Μετεξεταστέα η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση και οι αντιδράσεις που προκάλεσε (και συνεχίζει να
προκαλεί) η αλυσιτελής προσπάθεια εφαρμογής της αποτελούν τυπικό παράδειγμα
για τον τρόπο με τον οποίο φθείρεται η εικόνα και η δημοτικότητα μιας
κυβέρνησης, η οποία έχει να επιδείξει σε άλλους τομείς σημαντικές επιτυχίες
(πληθωρισμός, ΟΝΕ κ.λπ.), οι οποίες όμως δεν κεφαλαιοποιούνται.

ΤΟ ΝΕΟ σύστημα εισαγωγής στην ανώτατη εκπαίδευση (Εθνικό Απολυτήριο),
συνάντησε, όταν καθιερώθηκε τον Αύγουστο του 1997, μια συγκρατημένα θετική
αποδοχή, με δεδομένη μάλιστα την αρνητική κρίση που επικρατούσε για το σύστημα
των Γενικών Εξετάσεων που ίσχυε μέχρι τότε (βλ. «ΤΑ ΝΕΑ», 17.9.1997). Όμως,
ήδη, από την πρώτη στιγμή, ο φόβος ότι με το νέο σύστημα θα αυξηθεί η ανάγκη
για εξωσχολικά μαθήματα αποτελούσε την κυρίαρχη άποψη (ό.π.). Γεγονός που
υπογράμμιζε τη βασική αντίφαση της επιχειρούμενης εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης:
ενώ φιλοδοξούσε να αναβαθμίσει τη σχολική διδασκαλία στο Λύκειο,
συμπεριλαμβάνοντας το σύνολο σχεδόν των μαθημάτων στο Εθνικό Απολυτήριο (αντί
για τα τέσσερα μόνο μαθήματα Δέσμης που εξετάζονταν με το προηγούμενο
σύστημα), ταυτόχρονα δημιουργούσε την πεποίθηση ότι το νέο σύστημα θα αυξήσει
την παραπαιδεία και, επομένως, έστω και εξ αντανακλάσεως, θα οδηγούσε σε
υποβάθμιση τη δημόσια παιδεία.

«ΝΑΙ» ΑΠΟ ΤΟ 30%

Η αντίφαση αυτή, όταν άρχισε να βιώνεται ως καθημερινή πραγματικότητα από το
περασμένο καλοκαίρι και κυρίως από την αρχή της σχολικής χρονιάς, οδήγησε στην
απαξίωση του νέου συστήματος (σε συνδυασμό με τις αδυναμίες και τις ελλείψεις
στην προετοιμασία του, καθώς και τη σύγκρουση με τους καθηγητές). Έτσι,
σήμερα, μόνο το 30,1% τοποθετείται θετικά απέναντι στην εκπαιδευτική
μεταρρύθμιση (και περίπου οι ίδιοι την αξιολογούν ως καλύτερη από το
προηγούμενο σύστημα), ενώ το 57,2% τοποθετείται αρνητικά (αν και ορισμένοι από
αυτούς επιφυλάσσονται όταν καλούνται να τη συγκρίνουν με το προηγούμενο σύστημα).

Πάντως, τα στοιχεία που προκύπτουν από τη σύγκριση της εκπαιδευτικής
μεταρρύθμισης με το προηγούμενο σύστημα είναι αποκαλυπτικά για τη συνολικά
αρνητική αξιολόγησή της: ένα σύστημα (των Γενικών Εξετάσεων) που εθεωρείτο
αποτυχημένο από το 50,6% και επιτυχημένο μόνο από το 29,5% («ΤΑ ΝΕΑ»,
17.9.1997), αξιολογείται σήμερα από το 51,6% ως καλύτερο, σε τελική ανάλυση,
από αυτό που προτείνεται (και ως χειρότερο μόνο από το 32,1%). Οι αρνητικές
κρίσεις για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση διαπερνούν όλα τα ηλικιακά,
κοινωνικά και μορφωτικά στρώματα, συγκεντρώνοντας πλειοψηφίες που, κατά
κανόνα, κυμαίνονται από 55% έως 60%.

