ΔΡΟΜΟΙ

… σωζόμενοι στίχοι ήταν απελπιστικά λίγοι για ένα φιλόσοφο που πίστευε πως
είναι ένας εξόριστος Θεός. Η ανακάλυψη του «παπύρου του Εμπεδοκλέους», στο
Στρασβούργο, θα ρίξει περισσότερο φως στο σκυθρωπό πρόσωπο του Ακραγαντίνου
φιλοσόφου που παρουσιαζόταν στον κόσμο ντυμένος με πορφύρα, με ζώνη χρυσή, με
χάλκινα σαντάλια στα πόδια και δελφικό στέμμα στο κεφάλι. Πίστευε στην ενότητα
των όντων, που τα κινούσαν δύο αντίθετες δυνάμεις, ο έρωτας (φιλότης) και το
μίσος (νείκος). Ο ίδιος «θυμόταν» να ήταν αγόρι και κορίτσι, πουλί, ψάρι, φυτό.

… άσκησαν μεγάλη επιρροή στην πορεία της ιστορίας ­ ή τουλάχιστον μερικά από
αυτά, έξι, όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας Χένρι Χομπχάους στο βιβλίο του «Τα
Σπέρματα της Αλλαγής» (Λονδίνο, εκδ. Papermac). Η κιγχόνη (κινίνη), το
ζαχαροκάλαμο, το τσάι, το βαμβάκι, η πατάτα και η κόκα άλλαξαν τον κόσμο. Η
κιγχόνη δημιούργησε τις υπερπόντιες ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες. Το ζαχαροκάλαμο
έφερε τους μαύρους στην Καραϊβική. Το τσάι επιτάχυνε την καταστροφή της Κίνας.
Το βαμβάκι δεκαπλασίασε τη δουλεία στον αμερικανικό Νότο. Η πατάτα προκάλεσε
την πληθυσμική έκρηξη στην Ιρλανδία και την άνθιση δύο πόλεων, της Βοστώνης
και της Νέας Υόρκης. Και η κόκα…

… της κόκας χρησιμοποιούνταν ήδη από τους Ίνκας, όταν οι Ισπανοί έφτασαν
στις Άνδεις. Ήταν ένα ισχυρό τονωτικό σε αυτό το υψόμετρο. Οι Ίνκας μασούσαν
φύλλα ή έπιναν εκχύλισμα κόκας, που δεν ήταν εθιστική. Οι Ισπανοί ανακάλυψαν
πως η κόκα μπορούσε επίσης να είναι οικονομική. Τάιζαν κόκα τους Ινδιάνους που
δούλευαν στα ορυχεία, γλιτώνοντας χρήμα και τροφή. Η εποχή της αθωότητας της
κόκας τερματίζεται με τους Βικτωριανούς. Τη βικτωριανή εποχή, ο κόσμος ταύτιζε
τον εξευγενισμό με την καθαρότητα ­ και όχι μόνο στα κοινωνικά ζητήματα. Δεν
γνώριζαν ότι η καθαρότητα της κόκας φέρνει τον εθισμό. Έτσι, η κόκα γίνεται
υδροξείδιο της κοκαΐνης. Τοπικό αναισθητικό, φάρμακο στα πρώτα ψυχαναλυτικά
πειράματα του Φρόιντ, που αργότερα το καταγγέλλει σαν φορέα ψυχονευρωτικής
ηδονής. Δίνει γεύση στην πρώτη Κόκα Κόλα. Στον Μεσοπόλεμο μπαίνει στα σαλόνια
της Νέας Υόρκης, του Βερολίνου και του Χόλιγουντ. Σήμερα, τα έσοδα από το
διεθνές εμπόριο της κοκαΐνης ξεπερνούν τα έσοδα του βρετανικού κράτους.

… βάζει την κλίση στα ναρκωτικά στην ίδια τάξη με την κλίση στο σεξ, το
πιοτό και το χρήμα: επιθυμία που επιθυμεί τον εαυτό της, που εξαντλείται στην
ίδια της την όρεξη, αρνητική στην ουσία της, ψευδής και εφήμερη, συμπίπτει με
μια αίσθηση κενού, που ξανανάβει πριν προλάβει να σβηστεί. Για να καταλάβει
κανείς τα ναρκωτικά, πρέπει να διαβάσει Πλάτωνα και Επίκουρο, λέει η Τζούλια
Σίσσα («Η Φιλοσοφία των Ναρκωτικών», εκδ. Feltrinelli). Βέβαια, στον Επίκουρο,
τα ναρκωτικά διαλύονται μέσα στη γενικότερη αρχή της ηδονής, που, όμως, μόνο
τότε δεν είναι ψευδής και αρνητική, όταν η αναζήτησή της γίνεται με μέτρο.
Άλλη μια έννοια αρχαία και απούσα. Από το πλατωνικό κενό μέχρι το επικούρειο
μέτρο, η στάση της σύγχρονης κοινωνίας μπροστά στα ναρκωτικά μοιάζει να
χωρίζεται από μια άβυσσο. Ο γόνιμος προβληματισμός των αρχαίων εξαντλείται σε
ένα άγονο σύγχρονο δίλημμα: νομιμοποίηση ή απαγόρευση; Μπορεί ποτέ κανείς να
επιτρέψει ή να απαγορεύσει ένα κοινωνικό φαινόμενο;