40 αλλαγές με τον νέο κώδικα

Στις 9 Απριλίου θα τεθεί σε εφαρμογή ο νέος δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας ­ ο
νέος εργασιακός χάρτης των δημοσίων υπαλλήλων ­ ο οποίος δημοσιεύθηκε χθες
στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (αριθμ. φύλλου 19, τεύχος πρώτο, νόμος 2683/99,
9.2.1999). Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να προμηθευτούν τον νέο κώδικα από το
Εθνικό Τυπογραφείο, ενώ σύντομα θα σταλεί σε όλες τις υπηρεσίες τυπωμένος σε
φυλλάδιο, από το υπουργείο Εσωτερικών – Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης.
Ειδικά για το νέο βαθμολογικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων έχει καθοριστεί
χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του, το οποίο επίσης αρχίζει τον Απρίλιο. Ο κώδικας
αποτελείται συνολικά από 172 άρθρα. Ρυθμίζει αναλυτικά θέματα διορισμού,
υποχρεώσεων των δημοσίων υπαλλήλων, αναφέρεται στα δικαιώματά τους, καθιερώνει
νέο ­ ευνοϊκό ­ καθεστώς αδειών, αλλάζει ζητήματα πειθαρχικού δικαίου
(χαρακτηριστικά προβλέπεται ότι είναι δυνατή η απόλυση υπαλλήλου εντός 15
ημερών, σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις), ενώ καθιερώνει νέο βαθμολόγιο.

Οι 40 αλλαγές που επιφέρει ο νέος κώδικας στο εργασιακό καθεστώς των δημοσίων
υπαλλήλων (Δημόσιο, ΝΠΔΔ & ΟΤΑ) είναι οι εξής:

1 Μειώνεται το χρονικό διάστημα που απαιτείται για διορισμό όσων
αποκτούν την ελληνική ιθαγένεια με πολιτογράφηση, από πενταετία που ισχύει, σε
ένα έτος.

2 Καταργούνται τα κωλύματα διορισμού: α) το σχετικό με το κώλυμα
έλλειψης ήθους, επειδή ενέχει υποκειμενική κρίση και μπορεί να οδηγήσει σε
αυθαίρετους αποκλεισμούς και β) το σχετικό με το πολιτικό ήθος κώλυμα, στο
πλαίσιο της συνταγματικά κατοχυρωμένης ελευθερίας έκφρασης.

3 Προβλέπεται ο προγραμματισμός σε ετήσια βάση των προσλήψεων με
συντονιστή το υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης.

4 Οι προσλήψεις διενεργούνται από ανεξάρτητη αρχή.

5 Προβλέπεται δικαίωμα στον αρμόδιο υπουργό να προσβάλει με αίτηση
ακύρωσης, ενώπιον του ΣτΕ, πράξεις τής ανεξάρτητης αρχής (σήμερα ΑΣΕΠ).

6 Αντί του όρκου, προβλέπεται διαβεβαίωση για όσους δεν ορκίζονται.

7 Παρέχεται η δυνατότητα, ύστερα από αίτηση του υπαλλήλου, αφαίρεσης
στοιχείων από το φάκελό του.

8 Καθορίζονται οι υποχρεώσεις των δημοσίων υπαλλήλων.

9 Καταγράφεται η υποχρέωση του υπαλλήλου για πίστη στο Σύνταγμα και
αφοσίωση στην πατρίδα.

10 Αποδίδεται ο απορρέων από την αρχή της νομιμότητας της δράσης της
Δημόσιας Διοίκησης κανόνας της νομιμότητας των υπηρεσιακών ενεργειών του
υπαλλήλου και της ευθύνης του για την εκτέλεση των καθηκόντων του και
αντιμετωπίζεται το ζήτημα των ορίων υπακοής του υπαλλήλου στις διαταγές της
προϊσταμένης του αρχής.

11 Προσδιορίζεται το περιεχόμενο της υποχρέωσης του υπαλλήλου για
εχεμύθεια, χωρίς να παραγνωρίζεται πάντως το δικαίωμα των πολιτών να λαμβάνουν
γνώση των διοικητικών εγγράφων.

12 Καθορίζεται ο τρόπος συμπεριφοράς του υπαλλήλου τόσο εντός της
υπηρεσίας σε σχέση με τους συναδέλφους του, προϊσταμένους και λοιπούς
υπαλλήλους αφενός, και τους διοικουμένους αφετέρου, όσο και εκτός αυτής.

13 Ρυθμίζονται τα θέματα της υποχρεωτικής δήλωσης (διετία) περιουσιακής
κατάστασης των υπαλλήλων σε τακτά χρονικά διαστήματα, καθώς και της
υποχρεωτικής αιτιολόγησης οποιασδήποτε αγοράς κινητών σημαντικής αξίας ή
ακινήτων από τον ίδιο τον υπάλληλο, τη σύζυγο ή τα παιδιά του, εφόσον
συνοικούν με αυτόν.

