Το ευρώ θα μετρηθεί σε θέσεις εργασίας

Δύο μήνες μετά την καθιέρωση του ευρώ, άνοιξε η συζήτηση για την αδυναμία της
Ευρωλάνδης να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Και ένα ερώτημα πλανάται πάνω
από την Ευρώπη: μήπως η λύση συνδέεται με τη δημιουργία ευέλικτων αγορών εργασίας;

Οι υπέρμαχοι του κοινού νομίσματος είναι βέβαιοι ότι θα τονώσει την
απασχόληση. Ζητείται απόδειξη.

Το κοινό νόμισμα δεν θα οδηγήσει στην ευημερία της Ευρώπης. Αυτό θα γίνει μόνο
αν η Οικονομική και Νομισματική Ένωση συνδυαστεί με βασικές μεταρρυθμίσεις των
αγορών εργασίας, κεφαλαίου και προϊόντων».

Τα παραπάνω ειπώθηκαν από τον Τόνι Μπλερ, κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο
βρετανικό Κοινοβούλιο.

Ίσως να έχει δίκιο. Ωστόσο, αυτού του είδους η ευημερία μπορεί να επιτευχθεί
ακόμη και χωρίς τη συμμετοχή της Βρετανίας στην ΟΝΕ. Η θεωρία ότι η ΟΝΕ είναι
ένα απαραίτητο συστατικό επιτυχίας δεν έχει αποδειχθεί ακόμη.

Οι ΗΠΑ δημιούργησαν, από το 1992 έως σήμερα, περίπου 13,5 εκατομμύρια νέες
θέσεις εργασίας και αυτό αποτελεί ­ για κάποιους ­ επιχείρημα υπέρ της
καθιέρωσης του κοινού νομίσματος. Όμως, υπάρχει και η αντίθετη άποψη: το 1992
η Βρετανία οδηγήθηκε βίαια έξω από τον Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών και
η διακύμανση της ισοτιμίας της στερλίνας απελευθερώθηκε. Από τότε, η Βρετανία
δημιούργησε περισσότερες νέες θέσεις εργασίας από όσες δημιούργησαν και οι 11
χώρες της ζώνης ευρώ μαζί.

Επιπλέον, η ζώνη ευρώ είναι ουραγός και στα ποσοστά ανεργίας. Στις ΗΠΑ
βρίσκεται στο 4,5%, στη Βρετανία στο 6,2% και στην Ευρωλάνδη στο 11%. Οι λόγοι
για τους οποίους η Αμερική δημιουργεί κάθε μήνα περίπου 250.000 νέες θέσεις
εργασίας, σε αντίθεση με την Ευρώπη που τις μειώνει, δεν είναι δύσκολο να
εντοπισθούν: η απασχόληση στις μικρές και μεσαίες αμερικανικές επιχειρήσεις
καλπάζει λόγω της δυνατότητάς τους να δανείζονται από μια τεράστια αγορά
επενδυτικών κεφαλαίων. Ο όγκος της, όταν εκφραστεί σε ποσοστό του ΑΕΠ, είναι
δεκαπλάσιος αυτού της Ευρώπης. Και αν σε αυτό υπολογιστεί ότι η αγορά
επενδυτικών κεφαλαίων της Βρετανίας αποτελεί το 50% της συνολικής αγοράς της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, τότε το χάσμα μεγαλώνει ακόμη περισσότερο. Η αγορά εργασίας
της Ευρωπαϊκής Ένωσης στηρίζεται ακόμη στην κρατική πρωτοβουλία για την τόνωση
της απασχόλησης. Επιπλέον, η επαγγελματική κινητικότητα στις ΗΠΑ είναι υψηλή.
Στην Ε.Ε., αντίθετα, μόνο 1,7% των εργαζομένων απασχολούνται σε ξένη χώρα.

Η Ευρώπη αλλάζει;

Μήπως αυτή η κουλτούρα αλλάζει; Στα συμβούλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι
υπουργοί αναγνωρίζουν ότι για να τονωθεί η απασχόληση είναι αναγκαία η
απελευθέρωση των αγορών εργασίας και η μείωση των εργοδοτικών εισφορών.
Ωστόσο, κάτω από την καθοδήγηση, αρχικά της Γαλλίας και πρόσφατα της
Γερμανίας, οι περισσότερες σοσιαλιστικές πλειοψηφίες στη ζώνη ευρώ κινούνται
προς την αντίθετη κατεύθυνση: εντείνουν τις δυσκαμψίες της αγοράς εργασίας όχι
μόνο με την υποχρεωτική μείωση των ωρών απασχόλησης και των υπερωριών, αλλά
και με προγράμματα απασχόλησης που οδηγούν στην περαιτέρω διόγκωση των
μισθολογικών δαπανών του κρατικού τομέα, με την παροχή επιχορηγήσεων και την
περικοπή φόρων για τους ιδιώτες που προσλαμβάνουν ανέργους.

