«Κράτος ευάλωτο»

«Η Τουρκία είναι μία και αδιαίρετη», λένε οι αρχές στην Άγκυρα, μεθυσμένες από
την επιτυχία της σύλληψης του Αμπντουλάχ Οτζαλάν. Πίσω όμως από αυτήν τη
φαινομενική ομοιογένεια που έχει αναγορευθεί σε δόγμα, ζει μια χώρα
πολυφυλετική, αντιφατική και ευάλωτη. Τουρκικά στιγμιότυπα, λοιπόν, από τους
πολίτες μιας χώρας της οποίας η ιστορία γράφεται με στοιχεία από αίμα, αλλά η
οποία γνωρίζει μία πολύμορφη παρακμή.

Πολύμορφη Τουρκία. Οι διαφορετικές όψεις μιας χώρας, μέσα από εντελώς διαφορετικούς, μεταξύ τους, πολίτες

«Πάμε να σκοτώσουμε και να πεθάνουμε», φωνάζουν οι νεαροί. Κλεισμένοι μέσα σε
αυτοκίνητα που γυρνούν με τα κλάξον τους συνέχεια πατημένα γύρω από τη μεγάλη
πλατεία στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης, οι νεαροί σχηματίζουν με τα δάχτυλα
του χεριού το σήμα των «Γκρίζων Λύκων». Γιορτάζουν το ότι φεύγουν προκειμένου
να υπηρετήσουν τη στρατιωτική τους θητεία. Αύριο ίσως να βρίσκονται στα
νοτιοανατολικά, όπου συνεχίζονται οι μάχες ανάμεσα στον τακτικό στρατό και
τους Κούρδους αποσχιστές. Για να σκοτώσουν και για να σκοτωθούν…

«Δεν ξέρουν τι λένε!»: η Τανσού, 25 χρόνων, φοιτήτρια Νομικής, κοιτάει με ένα
θλιμμένο χαμόγελο την ομάδα των νεαρών. Απέχει, εντούτοις, πολύ από το να
είναι αριστερή, και απεχθάνεται κάθε τι που έχει σχέση με το ΡΚΚ. Η σύλληψη
του αρχηγού του ΡΚΚ Αμπντουλάχ Οτζαλάν τη «γέμισε με χαρά ­ όπως όλον τον
κόσμο». Αυτή η «μοντέρνα Turkish woman» ­ πρόκειται γι’ αυτό το είδος, φυσικά
­ αναγνωρίζει τον εαυτό της ως μουσουλμάνα, αλλά έχει μειώσει την προσήλωσή
της στη θρησκεία, στο ουσιώδες: «Πιστεύω στον Θεό, αλλά δεν ασκώ θρησκευτικά
καθήκοντα». Κοσμική, δημοκρατική, αγωνίζεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα και
ρωτάει, δήθεν αφελώς, «σε αυτόν τον τομέα δεν έχετε κάποια προβλήματα και με
τον Λεπέν σας;».

«Μία και αδιαίρετη»

Η Τανσού δείχνει ανοιχτή σε κάθε είδους συζητήσεις, εκτός από τρία θέματα: δεν
υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα στους Κούρδους και τους Τούρκους, η Τουρκία
είναι μία και αδιαίρετη, και δεν γίνεται συζήτηση με τους «τρομοκράτες».

«Εάν δεν τον κρεμάσουμε, ο λαός θα επαναστατήσει», λέει ο Μεχμέτ, που είναι
πωλητής. Αν και αντιτίθεται στη βία των «Γκρίζων Λύκων», παραδέχεται ότι
«κάποιες ιδέες τους είναι καλές». Ποιες; «Ο εθνικισμός τους και, κατόπιν, η
αντίθεσή τους σε κάθε διαίρεση της χώρας». Με φωνή ήρεμη, ακόμη και
χαμογελώντας ενίοτε, εκφράζει μερικές από τις τρομερές βεβαιότητές του: το 99%
των Τούρκων «φτύνουν», στο εξής, μία Ευρώπη που συνθλίβει τη χώρα τους· οι
Κούρδοι δεν θέλουν την αυτονομία, και αυτοί που τη θέλουν «δεν έχουν παρά να
πάνε να ζήσουν στο ρωσικό Κουρδιστάν».

Η ευθύνη για όλα αυτά πέφτει στους εχθρούς της Τουρκίας, που θέλουν να
διαιρέσουν τη χώρα, και η «υποτιθέμενη» γενοκτονία των Αρμενίων δεν είναι παρά
μία ιστορία που εφηύραν οι Άγγλοι ιστορικοί.

Ο Ισάκ Αλατόν ξεκίνησε ως οξυγονοκολλητής στη Σουηδία πριν κάνει περιουσία. Το
γραφείο του, στον δέκατο όροφο ενός παλαιού νοσοκομείου της Κωνσταντινούπολης,
ήταν, πριν από είκοσι χρόνια, το δωμάτιο του πατέρα τού βασιλιά Χουσεΐν της
Ιορδανίας, ο οποίος έκανε θεραπεία για μια διανοητική ασθένεια.

Στη βιβλιοθήκη του Αλατόν, τα έργα του Καρλ Μαρξ γειτονεύουν με μια βιογραφία
της Μάργκαρετ Θάτσερ

«Η Τουρκία», εξηγεί σε τέλεια γαλλικά, «δεν εξελίχθηκε ποτέ σε μία μορφή
δημοκρατίας όπως την εννοούν στην Ευρώπη. Εδώ, η δημοκρατία ή, περισσότερο,
αυτό που εμφανίζεται ως δημοκρατία, λειτουργεί όπως ένα θεατρικό κομμάτι, το
παιχνίδι με τις “μουσικές καρέκλες”».

«Περιπλανώμενος κανείς πάνω από αυτό το θέατρο σκιών», συνεχίζει, «υπάρχει το
κράτος, ένα άμορφο σχήμα, πανταχού “παρών” και πανίσχυρο, στο οποίο οι
πολιτικοί έχουν εγκαταλείψει όλες τις ευθύνες τους». Όσον αφορά τη σύλληψη του
Αμπντουλάχ Οτζαλάν, ο επιχειρηματίας αναφέρει ότι: «Όλος ο κόσμος είναι
σύμφωνος να διαφοροποιηθεί η τρομοκρατία από τα πολιτισμικά δικαιώματα
διαφορετικών ομάδων της χώρας. Εγώ έχω το δικαίωμα να λέγομαι Τούρκος
ισραηλινής θρησκείας. Γιατί ένας Κούρδος να μην μπορεί να λέγεται Τούρκος
κουρδικής καταγωγής; Όχι, σήμερα δεν υπάρχουν Κούρδοι!».

Αυτό που μοιάζει να ενοχλεί περισσότερο τον Ισάκ Αλατόν είναι ότι αυτά τα
ξέρει μεγάλος αριθμός Τούρκων ­ «ακόμη και στρατιωτικοί πολύ υψηλών θέσεων,
που θεωρούν και αυτοί ότι πρέπει να “χαλαρώσει” το σύστημα ­ αλλά κανείς δεν
τολμάει να τα πει». «Το πολιτικό κουράγιο», συμπεραίνει, «θα ήταν να
εξαναγκάσει την εξουσία να δημιουργήσει ένα νέο Σύνταγμα, διότι το υπάρχον δεν
μπορεί να συνεχίσει να εφαρμόζεται πια».