14 Προβλέπεται υποχρέωση της αρμόδιας υπηρεσίας προσωπικού προς
διενέργεια έρευνας για την προέλευση των πόρων του υπαλλήλου στην περίπτωση
που υπάρξει δυσανάλογη μεταβολή της περιουσιακής του κατάστασης σε σχέση με
τις αποδοχές του, καθώς και η ποινική ή πειθαρχική δίωξη, όταν προκύψουν
σοβαρές ενδείξεις ότι απέκτησε τους πόρους αυτούς κατά τρόπο που συνιστά
ποινικό ή πειθαρχικό αδίκημα. Πρόκειται για υποχρεώσεις που αποβλέπουν στην
ενίσχυση του κύρους του δημοσιοϋπαλληλικού σώματος και στην προστασία αφενός
των ιδίων των υπαλλήλων από αόριστες και αβάσιμες κατηγορίες και αφετέρου του
δημοσίου συμφέροντος με τη δυνατότητα ελέγχου και καταστολής ενδεχόμενου
χρηματισμού υπαλλήλων.

15 Προβλέπεται επίσης υποχρεωτική παραπομπή του υπαλλήλου στο Ελεγκτικό
Συνέδριο σε περίπτωση προκλήσεως ζημίας από αυτόν από δόλο.

16 Ως προς τα δικαιώματα των υπαλλήλων οι σχετικές ρυθμίσεις έχουν
προσαρμοσθεί στις κρατούσες κοινωνικές συνθήκες και αντιλήψεις με άξονα την
αναγνώριση των υπαλλήλων ως πολιτών με πολιτική και κοινωνική οντότητα ισότιμη
με τους άλλους πολίτες.

17 Καθιερώνεται το δικαίωμα των υπαλλήλων για ελεύθερη έκφραση των
πολιτικών, φιλοσοφικών και θρησκευτικών τους πεποιθήσεων και των επιστημονικών
τους απόψεων, καθώς και για υπηρεσιακή κριτική των πράξεων της προϊσταμένης αρχής.

18 Απαγορεύεται επίσης οποιαδήποτε διάκριση των υπαλλήλων λόγω των
πεποιθήσεων ή των απόψεών τους ή της κριτικής που ασκούν κατά των πράξεων της
προϊσταμένης αρχής, ενώ επιτρέπεται η συμμετοχή των υπαλλήλων στην πολιτική
ζωή της χώρας σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.

19 Κατοχυρώνεται η συνδικαλιστική ελευθερία και η ανεμπόδιστη άσκηση
των συναφών με αυτή δικαιωμάτων. Καθιερώνονται επίσης η απεργία ως δικαίωμα
του υπαλλήλου και το δικαίωμα των συνδικαλιστικών οργανώσεων να
διαπραγματεύονται για τους όρους, την αμοιβή και τις συνθήκες εργασίας των
μελών τους.

20 Αναγνωρίζεται το δικαίωμα του υπαλλήλου στην εκπαίδευση.

21 Αυξάνεται το όριο ημερών κανονικής άδειας από 22 σε 25 ημέρες.

22 Θεσμοθετούνται άδειες διευκολύνσεων (άδεια γάμου πέντε ημέρες ή
θανάτου συγγενούς τρεις ημέρες).

23 Άδεια χωρίς αποδοχές μέχρι δύο χρόνια για σοβαρούς ιδιωτικούς λόγους
του υπαλλήλου, συμπεριλαμβανομένης και της ανατροφής τέκνων.

24 Αύξηση της αδείας λοχείας από δύο (2) σε τρεις (3) μήνες και σε
περίπτωση υιοθεσίας.

25 Μειωμένο ωράριο για τη μητέρα για τέσσερα (4) χρόνια ή άδεια εννέα
(9) μηνών αμέσως μετά την άδεια λοχείας.

26 Θεσπίζονται κριτήρια που συνεκτιμώνται από το Υπηρεσιακό Συμβούλιο
για την τοποθέτηση των προϊσταμένων οργανικών μονάδων και τη μετακίνηση των
υπαλλήλων από μονάδα σε μονάδα με σκοπό τη διασφάλιση της αντικειμενικότητας
και της διαφάνειας.

27 Για τις μεταθέσεις διατηρείται το σύστημα των μεταθέσεων με
αντικειμενικά κριτήρια.

28 Για τις αποσπάσεις οι διατάξεις αποβλέπουν στην εξυπηρέτηση
υπηρεσιακών αναγκών και όλως κατ’ εξαίρεση του προσωπικού.

29 Για τις μετατάξεις, οι σχετικές ρυθμίσεις αποσκοπούν στην
εξυπηρέτηση τόσο του συμφέροντος των υπαλλήλων όσο και του δημοσίου συμφέροντος.