Αυτού του είδους οι προσεγγίσεις στο πρόβλημα είναι λιγότερο αποτελεσματικές,
σε σχέση με εκείνες που εφαρμόστηκαν σε μικρότερες χώρες της Ε.Ε. όπως η
Δανία, η Ολλανδία και η Ισπανία. Η Ιρλανδία προχώρησε επίσης σε
μεταρρυθμίσεις, δίνοντας όμως το πρωταρχικό βάρος στη μείωση της φορολογίας.

Ωστόσο, με την έλευση του ευρώ, η πολιτική απασχόλησης που εφαρμόζει το
Δουβλίνο απειλείται από τις Βρυξέλλες, τη Βόννη και το Παρίσι.

Οι προβλέψεις των περισσότερων οικονομολόγων για πτώση των ρυθμών ανάπτυξης
στη ζώνη ευρώ σε 1,5% το 1999, συνδέονται μόνο κατά ένα μέρος με την
εξασθένιση της εσωτερικής ζήτησης και τη μείωση των εξαγωγών σε Ανατολική Ασία
και Ρωσία. Ανάλογης σημασίας είναι και οι διαρθρωτικές πολιτικές που ενισχύουν
τη δυσκαμψία των αγορών.

Ο προϋπολογισμός του 1999 που σχεδίασε ο «Κόκκινος» Όσκαρ Λαφοντέν, πρώην
υπουργός Οικονομικών στον συνασπισμό του Γκέρχαρντ Σρέντερ, ξύνει ακόμη
περισσότερο τις πληγές της γερμανικής βιομηχανίας. Τα λιγοστά βήματα που έκανε
ο Χέλμουτ Κολ για να μειώσει το μη-μισθολογικό εργατικό κόστος, έχουν ήδη
ανασταλεί. Ένα από τα αποτελέσματα είναι και η πρόσφατη έκθεση της Ομοσπονδίας
των Γερμανών Βιομηχάνων: περίπου 1.500 βιομηχανίες μεσαίου μεγέθους ­ η καρδιά
της γερμανικής βιομηχανίας ­ ζητούν να μεταφέρουν τις μονάδες παραγωγής τους
στο εξωτερικό.

Οι κρατικές επιδοτήσεις των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη βιομηχανία ­ ύψους
1,1 τρισ. δραχμών ετησίως ­ συνεχίζουν να διαστρεβλώνουν το επενδυτικό κλίμα.
Η Γαλλία και η Ιταλία προκαλούν την άνοδο του εργατικού τους κόστους
προωθώντας την εβδομάδα των 35 ωρών εργασίας.

Ωστόσο η ανεργία στη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία δεν αναμένεται να
μειωθεί σημαντικά, αν δεν εφαρμοστούν βαθύτερες διαρθρωτικές αλλαγές.

Το κοινό νόμισμα αναδεικνύει την απόκλιση του εργατικού κόστους και των
κυβερνητικών πολιτικών ανάμεσα στα κράτη της ευρω-ζώνης. Οι υποστηρικτές του
ευρώ υποστηρίζουν ότι η καθιέρωσή του θα οδηγήσει στην απελευθέρωση των αγορών
και στην εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

Μέχρι τώρα κατάφερε ­ στο όνομα της εξάλειψης του αθέμιτου ανταγωνισμού ­ να
προκαλέσει μια μικρή ώθηση για την «εναρμόνιση» των ασθενών δυνάμεων της αγοράς.

Η «άνεργη Ευρώπη»

Για τη Βρετανία, η συμμετοχή στην ΟΝΕ κάτω από αυτές τις συνθήκες θα
εξασθενίσει την ικανότητά της να αντιστέκεται στις πιέσεις για εναρμόνιση της
φορολογίας και του εργατικού κόστους. Επιπλέον, θα πιεστεί να συνυπογράψει
πρακτικές περιορισμού της απασχόλησης.

Η «κοινωνική Ευρώπη», φράση κλισέ της Αριστεράς στην ηπειρωτική Ευρώπη, θα
είναι τελικά η «άνεργη Ευρώπη».

Μέχρι να υπάρξουν πειστικά στοιχεία για την κάθετη και σταθερή πτωτική πορεία
της ανεργίας στη ζώνη ευρώ με ταυτόχρονη αύξηση των θέσεων εργασίας στον
ιδιωτικό τομέα, τίποτε δεν θα είναι πιο αδιάφορο για τη Βρετανία από το να
κάνει μεταβολή, γυρίζοντας την οικονομία της πάλι πίσω στη δεκαετία του ’70.
Σε αυτήν, δηλαδή, την οικονομία που η Βρετανία γύρισε την πλάτη της πριν από
είκοσι χρόνια.