Νομισματική κρίση το ’98, εμπορικός πόλεμος το ’99…

Πριν από δύο χρόνια, η πτώση του ταϊλανδικού μπατ έριξε στο χάος τις
αναδυόμενες οικονομίες. Η επόμενη κρίση μπορεί να μην αρχίσει με μπατ, αλλά με
Αιρμπάς και μπανάνες.

Οι διαπραγματεύσεις. Η Αμερικανίδα εκπρόσωπος Ρίτα Χέις διαβάζει το ανακοινωθέν μετά την έναρξη των αμερικανο-ευρωπαϊκών συνομιλιών στη Γενεύη, για την κρίση των μπανανών

Στη «νέα παγκόσμια αταξία» που γεννήθηκε από την παγκόσμια οικονομική κρίση,
το εμπόριο ­ και όχι τα νομίσματα ­ μπορεί να γίνει η πρώτη γραμμή του πυρός
σε μία νέα διεθνή οικονομική σύγκρουση.

Μέχρι τώρα, ελάχιστες είναι οι ενδείξεις ότι το χάσμα είναι δυνατόν να
γεφυρωθεί. Όσο η οικονομική αναταραχή «κακοφορμίζει» σε μεγάλες περιοχές του
κόσμου, οι πλούσιες χώρες φοβούνται ολοένα και περισσότερο ότι οι
προβληματικές χώρες θα αναζητήσουν στις εξαγωγές την πανάκεια για τις
οικονομικές τους αρρώστιες.

«Αντικαταναλωτική» άποψη

Οι διεθνείς εμπορικές συνομιλίες που διεξάγονται αυτές τις ημέρες είναι
περιφραγμένες με συρματοπλέγματα. Στη βάση αυτών των συζητήσεων βρίσκεται η
άποψη ότι οι πάρα πολύ φθηνές εισαγωγές είναι «κακές» για μια οικονομία ­ κάτι
που οι καταναλωτές θα έσπευδαν βέβαια να απορρίψουν.

Μερικοί οικονομικοί αναλυτές που έχουν θορυβηθεί από την εξασθένιση της
ζήτησης και την υπερβάλλουσα παραγωγή σε πολλούς κλάδους της οικονομίας
βλέπουν μια ακόμη πιο κακοήθη υποτροπή της οικονομικής κρίσης τους προσεχείς μήνες.

«Φοβάμαι ότι η χρηματοοικονομική κρίση του 1998 θα γίνει εμπορική κρίση του
1999», είπε ο Αμερικανός υπουργός Εμπορίου Ουίλιαμ Ντέιλι, σε ομιλία του στη
Νέα Υόρκη, στις αρχές του μήνα.

Η ανάπτυξη στις ΗΠΑ

Ίσως πουθενά αλλού αυτή η απειλή δεν γίνεται περισσότερο αισθητή από ό,τι στις
Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες θεωρούν ότι θα βγουν οι πιο χαμένες αν
απορροφήσουν αυτές τα προϊόντα στα οποία οι άλλες χώρες κλείνουν τις αγορές τους.

Η αμερικανική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό 6,1% το τέταρτο τρίμηνο του 1998
­ ο υψηλότερος ρυθμός της τελευταίας δεκαπενταετίας. Όμως, μερικοί θεωρούν
κακό οιωνό αυτή την αντίθεση ανάμεσα στην ταχύρυθμη αμερικανική ανάπτυξη και
την επιβράδυνση στον υπόλοιπο κόσμο.

Εμφανής φόβος

Οι σημερινές διατλαντικές αψιμαχίες για τις μπανάνες θα μπορούσαν να
εξελιχθούν σε μάχες μέχρι τελικής πτώσεως σε μία σειρά τομείς, από τις
αερομεταφορές μέχρι τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.

Ακόμη και όπου υπάρχει κοινό έδαφος, συχνά υπονομεύεται από την αμοιβαία
δυσπιστία. Τόσο η Ευρώπη όσο και οι ΗΠΑ τρέμουν στην ιδέα ότι η Ασία ­ «κωδική
ονομασία» της Ιαπωνίας ­ μπορεί να θεωρήσει τις αγορές τους σαν σπόγγο που θα
απορροφήσει τα φθηνά αζήτητα προϊόντα της. Ο φόβος είναι εμφανής στις
αντεγκλήσεις ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον για το κατά πόσο κάθε
πλευρά αναλαμβάνει «να σηκώσει το βάρος που της αναλογεί» σε εισαγωγές από την
Ασία ή τη Λατινική Αμερική.

Οι Ευρωπαίοι ανησυχούν

Σύμφωνα με τον Γκραμ Μπίσοπ, σύμβουλο για το ευρώ στην Σάλομον Σμιθ Μπάρνι, η
Ευρώπη είναι μάλλον απρόθυμη να ξεκινήσει έναν εμπορικό πόλεμο. Αυτή την
περίοδο, λέει, οι χώρες της ζώνης του ευρώ δεν εξάγουν περισσότερο από το 10%
του ΑΕΠ. Πριν από το ευρώ, οι εξαγωγές τους ανέρχονταν στο 30% του ΑΕΠ.

Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν γιατί κορυφώνεται η ανησυχία των Ευρωπαίων. Η
βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε κατά 0,2% τον Δεκέμβριο στις ένδεκα χώρες του
ευρώ. Στην ευρωπαϊκή «ατμομηχανή», τη Γερμανία, το Εμποροβιομηχανικό
Επιμελητήριο προβλέπει ανάπτυξη 1,5% για το 1999, αναθεωρώντας προηγούμενη
πρόβλεψή του για ανάπτυξη 2%.

Αυτό που θα επιθυμούσαν τόσο η Ευρώπη όσο και οι ΗΠΑ, θα ήταν να βρουν τρόπους
ώστε να περιορίσουν τις φθηνές εισαγωγές από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.