Έθνος χωρίς πατρίδα

Η κατάρρευση της ΕΣΣΔ και του «υπαρκτού σοσιαλισμού» καθώς και ο πόλεμος στον
Περσικό Κόλπο επέφεραν πολλές αλλαγές στη Μέση Ανατολή, περιορίζοντας, μεταξύ
άλλων, τις δυνατότητες δράσης της PLO και των άλλων απελευθερωτικών κινημάτων.
Αυτό είχε επιπτώσεις και στο Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (ΡΚΚ), το οποίο
διατηρούσε τις βάσεις του και στηριζόταν κυρίως σε χώρες και οργανώσεις της
περιοχής της Μέσης Ανατολής. Η Συρία, ένα από τα σημαντικότερα, μέχρι τότε,
στηρίγματα του ΡΚΚ, οδηγήθηκε ­ στις νέες συνθήκες που διαμορφώθηκαν ­ σε μία
συνεργασία με την Ουάσιγκτον, την οποία έκανε ακόμη στενότερη η πίεση της
Τουρκίας στη Δαμασκό. Εκείνη την περίοδο ­ Οκτώβριος ’91 ­ ο δημοσιογράφος
Γιάννης Ε. Διακογιάννης, στο οδοιπορικό του στη Μέση Ανατολή, επισκέφθηκε το
στρατόπεδο του ΡΚΚ στην κοιλάδα Μπεκάα, στα σύνορα της Συρίας με τον Λίβανο,
και συνάντησε τον Κούρδο ηγέτη Οτζαλάν, από τον οποίο και πήρε συνέντευξη. Η
συνομιλία με τον Οτζαλάν και η επίσκεψη στο στρατόπεδο του ΡΚΚ περιλαμβάνονται
στο κεφάλαιο «Μέση Ανατολή», του υπό έκδοση βιβλίου για την Ασία του Γιάννη Ε.
Διακογιάννη. Το βιβλίο αυτό στηρίζεται στο οδοιπορικό του ­ από το ’90 έως και
το ’99 ­ σε χώρες από τη Μεσόγειο έως τον Ειρηνικό.

Αμπντουλάχ Οτζαλάν: Η εφήμερη πολιτική δεν φέρνει αποτελέσματα και δεν προστατεύει τελικώς κανέναν

Την άλλη ημέρα, Πέμπτη 10 Οκτωβρίου, μεσημέρι, έφτασα σ’ ένα χωριό, λίγο πριν
από τα σύνορα με τον Λίβανο.

Οκτώ μήνες μετά τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο, θα ήταν ενδιαφέρουσα η συζήτηση
με τον Άπο. Και η οργάνωση του ΡΚΚ, στη Δαμασκό, είχε δεχθεί να κλείσει το
ραντεβού. Στέλεχός της με συνόδευσε μέχρι τα σύνορα με τον Λίβανο. Στον δρόμο,
σταματήσαμε σ’ ένα μικρό χωριό. Κατευθυνθήκαμε σ’ ένα μανάβικο. Ο Κούρδος
συνοδός μου έκανε κάποιες συνεννοήσεις μ’ έναν άλλο, που ήταν πίσω από τα
τελάρα. Μπήκαμε όλοι μαζί σε μία παλιά σκονισμένη πετρελαιοκίνητη Μερσεντές
και πήραμε τον ανήφορο για την κοιλάδα Μπεκάα. Περάσαμε από πολλά μπλόκα Σύρων
στρατιωτών, αλλά και άλλων Σύρων με πολιτικά, οι οποίοι ήλεγχαν απόλυτα την
περιοχή. Δεν γινόταν να περάσεις αν δεν είχες την έγκριση ενός από τα συριακά
φυλάκια της διαδρομής. Περίπου μία ώρα από το μανάβικο βρέθηκα σε μία περιοχή
αγκαλιασμένη από βράχια. Ένα μικρό γήπεδο ποδοσφαίρου, με… πέτρες αντί
χορτοτάπητα, ήταν το πρώτο που συνάντησα.

Στο στρατόπεδο

Αντάρτες του ΡΚΚ. Νέοι άνθρωποι, που θυσιάζουν τη ζωή τους για να αποκτήσουν πατρίδα

Μια ξύλινη αψίδα με κίτρινο και πράσινο χρώμα, όπου αναγραφόταν «Ακαδημία
Μασούν Κορκμάς», ήταν η είσοδος στο στρατόπεδο. Μου είπαν αργότερα ότιο Μασούν
Κορκμάς ήταν ένας Κούρδος ήρωας που πέθανε, κάτω από τραγικές συνθήκες, στις
φυλακές του Ντιγιαρμπακίρ, πριν από χρόνια.

Με υποδέχθηκε ο αρχηγός του στρατοπέδου. Ο Άπο έλειπε εκείνη την ώρα ­ θα ήταν
σούρουπο ­ και δεν ήξεραν αν τελικώς θα τον συναντήσω. Περάσαμε από το μνημείο
για τους πεσόντες και ένα μικρό υπαίθριο σχολείο με πολλές φωτογραφίες,
ανάμεσά τους και του Τσε Γκεβάρα.

