Ολυμπιακού
και του Παναθηναϊκού ξεπέρασε τα 4,5 δισ. δραχμές. Πρωταθλήτρια στις ζημίες
για την ίδια χρήση ήταν η ΑΕΚ, με αρνητικό ισολογισμό σχεδόν 3 δισ. δραχμών,
ενώ δύο από τις ΠΑΕ αυτές πολλαπλασίασαν τις ζημίες τους σε σύγκριση με την
αμέσως προηγούμενη χρήση. Το 1996-97 η ΑΕΚ είχε παθητικό 171 εκατ. και ανέβηκε
στα 3 δισ., ενώ ο Παναθηναϊκός 24 εκατ. που ανέβηκαν στο 1,1 δισ. δραχμές.

ΤΡΙΠΛΑΣΙΑΣΘΗΚΑΝ

Οι ζημίες των 18 ΠΑΕ της Α’ Εθνικής σχεδόν τριπλασιάσθηκαν σε σχέση με την
προηγούμενη χρήση. Το σύνολό τους, το 1996-97, ήταν περίπου 2,2 δισ. και το
1997-98 ξεπέρασε τα 6 δισ. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο οι ζημίες της ΑΕΚ για
την περίοδο 1997-98 είναι μεγαλύτερες από τις ζημίες όλων των ΠΑΕ Α’ Εθνικής
της προηγούμενης περιόδου. Μόνο έξι ΠΑΕ εμφάνισαν κέρδη την περίοδο 1997-98. Ο
ΠΑΟΚ 60 εκατ. δραχμές, η Βέροια 45 εκατ., η Skoda Ξάνθη 12 εκατ., ο Εθνικός 29
εκατ. Ο Ιωνικός 26 εκατ. και ο Πανηλειακός 4 εκατ. δραχμές. Οι ορκωτοί
λογιστές που διενεργούν τους τακτικούς ελέγχους της ΠΑΕ εκφράζουν φόβους ότι
για ορισμένες ΠΑΕ οι πραγματικές ζημίες είναι πολύ μεγαλύτερες, καθώς δεν
έχουν συμπεριλάβει στο αρνητικό σκέλος του ισολογισμού τους πρόστιμα και
προσαυξήσεις που χρωστούν. Ένας άλλος φόβος είναι ότι ίσως να αποκαλυφθούν
ακόμα περισσότερα αρνητικά στοιχεία στα οικονομικά των ΠΑΕ, καθώς κάποιες από
αυτές έχουν ελεγχθεί φορολογικά μόνο έως το 1991! Το βέβαιο είναι ότι για
πρώτη φορά στο ελληνικό ποδόσφαιρο οι σωρευτικές ζημίες των ΠΑΕ Α’ Εθνικής την
περίοδο 1997-98 ξεπέρασαν τα 20 δισ. και έφθασαν τα 29 δισ. δρχ., ενώ την
προηγούμενη περίοδο ήταν μόλις 19,5 δισ. δρχ.

Στη χειρότερη μοίρα, όσον αφορά τις συσσωρευμένες ζημίες, βρίσκονται οι ΠΑΕ
Ολυμπιακός και Πανιώνιος, στις οποίες αναλογούν περίπου τα μισά από αυτά τα
χρέη.

ΜΕΓΑΛΑ ΚΑΡΑΒΙΑ…

Μεγάλες ΠΑΕ σημαίνουν λοιπόν και μεγάλες ζημίες, αλλά ­ ευτυχώς ­ και μεγάλες
ευκαιρίες για να τις μειώσουν. Μιλάμε για τη δυνατότητα που προσφέρει η
συμμετοχή στο Τσάμπιονς Λιγκ, στις κορυφαίες ομάδες της χώρας, να κερδίσουν με
μια καλή πορεία ποσά που φθάνουν ή ξεπερνούν τα 2 δισ. δραχμές μειώνοντας έτσι
το παθητικό τους. Ο Ολυμπιακός, για παράδειγμα, έχει ήδη εξασφαλίσει αυτό το
ποσόν και πιθανή πρόκριση εις βάρος της Γιουβέντους θα του αποφέρει ακόμη 700
εκατ. δραχμές, ενώ και η δεύτερη ομάδα από την Ελλάδα, ο Παναθηναϊκός, που
έπαιξε στην κορυφαία συλλογική διοργάνωση θα πάρει πάνω από 1,5 δισ. δραχμές
έστω και αν αποκλείσθηκε στους αγώνες των ομίλων.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ της ΕΠΑΕ και μεγαλομέτοχος της ΠΑΕ Απόλλων Κώστας Αλαμάνος
επισημαίνει στην «ΟΜΑΔΑ» τις τεράστιες ευθύνες της Πολιτείας και αναφέρει ένα
χαρακτηριστικό παράδειγμα:

«Ο ΦΠΑ εφαρμόσθηκε για τις επιχειρήσεις το 1987, αλλά κανείς ποτέ δεν ζήτησε
την καταβολή του από τις ΠΑΕ, παρά μόνο δύο χρόνια αργότερα, το 1989, όταν
ένας ανώτερος υπάλληλος του υπουργείου Οικονομικών εξέδωσε σχετική εγκύκλιο
και ζητούσε αναδρομικά τον ΦΠΑ από το 1987!

Έτσι, η ΠΑΕ Λάρισα εκλήθη να πληρώσει συσσωρευμένους Φόρους Προστιθέμενης Αξίας.

Η Πολιτεία πρέπει να βοηθήσει το ποδόσφαιρο. Δεν είμαστε απατεώνες.
Πληρώνουμε την αγάπη μας για το άθλημα.

ΑΝΤΙΘΕΤΗ είναι η άποψη του ιδιοκτήτη της ΠΑΕ Καλαμάτα Σταύρου Παπαδόπουλου:
«Οι επιχειρηματίες που έχουν χρήματα και θέλουν να μπουν στο ποδόσφαιρο, να
αγοράσουν τις ΠΑΕ και να βάλουν λεφτά. Δεν είναι θέμα της Πολιτείας η
εξυγίανση και η κερδοφορία μιας ανώνυμης εταιρείας. Είναι θέμα του
επιχειρηματία. Εγώ μπήκα τυχαία στο ποδόσφαιρο, αλλά δαπάνησα πολλά
εκατομμύρια και θα εξακολουθήσω να επενδύω γιατί πιστεύω ότι κάποτε μπορούμε
να έχουμε κέρδη. Πρέπει, επιτέλους, να μάθουμε να είμαστε εντάξει στις
υποχρεώσεις μας, να πληρώνουμε τους φόρους, το ΙΚΑ, τους εργαζομένους και τους
τρίτους. Το μόνο που μπορεί να κάνει η Πολιτεία είναι να εξασφαλίσει κίνητρα
σε όλους μας, συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού και καλύτερους πόρους για να
φιλοξενήσουν το ποδόσφαιρο».