ΔΡΟΜΟΙ

… ρωσική επανάσταση θα είναι θατσερική. Αυτό πιστεύουν οι Ρώσοι θαυμαστές
της βαρόνης, οι οποίοι ίδρυσαν ένα θατσερικό πολιτικό κόμμα για να σώσουν τη
χώρα τους από την καταστροφή. «Μια μεγάλη δύναμη διαλύθηκε», λένε στο
Μανιφέστο τους. «Η οικονομία κατέρρευσε. Οι κομμουνιστές απειλούν να πάρουν
την εξουσία». Όμως, αλίμονο, η απαρίθμηση των καταστροφών καταλήγει σε μια
ακόμη: «Να γιατί χρειάζεται μια Θάτσερ στη Ρωσία».

… των «Θατσερικών της Ρωσίας» είναι ότι μια επανάσταση θατσερικού τύπου
μπορεί να κάνει στη Ρωσία τα ίδια «θαύματα» που έκανε και στη Βρετανία.
«Έχουμε ένα μεγάλο πλεονέκτημα έναντι των αντιπάλων μας», λέει ο Ρουσλάν
Φεντερόφσκι, πρωτοκλασάτο στέλεχος του κόμματος. «Φτάνει να αναφέρω το όνομα
της Θάτσερ και όλοι καταλαβαίνουν αμέσως τι θέλω να πω». (Το ίδιο και τα τρία
εκατομμύρια των Βρετανών ανέργων του 1982). Αν και τα μέλη του κόμματος δεν
είναι περισσότερα από τέσσερις χιλιάδες, τα έσοδά του είναι τεράστια. Και η
πηγή τους απροσδιόριστη, όπως άλλωστε και η αντίδραση της βαρόνης μπροστά σε
τόσο θαυμασμό. Όμως, αυτό που ξεχωρίζει τους Ρώσους θατσερικούς από τους
Βρετανούς είναι ήδη ένα σοβαρό πρόβλημα: δεν διαθέτουν μια ηγετική
προσωπικότητα σαν τη Μάργκαρετ Θάτσερ.

… ενός προσώπου που να ενσαρκώνει την ιστορικότητα του σύγχρονου
σοσιαλιστικού κινήματος ήταν εμφανής στο Μιλάνο. Κανένα πρόσωπο, πουθενά, που
να ξεχωρίζει ανάμεσα στους ένδεκα αρχηγούς, τις είκοσι αντιπροσωπείες και τους
πεντακόσιους συνέδρους. Όμως, μια μακρά ιστορική πορεία ­ αλλά ποια; ­
κρύβεται πίσω από αυτό που λέγεται σήμερα Κόμμα των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών. Από
τον Μαρξ και τον Ένγκελς, τον Κάουτσκι και τον Μπερνστάιν, στον Μπλερ και τον
Ντ’ Αλέμα; Οι κληρονόμοι της Δεύτερης Διεθνούς, μαζί με τα απομεινάρια της
Τρίτης, κυρίως τους Ιταλούς. Για την «Ουνιτά», ηττημένοι της ιστορίας,
σοσιαλιστές και σοσιαλδημοκράτες από τη μια μεριά, πρώην κομμουνιστές από την
άλλη, σε μια νέα αρχή, σε μια αναζήτηση ενός νέου ρόλου. Για τη «Ρεπούμπλικα»,
νικητές, που έχουν λάβει τη λαϊκή εντολή για ένα ρόλο αυτόνομο, αντίθετο στον
συντηρητισμό και τον νεοφιλελευθερισμό.

… είναι ότι έχουν να κυβερνήσουν μια Ευρώπη που απέχει έτη φωτός από εκείνη
που γέννησε τις πρώτες σοσιαλιστικές ιδέες. Μια Ευρώπη που «ολοκληρώνεται», σε
έναν κόσμο που «παγκοσμιοποιείται». Αν χρειάζονται γι’ αυτό μια νέα, κοινή
στρατηγική, τίποτα δεν δείχνει ότι την βρήκαν. Σκόρπιες, μοναχικές και
παράταιρες ήταν οι φωνές που άρθρωσαν οι σοσιαλιστές ηγέτες, ένδεκα στους
δεκαπέντε, στην ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής του Πέτερσμπεργκ. Ένδεκα στους
ένδεκα, ούτε στο Μιλάνο βρήκαν τη σωστή συνήχηση. Τόσοι δρόμοι και πουθενά
κανένα σταυροδρόμι. Από την εποχή του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου, ένα από τα
κυριότερα αίτια της κρίσης των «ρεφορμιστών», με τα πολλά τους κόμματα, με τις
πολλές τους γραμμές, με τους πολλούς τους δρόμους, ήταν η αδυναμία τους να
ξεπεράσουν τα στενά εθνικά συμφέροντα. Αυτό ακριβώς τους οδήγησε στην αγκαλιά
των κυβερνήσεων που αργότερα έφεραν τον σπαραγμό στην Ευρώπη.