Ο υπαίθριος χώρος του σχολείου ήταν στρωμένος με πλαστικές καρέκλες, καμιά
200αριά και στο βάθος υπήρχε ένα μεγάλο τραπέζι για να κάθονται οι καθοδηγητές..

Οι πρώτες εικόνες που συνάντησα ήταν νεανικά, αγνά πρόσωπα. Όλοι φορούσαν
στρατιωτικές στολές. Πολλοί από αυτούς ήταν με πουλόβερ. Έκανε ψύχρα. Κι εγώ
με το κοντομάνικο κρύωνα.

Το κατάλαβαν και με οδήγησαν στο… σπίτι που ήταν στο κέντρο του στρατοπέδου.
Ένα δωμάτιο με πλίνθους και τσίγκο στην οροφή, λίγο υπερυψωμένο από το έδαφος.
Μέσα ήταν δύο σιδερένια κρεβάτια, ένας καναπές και ένα γραφείο. Στους τοίχους
υπήρχαν φωτογραφίες από παιδιά που χαιρετούσαν τον Άπο.

Μου έφεραν τσάι. Είχαν βάλει ζάχαρη. Τους είπα ότι δεν ήθελα να το πιω έτσι.
Χαμογέλασαν και έσπευσαν να μου το αλλάξουν, αφήνοντάς με στη συνέχεια μόνο.
Ήταν έξι το απόγευμα. Έξω είχε σκοτείνιασε, ερημιά. Μόνον τα άστρα στον ουρανό
φώτιζαν το στρατόπεδο. Η πόρτα ήταν ανοιχτή και έμπαζε κρύο… Γύρω στις
εξήμισι πέρασαν σε σειρές μπροστά από το κτίσμα που ήμουν δεκάδες νέοι Κούρδοι
του ΡΚΚ. Πήγαιναν για φαγητό, για νερό… Δεν ήξερα. Τα πρόσωπά τους, έτσι
μέσα στο μισοσκόταδο, μοιάζανε με εκείνες των σαλβαδοριανών ανταρτών που είχε
ανταλλάξει το Φαραμπούτο Μαρτί με την κόρη του δικτάτορα Ντουάρτε. Αγνές
φυσιογνωμίες, νέα παιδιά, όλα αδύνατα… Παιδιά έτοιμα να πάνε στην Τουρκία σε
αποστολές… αυτοκτονίας! Ούτε μια στιγμή δεν αισθάνθηκα φόβο. Τους έβλεπες
και σου ενέπνεαν εμπιστοσύνη.

Στις 7.30 το βράδυ μια κοπέλα, η 21χρονη Ροσμπίν, έφερε μέσα από το σκοτάδι
περπατώντας προφανώς μία μεγάλη απόσταση, ένα στρογγυλό μεταλλικό δίσκο γεμάτο
με κουρδικά φαγητά, που είχε σκεπάσει με ασημόχαρτο για να μη σκονιστούν.
Φορούσε στρατιωτική στολή. Είχε στο πέτο το σήμα του ΡΚΚ. Ήταν για λίγο καιρό
εκεί για εκπαίδευση και μετά θα την έστελναν στην Τουρκία, όπως μου είπε. Τη
ρωτούσα ­ στα αγγλικά ­ και μου απαντούσε χωρίς χρονοτριβή. Όση ώρα μιλούσαμε
στεκόταν προσοχή! «Γιατί απαρνιέσαι εσύ, μια νέα κοπέλα, τα… εγκόσμια;» τη
ρώτησα. «Δεν τα απαρνιέμαι, αλλά, όπως συχνά λέει ο Άπο, είμαστε έθνος χωρίς πατρίδα».

Αργότερα, μια άλλη νέα, η Νεργκίς έφερε φρούτα και μία Πέπσι Κόλα που δεν
ήπια. Έφαγα μόνος, αλλά αισθανόμουν την απέραντη ζεστασιά όλων αυτών των
ανθρώπων που είχα γνωρίσει να με πλημμυρίζει.

Στο «παλατάκι»

Στις 8.30 το βράδυ μαζεύτηκαν όλοι στο στρατόπεδο, σ’ εκείνο το «αμφιθέατρο»
του σχολείου. Θα έμειναν πάνω από μία ώρα. Στο τέλος, σιγοτραγούδησαν.

Το ίδιο έκαναν και όταν άρχισαν να σκορπάνε μέσα στη νύχτα. Στο «παλατάκι» μου
ήρθε κάποια στιγμή ο Μπιργκέ. Αντάρτης του ΡΚΚ, με επτά χρόνια στις φυλακές
της Τουρκίας. Ένα μήνα, όπως μου είπε, τον πέρασε με φριχτά βασανιστήρια.
Κάναμε πολλή ώρα συζήτηση για το Μεσανατολικό, το Ιράκ, τον Περσικό Κόλπο…

Τον είχαν στείλει να κοιμηθεί στο δωμάτιο που με φιλοξένησαν. Στις εντολές που
είχε λάβει ήταν και να μου μεταφράσει στα αγγλικά την συνέντευξη που θα μου
έδινε ο Άπο.