Τόπο στις γυναίκες

Το ζητούμενο είναι η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στα εκλεγμένα Σώματα
και η προτεινόμενη λύση είναι η τροποποίηση του Συντάγματος. Το θέμα, όμως,
έχει προκαλέσει παθιασμένες συζητήσεις στη Γαλλία, που είναι από τις πιο
προοδευτικές χώρες στον κόσμο σε ζητήματα φεμινισμού και ισότητας των δύο φύλων.

Η πρόταση, την οποία υπέβαλε η κυβέρνηση του Λιονέλ Ζοσπέν, αλλά υποστηρίζει
και ο πρόεδρος Ζακ Σιράκ, αποβλέπει στο να αποκαταστήσει κάποια ισορροπία στον
αριθμό ανδρών και γυναικών που κατέχουν έδρες στα εκλεγμένα Σώματα, από την
Εθνοσυνέλευση μέχρι τα Δημοτικά Συμβούλια. Στη Βουλή των 577 εδρών, η αναλογία
είναι περίπου 9 προς 1 υπέρ των ανδρών.

Αλλά οι αντιδράσεις είναι έντονες και οξείες. Οι αντιρρήσεις δεν στρέφονται
κατά της αύξησης της συμμετοχής των γυναικών στα εκλεγμένα Σώματα. Οι πολέμιοι
της πρότασης επισημαίνουν ότι θα οδηγήσει σε ένα σύστημα ποσοστώσεων,
βασισμένο αποκλειστικά και μόνο στο φύλο ­ γεγονός ασυμβίβαστο με τις
δημοκρατικές αρχές μιας χώρας η οποία θέλει όλους τους πολίτες της ίσους.

Η ιδεολογία ποσοστώσεων

Το υπό αναθεώρηση άρθρο του Συντάγματος ­ προϊόν ενός δικομματικού συμβιβασμού
­ μιλά γενικά και αόριστα περί «της ίσης πρόσβασης ανδρών και γυναικών» στα
εκλεγμένα αξιώματα. Αλλά, στην ουσία, όπως επισημαίνει ο συνταγματολόγος Γκι
Καρκασόν, ενδέχεται να οδηγήσει στην ψήφιση νέων νόμων, οι οποίοι θα
περιορίζουν π.χ. τον αριθμό των υποψηφίων του ενός φύλου στις κομματικές
λίστες στο 60% ή 70% ή θα αρνούνται την κρατική χρηματοδότηση σε κόμματα που
δεν λαμβάνουν μέτρα για να αποκαταστήσουν την ισορροπία μεταξύ ανδρών και
γυναικών υποψηφίων.

Ζήτημα αρχής επικαλείται η γνωστή συγγραφέας Ελιζαμπέτ Μπαντιντέρ για να
υψώσει τη φωνή της κατά του προτεινόμενου σχεδίου. «Η ισοτιμία δεν είναι
πολιτικό ζήτημα. Είναι πάνω απ’ όλα ζήτημα αρχής, ζήτημα φιλοσοφίας»,
διακηρύσσει σε μανιφέστο κατά της συνταγματικής τροποποίησης. Και συμπληρώνει:
«Η ιδεολογία των ποσοστώσεων οδηγεί σε ποταπούς και ταπεινωτικούς
υπολογισμούς. Χρειάζεται να επαναλάβουμε ότι η πολιτική είναι πέρα από
οτιδήποτε άλλο ιδεολογική επιλογή και δεν έχει καμία σχέση με τον προσδιορισμό
των φύλων;».

Μεγάλη καθυστέρηση

Εντελώς διαφορετική είναι η άποψη της Σιλβιάν Αγκασινσκί. Η Γαλλίδα φιλόσοφος
κατηγορεί τους πολέμιους της πρότασης ότι «αγνοούν πλήρως τη διαφορά ανάμεσα
στα φύλα» και κατά συνέπεια «ταυτίζουν την ανθρωπότητα με το ένα μόνο φύλο, το
ανδρικό». Επισημαίνει δε ότι μια τέτοια θέση είναι «εξευτελιστική» για τις
γυναίκες, επειδή «αρνείται τη θηλυκότητά τους».