30 Ένα από τα κύρια θέματα που ρυθμίζει ο Υπαλληλικός Κώδικας είναι το
σύστημα βαθμολογίου. Το νέο βαθμολόγιο βασίζεται στο μεικτό σύστημα ιεραρχίας.
Συγκεκριμένα, η ιεραρχία είναι κινητή στο επίπεδο των τμημάτων και πάγια στο
επίπεδο των Διευθύνσεων και Γενικών Διευθύνσεων.

Στο πλαίσιο του μεικτού συστήματος προαγωγικής εξέλιξης, οι βαθμοί Ε’ – Α’
είναι ενιαίοι και κατά συνέπεια η προαγωγή από βαθμό σε βαθμό γίνεται ακώλυτα,
ενώ με τους βαθμούς του διευθυντή και του γενικού διευθυντή δημιουργείται
πάγια ιεραρχία που βασίζεται στη σύνδεση βαθμού, θέσης και καθηκόντων.

31 Προβλέπεται διαδικασία απαλλαγής γενικού διευθυντή από τα καθήκοντά
του σε περίπτωση που κρίνεται ακατάλληλος.

32 Με τις νέες διατάξεις του Πειθαρχικού Δικαίου ενεργοποιείται ο
πειθαρχικός έλεγχος και διασφαλίζεται η λειτουργία του με σύντομη διαδικασία.

33 Γίνεται ρητή αναφορά στην αναλογική εφαρμογή κανόνων και αρχών του
Ποινικού Δικαίου και της Ποινικής Δικονομίας.

34 Στις πειθαρχικές ποινές δεν συγκαταλέγεται πλέον η ποινή της
δυσμενούς μετάθεσης, ενώ προβλέπεται εφεξής η ποινή της προσωρινής παύσης από
τρεις έως και έξι μήνες με πλήρη στέρηση των αποδοχών, υποβιβασμός κατά ένα
βαθμό και η στέρηση του δικαιώματος για προαγωγή από ένα έως πέντε έτη.

35 Προβλέπεται ότι η δίωξη και η τιμωρία των πειθαρχικών παραπτωμάτων
αποτελεί καθήκον των πειθαρχικών οργάνων.

36 Καθιερώνεται δευτεροβάθμια κρίση για ορισμένα παραπτώματα.

37 Παρέχεται για πρώτη φορά η δυνατότητα στον διωκόμενο να παρίσταται
με δικηγόρο.

38 Για τη συντόμευση της πειθαρχικής διαδικασίας προβλέπονται ειδικές
ρυθμίσεις όπως:

* Το δικαίωμα του πειθαρχικού δικαστή να αναστείλει την πειθαρχική διαδικασία
περιορίζεται χρονικά στο ένα (1) έτος.

* Δεν επιτρέπεται αναστολή στην περίπτωση που το πειθαρχικό παράπτωμα
προκάλεσε δημόσιο σκάνδαλο ή θίγει σοβαρά το κύρος της υπηρεσίας.

* Δεν απαιτείται ανάκριση:

α) Όταν τα πραγματικά περιστατικά που συνιστούν την αντικειμενική υπόσταση του
πειθαρχικού παραπτώματος προκύπτουν από το φάκελο κατά τρόπο αναμφισβήτητο.

β) Όταν ο υπάλληλος ομολογεί με την απολογία του ότι διέπραξε το πειθαρχικό παράπτωμα.

γ) Όταν ο υπάλληλος συλλαμβάνεται επ’ αυτοφώρω κατά τη διάπραξη ποινικού αδικήματος.

δ) Όταν έχει προκληθεί ανάκριση ή προανάκριση.

ε) Όταν έχει διενεργηθεί πριν ή μετά την έκδοση του παραπεμπτηρίου εγγράφου ή
της έφεσης ή άλλη ένορκη εξέταση κατά την οποία διαπιστώθηκε διάπραξη
πειθαρχικού παραπτώματος.

* Τίθενται χρονικά όρια για την ολοκλήρωση της πειθαρχικής διαδικασίας.

* Προβλέπεται, σε κατεπείγουσες και σοβαρές περιπτώσεις, η θέση σε αργία με
απόφαση του υπουργού, που υπόκειται σε προθεσμία 15 ημερών στην οριστική κρίση
του Υπηρεσιακού Συμβουλίου.

39 Προβλέπονται τα εξής Υπηρεσιακά Συμβούλια:

α. Ειδικό Υπηρεσιακό (για γενικούς διευθυντές),

β. Πρωτοβάθμια Υπηρεσιακά που λειτουργούν και ως Πειθαρχικά (για τους λοιπούς υπαλλήλους),

γ. Δευτεροβάθμια Υπηρεσιακά, τα οποία λειτουργούν μόνο ως Πειθαρχικά.

40 Προβλέπεται δικαίωμα προσφυγής του υπαλλήλου σε Δευτεροβάθμιο
Υπηρεσιακό Συμβούλιο για ορισμένα πειθαρχικά παραπτώματα (επιβολή προστίμου
αποδοχών άνω του μηνός, υποβιβασμός, οριστική ή προσωρινή παύση).