ΔΡΟΜΟΙ

… του γιατρού είναι να κάνει περισσότερο καλό παρά κακό. Μα όσο πιο μπροστά
βαδίζει η επιστήμη, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να το τιμήσει. Βήματα αργά και
αβέβαια, που κάθε τόσο πάνω σε κάτι σκοντάφτουν, για να ξεκινήσουν πάλι, πότε
σε σωστό και πότε σε στραβό δρόμο. Εβδομήντα χρόνια από τότε που η Μαρία
Πολυδούρη έβηξε για τελευταία φορά πάνω στο μαξιλάρι της, η φυματίωση αψηφάει
πάλι την επιστήμη, σαν να μη σέβεται καθόλου τους νόμους της.

… που έμοιαζε να έχει νικηθεί, επιστρέφει για να πάρει την εκδίκησή της.
Μέχρι το 2020, εβδομήντα εκατομμύρια άνθρωποι θα πεθάνουν και άλλο ένα
δισεκατομμύριο θα μολυνθούν από αυτήν. Τρία εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν κάθε
χρόνο τη ζωή τους και ένας μολύνεται σε κάθε δευτερόλεπτο. Το ένα τρίτο του
παγκόσμιου πληθυσμού έχει την αρρώστια, λέει η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Οι
ελπίδες της δεκαετίας του 1940, η ισονιαζίδη και η στρεπτομυκίνη,
αποδεικνύονται ανίσχυρες, το ίδιο και τα φάρμακα της νεώτερης γενιάς. Τα νέα
στελέχη του βακίλου αντέχουν σε αυτά. Το AIDS διευκολύνει την αρρώστια. Όμως
δεν αναζητάει μόνο εκεί τα θύματά της. Ούτε δείχνει πια προτίμηση μόνο στους φτωχούς.

… πως η φυματίωση είναι αρρώστια των μολυσμένων μεγαλουπόλεων, εκεί που σε
μικρά και ανήλιαγα σπιτάκια στριμώχνονται μια και δυο και τρεις οικογένειες,
κάνοντας ακόμη πιο εύκολη τη μετάδοσή της. Ώσπου αποδείχτηκε πως, στον δέκατο
ένατο αιώνα και στο μεγαλύτερο μέρος του εικοστού, η αγροτική Ουαλία και η
Νορβηγία είχαν τα περισσότερα κρούσματα στην Ευρώπη, γράφει ο Τόμας Νόρμαντι
στο βιβλίο του «Ο Λευκός Θάνατος» (εκδ. Hambledon).

Η υψηλότερη θνησιμότητα δεν παρατηρείται πια στους εργάτες της φυλής Μπαντού,
στο Γιοχάνεσμπουργκ, όπως στον περασμένο αιώνα. Κοινωνικά, οικονομικά και
ανοσολογικά αίτια συνθέτουν ένα νέο πρόσφορο έδαφος που πάνω του θεριεύει πάλι
ο βάκιλος του Κωχ, σε κάθε τάξη, σε κάθε κοινωνία. Ύστερα από δεκαετίες
χορήγησης των πιο παράξενων φαρμάκων, πολλές φορές θανατηφόρων (αφαίμαξη,
ενέσεις χρυσού, υποχρεωτική κατάκλιση), για άλλη μια φορά οι γιατροί δεν έχουν
πολλές επιλογές.

… του Κωχ είναι ωραίος (φωτ). Στο μικροσκόπιο παίρνει ένα χρώμα διάφανο
γαλάζιο, κάπως ψυχρό βέβαια, μπροστά στο άλικο κόκκινο του αίματος. Αλλά
μαθαίνει κανείς να ζει μαζί του, να τον τρέφει από το πιάτο του, να κοιμάται
και να ξυπνάει αγκαλιά του, να τον πιάνει στον σφυγμό του, να τον συναντά στον
πυρετό του, να τον σκουπίζει στον ιδρώτα του. Κάθε αρρώστια έχει τη δική της
προσωπικότητα που δεν επηρεάζει μόνο τα θύματά της. Η φυματίωση επηρέασε
ολόκληρο τον πολιτισμό. Όχι μόνο αυτούς που τον δημιούργησαν (Σοπέν, αδελφές
Μπροντέ, Κητς, Κάφκα, Μοντιλιάνι, Στήβενσον, Λώρενς, Τσέχωφ, Όργουελ), αλλά
και την υπόλοιπη «υγιή» κοινωνία, με όλες τις προκαταλήψεις της για την
αρρώστια. Γι’ αυτό, η φυματίωση δεν ανήκει μόνο στην ιατρική. Δεν είναι μόνο
ένας φονιάς (τέτοιοι έτσι και αλλιώς υπάρχουν πολλοί). Είναι και ένας
«αναμορφωτής» της κοινωνίας. Ο πόλεμος εναντίον της δεν έχει τελειώσει. Ο Homo
Sapiens έχει πολλές μάχες να δώσει, αν θέλει να νικήσει το Mycobacterium tuberculosis.