Σήμερα, οι απόψεις της Σιλβιάν Αγκασινσκί έχουν μεγαλύτερο βάρος από το 1996
που τις δημοσίευσε, επειδή τώρα ο σύζυγός της Λιονέλ Ζοσπέν είναι πρωθυπουργός
της Γαλλίας.

«Στη χώρα μας παρατηρείται καθυστέρηση σ’ αυτόν τον τομέα, σε σύγκριση με
άλλες ευρωπαϊκές δημοκρατίες», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο Γάλλος
πρωθυπουργός, ο οποίος ελπίζει ότι κατά τη σημερινή της συνεδρίαση η Γερουσία
θα εγκρίνει την πρόταση.

Τελευταία η Ελλάδα

Όσον αφορά την εκπροσώπηση των γυναικών στο Κοινοβούλιο, η Γαλλία βρίσκεται
στην προτελευταία θέση στον κατάλογο των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με
ποσοστό 10,6% Την τελευταία θέση κατέχει η Ελλάδα με ποσοστό 6,9%.

Στις εκλογές του 1997, που έφεραν τους Σοσιαλιστές στην εξουσία, ο Λιονέλ
Ζοσπέν είχε επιβάλει σε κάθε τρεις υποψηφίους του Σοσιαλιστικού Κόμματος η μία
να είναι γυναίκα.

Με τον τρόπο αυτόν έφερε στο προσκήνιο μια νέα γενιά υποψηφίων και συνέβαλε,
ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των γυναικών που εξελέγησαν στην Εθνοσυνέλευση. Πριν
από τις εκλογές του 1997, ο αριθμός των γυναικών βουλευτών ήταν ίδιος με το
1945 ­ την πρώτη χρονιά που επετράπη στις Γαλλίδες να ψηφίσουν.

Στο πνεύμα της ισοτιμίας ο Λιονέλ Ζοσπέν διόρισε γυναίκες σε σημαντικές
υπουργικές θέσεις, όπως την Ελιζαμπέτ Γκιγκού στο υπουργείο Δικαιοσύνης και
την Μαρτίν Ομπρί στο υπουργείο Εργασίας. Στη Γαλλία, μόνο μία γυναίκα αξιώθηκε
να ανέλθει στον πρωθυπουργικό θώκο: ήταν η Εντίτ Κρεσόν, η πρωθυπουργία της
οποίας έληξε το 1992 πριν καλά καλά συμπληρώσει τους 11 μήνες.

Στη Γαλλία, αν και οι γυναίκες δεσπόζουν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στον
αθλητισμό, στο θέατρο, στον κινηματογράφο, στις τέχνες και στα γράμματα,
απουσιάζουν από την πολιτική που παραμένει ανδρικό οχυρό. Αν η παρουσία των
γυναικών στην πολιτική είναι υποβαθμισμένη, υποστηρίζει ο Γκι Καρκασόν, αυτό
οφείλεται στο ότι οι «γυναίκες πρέπει να παλέψουν με νύχια και με δόντια, για
να χριστούν υποψήφιες, συντρίβοντας τους πάντες στο πέρασμά τους.

Κάτι τέτοιο, όμως, αποτρέπει τις γυναίκες, που επιδιώκουν να έχουν μία
φυσιολογική ζωή». Η πρόταση για την τροποποίηση του Συντάγματος αποβλέπει «στο
να αναγκάσει τα πολιτικά κόμματα να κάνουν αυτό που έπρεπε να είχαν κάνει προ
πολλού», συμπληρώνει ο Γκι Καρκασόν. «Θα μπορούσαμε να περιμένουμε 150 χρόνια
για να αλλάξουν. Γιατί, όμως, θα πρέπει να περιμένουμε;».