ΔΡΟΜΟΙ

… του κόσμου μπορεί να είναι κερδοφόρο. Οι Βρετανοί τζογαδόροι το πιστεύουν
ακράδαντα. Δεκάδες από αυτούς στοιχηματίζουν κάθε εβδομάδα στον Αρμαγεδδώνα,
μάλλον επηρεασμένοι από τα ακαθόριστα συναισθήματα μπροστά στη νέα χιλιετία.
Οι περισσότεροι (33%) πιστεύουν πως η συντέλεια θα έρθει από ένα παγκόσμιο
πόλεμο. Λιγότεροι (26%) βλέπουν το τέλος στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Και
ακόμη πιο λίγοι (15%) έχουν σίγουρο πως θα προέλθει από σύγκρουση με
αστεροειδή. Το μεγαλύτερο πρακτορείο στοιχημάτων του κόσμου, φυσικά βρετανικό,
του Ουίλιαμ Χιλ, δίνει τις πιθανότητες: Μία στα εκατό εκατομμύρια ο πολιτισμός
μας θα καταστραφεί από μαζική αυτοκτονία. Μία στις πεντακόσιες χιλιάδες από
εξωγήινους. Μία στις εκατό χιλιάδες από πλημμύρες. Μία στις πενήντα χιλιάδες
από αστεροειδή. Μία στις είκοσι πέντε χιλιάδες από λιμό. Και μία στις χίλιες
από πόλεμο. (Καθόλου απίθανο, αν σκεφτεί κανείς ότι, για να κερδίσει το λόττο,
η πιθανότητα είναι μία στα δεκαπέντε εκατομμύρια). Πιστοί στο πνεύμα της
εποχής, κάποιοι νιώθουν την παράδοξη ανάγκη να κερδίσουν ακόμη και από τη
συντέλεια του κόσμου. Έτσι και αλλιώς ξέρουν πως αν χάσουν το στοίχημα κανείς
δεν θα μπορεί να τους αναγκάσει να το πληρώσουν.

… αναφέρεται μόνο μία φορά στην Αγία Γραφή («και συνήγαγεν αυτούς εις τον
τόπον τον καλούμενον Εβραϊστί Αρμαγεδδών», Αποκάλυψη, ιστ΄, 16). Αμέτρητες
όμως θεολογίες και αιρέσεις έχουν έκτοτε ξεπηδήσει από αυτόν τον μοναδικό
στίχο, «κτισμένες» πάνω στην ενοχή και το φόβο του ανθρώπου για το τέλος του
Χρόνου. Η αρχαία πόλη της γης Χαναάν, η Μεγιδώ, στην κοιλάδα του Εσδρηλώμ, που
το όνομά της ταυτίστηκε με τον όλεθρο γιατί έγιναν εκεί πολλές φονικές μάχες,
θα μπορούσε από άκρη σε άκρη να σκεπαστεί από τις σελίδες που έγραψαν και να
πλημμυρίσει από το μελάνι που έχυσαν οι μεταγενέστεροι για τη συντέλεια του κόσμου.

… ανατέλλει για πολλούς σαν απειλή. Όμως, για άλλους πολιτισμούς, που δεν
είχαν καμιά επαφή με το ιουλιανό και αργότερα το γρηγοριανό ημερολόγιο, το
2000 θα ήταν απλώς μια χρονιά σαν όλες τις άλλες. Έτος 6236 για τους αρχαίους
Αιγυπτίους, 5760 για τους Εβραίους, 5119 για τους Μάγια, 2749 για τους
Χαλδαίους και τους Βαβυλωνίους και έτος 1420 της Εγίρας για τους Μουσουλμάνους.

… μάχη με τον Χρόνο, ο άνθρωπος διαθέτει ισχυρά όπλα. Μπορεί με αυτά να τον
φαντάζεται σαν την «άχρονη χώρα» της Ουτοπίας, της Νιρβάνα, της Βαλχάλα ή της
Σάνγκρι Λα του Τζέιμς Χίλτον, να ψαχουλεύει την «υφή» του όπως οι αλχημιστές,
να τον κατακερματίζει όπως ο Μαρσέλ Ντισάν στο «Γυμνό που κατεβαίνει τη σκάλα»
(φωτ.), να τον σταματάει στην «άχρονη στιγμή» που έγραψε γι’ αυτήν ο Οβίδιος,
να τον κάνει «πάντοτε απόγευμα» όπως στη χώρα των Λωτοφάγων του Τένισον, να
τον προστάζει να επιστρέψει όπως ο Ριχάρδος Β’ του Σαίξπηρ, να παίζει μαζί του
παιχνίδια λογικής όπως ο Ελεάτης Ζήνων («βέλος φερόμενον έστηκεν»), να τον
«λυγίζει» όπως ο Αϊνστάιν, να τον γυρίζει πίσω ή μπροστά με τα όνειρά του, να
τον ξεγελάει με ένα εσωτερικό ρολόι χαράς ή λύπης, να τον κλείνει μέσα σε μια
συγκίνηση, να τον παγιδεύει στην αιωνιότητα μιας άχρονης περίπτυξης.