ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ Τόσο σπουδαίος αλλά και… τόσο μικρός

ΥΠΗΡΞΕ χαφιές με τη χειρότερη δυνατή έννοια ­ κάρφωσε φίλους του. Και αυτό
ούτε και ο ίδιος δεν προσπάθησε ποτέ να το αμφισβητήσει. Μπροστά στον κίνδυνο
να δυσκολέψει την καριέρα του συνεργάστηκε με το πιο μισητό κομμάτι της
σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας ­ πράγμα που κανείς δεν έχει ξεχάσει. Και με
την αυτοβιογραφία του (Μια ζωή) καθόλου δεν έπεισε ότι είχε κάποιο λόγο να το
κάνει ­ λόγο ανώτερο από το «σώζω την καριέρα μου», ασφαλώς. Αντίθετα πολλές
φορές προκαλεί την οργή με τις εξηγήσεις του για την εποχή του μακαρθισμού ­
μολονότι οι ενοχές του δύσκολα κρύβονται.

Οργή που γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν σκεφτείς την άλλη πλευρά του: το
«Ανατολικά της Εδέμ», το «Λιμάνι της Αγωνίας», τον «Συμβιβασμό», το «Αμέρικα
Αμέρικα» και ένα σωρό άλλα θεατρικά και κινηματογραφικά έργα που σφράγισαν την
καλλιτεχνική εποχή του. Έργα που και αυτά δεν πρόκειται να ξεχαστούν ­ ακριβώς
όπως δεν θα ξεχαστεί και η συναλλαγή του δημιουργού τους.

Λίγο το ότι τα έργα του πάντα με καθήλωναν, λίγο το ότι από την εποχή του
μακαρθισμού μάς χωρίζει σχεδόν μισός αιώνας, αυτό το Όσκαρ στον Ελία Καζάν,
μου φάνηκε πολύ φυσικό. Άλλωστε τώρα πια αυτό που κυρίως δεν μπορείς να του
συγχωρήσεις είναι πώς ένας τόσο σπουδαίος άνθρωπος στάθηκε τόσο μικρός.