Και τουρκικός ρόλος στον χρυσό των ναζί

Ο κλεμμένος χρυσός των ναζί είχε καταλυτική σημασία όχι μόνο στη χρηματοδότηση
του Χίτλερ και στην επέλαση των γερμανικών στρατευμάτων. Ζητήματα που, μαζί με
τον ρόλο-κλειδί της Ντόιτσε Μπανκ στον πόλεμο, έχουν από χρόνια απασχολήσει
τους ιστορικούς που μελετούν την εποχή του Ολοκαυτώματος.

Κλεμμένος χρυσός. Τόνοι χρυσού που έκρυβαν οι ναζί βρέθηκαν από τον στρατό των ΗΠΑ, το 1945

Τα τελευταία χρόνια μάλιστα οι σκιές των θαλάμων αερίων έχουν πέσει πάνω στις
τραπεζικές, χρηματοοικονομικές και επιχειρηματικές κοινότητες της Γερμανίας,
της Ελβετίας, και της Αυστρίας. Για να αντιμετωπίσει την κατακραυγή, η
ομοσπονδία των ελβετικών τραπεζών δημιούργησε μία ανεξάρτητη επιτροπή
προκειμένου να διερευνήσει ακριβώς πώς χρηματοδοτήθηκε το Άουσβιτς. Και τότε
ανακαλύφθηκε ο πραγματικός ρόλος της Τουρκίας και ο «σύνδεσμος της Κωνσταντινούπολης».

Τα ευρύτερα θέματα της ενοχής και της ευθύνης της Ντόιτσε Μπανκ είναι ανάλογα
με τα ποσά του χρυσού που κλάπηκαν από τα θύματα των ναζί. Η ηθική και η
ευθύνη δεν μετριούνται αριθμητικά. Οι διαφορετικοί τρόποι επίσης που
χρησιμοποιήθηκε ο χρυσός των ναζί δεν είναι ακόμα γνωστοί. Γνωρίζουμε, για
παράδειγμα, ότι το παράρτημα της Ντόιτσε Μπανκ στην Κωνσταντινούπολη αποκόμισε
κέρδη 938.154,16 μάρκων (περίπου 800 εκατομμύρια δραχμές) το χρονικό διάστημα
1941 – 1943, εκμεταλλευόμενο τη διαφορά ανάμεσα στις τιμές αγοράς χρυσού στη
Ράιχσμπανκ και στις υψηλότερες τιμές που ίσχυαν στην τουρκική ελεύθερη αγορά.
Βρέθηκε μάλιστα μια λίστα πελατών, πολλοί εκ των οποίων ήταν υπάλληλοι της
Γεμανικής Πρεσβείας και του Προξενείου. Με την εξαίρεση του πρέσβη Φραντζ φον
Πάπεν, του οποίου ο λογαριασμός φανέρωσε ένα μεγάλο ποσόν χρυσού που
αγοράστηκε και πουλήθηκε, οι υπόλοιποι πελάτες άνοιξαν λογαριασμούς χρυσού την
άνοιξη και το καλοκαίρι του 1944, λίγο πριν η Τουρκία παγώσει όλα τα
περιουσιακά στοιχεία του Άξονα. Περαιτέρω έρευνα πάνω στο θέμα έλυσε κάποια
ερωτήματα, αλλά δημιούργησε και νέα. Όλες οι πηγές συμφωνούν στο ότι η
Γερμανική Πρεσβεία και το Προξενείο αγόρασαν χρυσό και χρησιμοποίησαν τα
κέρδη, προκειμένου να καλύψουν έξοδα και να χρηματοδοτήσουν την προπαγάνδα και
την κατασκοπεία. Δεν είναι όμως γνωστοί οι ακριβείς σκοποί για τους οποίους
χρησιμοποιήθηκε ο χρυσός.

Οι μυστικές υπηρεσίες των Συμμάχων ποτέ δεν κατάφεραν να μάθουν πώς
χρησιμοποιήθηκε στην πραγματικότητα το μεγαλύτερο μέρος του χρυσού που
πουλήθηκε στην Τουρκία. Είναι πιθανό ότι 12 με 15 τόνοι γερμανικού χρυσού
έφθασαν στην Τουρκία κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Η δε τουρκική κυβέρνηση αναφέρεται στον χρυσό που έλαβε από τη Ράιχσμπανκ ως
«χρυσό που δίκαια κερδήθηκε και αποκτήθηκε», αλλά, αφού η Τουρκική Κεντρική
Τράπεζα αρνείται να ανοίξει τα αρχεία της, η πλήρης ιστορία δεν μπορεί ακόμη
να μαθευτεί.