ΔΡΟΜΟΙ

… της Αλγερίας, η Γαλλία την έχασε δύο φορές. Η δεύτερη ήταν το 1966, όταν
ανέθεσε στον Ρομπέρ Μπρεσόν να σώσει την τιμή της, στο φεστιβάλ κινηματογράφου
της Βενετίας. Εκεί, ο «Μπαλταζάρ» του Μπρεσόν πάλεψε εναντίον της
ιταλοαλγερινής παραγωγής «Η Μάχη της Αλγερίας» του Τζίλο Ποντεκόρβο. Τελικά,
νίκησε ο Ποντεκόρβο, αφού προηγουμένως οι Γάλλοι κατάφεραν να ερεθίσουν την
κριτική επιτροπή με απειλές. Ο «Μπαλταζάρ» δεν πήρε κανένα βραβείο, αφού,
φυσικά, ένας Μπρεσόν δεν άξιζε τίποτα λιγότερο από το πρώτο. Η επίσημη γαλλική
αντιπροσωπεία φρόντισε να απουσιάζει από την τελετή απονομής.

… η Γαλλία δεν είναι απούσα. Θυμάται. Δεν φοβάται να ψηλαφήσει τις σκοτεινές
γωνιές της εθνικής μνήμης, που έρχονται στο φως με το άνοιγμα των απόρρητων
αρχείων του γαλλικού στρατού για την Αλγερία. Μετά το Βισί, ο Μασί. Βέβαια, το
καθεστώς του Πετέν ήταν μια δικτατορία, ενώ τα βασανιστήρια στην Αλγερία
εφαρμόστηκαν από μια δημοκρατία. Οι γαλλικές κυβερνήσεις, είτε σοσιαλιστικές
ήταν αυτές, όπως του Γκι Μολέ, είτε γκωλικές, προτιμούσαν να κλείνουν τα μάτια
μπροστά στα συστηματικά βασανιστήρια στα οποία, όπως δείχνουν τα αρχεία, οι
αποικιακές αρχές υπέβαλλαν τους Αλγερινούς αγωνιστές από το 1949 έως το 1962.
Κάποιοι, που δεν θέλουν να θυμούνται, αφαίρεσαν σαν «αόρατο χέρι» από τα
στρατιωτικά αρχεία τις ημερήσιες διαταγές του στρατηγού Μασί, που
δικαιολογούσαν τη χρήση ηλεκτροσόκ και άλλων «μεθόδων καταναγκασμού» στις
ανακρίσεις των μελών του Απελευθερωτικού Μετώπου.

… μούσκευε τους δρόμους του Παρισιού, εκείνο το βράδυ της 17ης Οκτωβρίου
1961. Έμελλε να είναι ένα από τα πιο «σκοτεινά» στην ιστορία της Γαλλίας. Μόνο
που δεν το γνώριζαν ακόμη ούτε οι Γάλλοι ούτε κανείς από τους είκοσι χιλιάδες
Αλγερινούς που πλημμύριζαν το κέντρο της πόλης, σε μία ειρηνική διαδήλωση,
υπακούοντας στο κάλεσμα του Απελευθερωτικού Μετώπου. Η αστυνομία τους χτύπησε
με απίστευτη σκληρότητα. «Τρεις νεκροί», ήταν ο επίσημος απολογισμός, που
ανακοινώθηκε από τον Μορίς Παπόν, (φωτ.) διοικητή τότε της παρισινής
αστυνομίας. Τριάντα πέντε χρόνια αργότερα, ο Παπόν αποφάσισε να «διορθώσει»
αυτόν τον αριθμό, όταν πια είχε αρχίσει η δίκη του στο Μπορντό (για γενοκτονία
των Εβραίων στη γερμανική κατοχή, τότε που διοικούσε την πόλη). «Οι νεκροί
ήταν δεκαπέντε με είκοσι και επρόκειτο για ξεκαθάρισμα λογαριασμών μεταξύ των
Αλγερινών». Τώρα, ο ιστορικός Ζαν-Λικ Εϊνοντί έρχεται να διορθώσει τον Παπόν,
αυτόν το συνδετικό κρίκο, την «κόκκινη κλωστή» που ενώνει τη Γαλλία του Βισί
με τη Γαλλία του Μασί. «Σε εκείνη τη σφαγή, τουλάχιστον διακόσιοι Αλγερινοί
έπεσαν από τις σφαίρες των αστυνομικών ή πνίγηκαν στον Σηκουάνα, κατά διαταγή
του Παπόν».

… κράτος του Βισί και η τρομοκρατία του Μασί μοιάζουν με ανοιχτές πληγές
κάθε τόσο που η Γαλλία δοκιμάζει να αντικρύσει το ιστορικό πρόσωπό της.
Χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν πενήντα χρόνια για να ανοίξει το «τραύμα του
Βισί», με την ελπίδα κάποτε να κλείσει οριστικά. Στο ζήτημα της Αλγερίας, δεν
έγινε παρά μόνο η αρχή. «Το αλγερινό παρελθόν της Γαλλίας πρέπει να έρθει
ολόκληρο στο φως», γράφει η «Μοντ». «Τα αρχεία, όλα τα αρχεία, να ανοίξουν.
Γιατί, να αγαπάει κανείς τη Γαλλία, να την κάνει πιο δυνατή, να χτίζει το
μέλλον της, δεν σημαίνει μόνο να θυμάται τα περασμένα μεγαλεία. Σημαίνει,
κυρίως, να θυμάται το κακό που μπορεί να κάνει κανείς εν ονόματί της».