Οι μόνοι που εμφανίζονται επιφυλακτικοί και ταλαντευόμενοι στις κρίσεις τους
για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση είναι οι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, οι οποίοι
κυριολεκτικά διχοτομούνται: το 42,3% την αξιολογεί θετικά και το 40,8% αρνητικά.

8 ΣΤΟΥΣ 10 ΘΕΛΟΥΝ ΑΛΛΑΓΕΣ

Το κρισιμότερο όμως στοιχείο όσον αφορά την τρέχουσα κυβερνητική πολιτική
είναι ότι ακόμη και αυτοί που τοποθετούνται θετικά απέναντι στην εκπαιδευτική
μεταρρύθμιση διαμοιράζονται σε δύο ισομεγέθεις ομάδες όταν το ερώτημα που
τίθεται αναφέρεται στην άμεση εφαρμογή της ή την πρόσκαιρη αναβολή της.

Έτσι, μόνο το 15,0% των ερωτηθέντων (δηλαδή, ακριβώς οι μισοί από όσους τη
θεωρούν θετική) πιστεύουν ότι «η μεταρρύθμιση θα πρέπει να εφαρμοστεί από
φέτος με τις αλλαγές που ήδη έγιναν δεκτές», ενώ, αντίθετα, το 76,9% επιθυμεί
«να αναβληθεί η εφαρμογή της, ώστε να γίνουν και άλλες αλλαγές». Η τελευταία
αυτή άποψη συγκεντρώνει ποσοστά ανώτερα του 70% σε όλους ανεξαιρέτως τους
πολιτικούς χώρους (71,6% μεταξύ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ), καθώς και σε όλες
τις κοινωνικοδημογραφικές κατηγορίες.

Η κυρίαρχη άποψη που έχει διαμορφωθεί για την αναβολή της εφαρμογής της
εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης συμβαδίζει με την αντίστοιχα διαδεδομένη άποψη ότι
η κυβέρνηση έχει τη μεγαλύτερη ευθύνη που δεν έγινε, μέχρι τώρα, αρκετός
διάλογος (γνώμη που υιοθετεί το 71,8% των ερωτηθέντων, αλλά και το 65,4% των
ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ).

Αν μάλιστα συνυπολογίσει κανείς ότι το 14,1% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι όλοι
(κυβέρνηση, αντιπολίτευση και καθηγητές) μοιράζονται τις ευθύνες, τότε γίνεται
φανερό ότι μόνον μια μικρή μειοψηφία ­ που ακόμη και μεταξύ των ψηφοφόρων του
ΠΑΣΟΚ δεν ξεπερνά το 15% ­ απαλλάσσει την κυβέρνηση από τις ευθύνες για τη
συνεχιζόμενη σύγκρουση γύρω από την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.

«ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΟΙ ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ»

Το ίδιο συμπέρασμα, αν και με σχετικά μετριασμένη ένταση, συνάγεται εξάλλου
και από την ερώτηση που αφορούσε τις αιτίες των καταλήψεων.

Μόνο το 39,4% υιοθετεί την κυβερνητική άποψη ότι οι καταλήψεις των σχολείων
υποκινούνται από πολιτικά κόμματα ή από τους καθηγητές (άποψη που ασπάζεται το
49,0% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ).

Αντίθετα, η πλειοψηφία (54,7%) τις θεωρεί ως αυθόρμητη αντίδραση των μαθητών.
Σε κάθε πάντως περίπτωση, ακόμη και αυτοί που θεωρούν τις καταλήψεις
υποκινούμενες, αποδίδουν στην πλειοψηφία τους τις ευθύνες στην κυβέρνηση για
την ανεπάρκεια του διαλόγου και επιθυμούν να αναβληθεί (προσωρινά) η
εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.

Η διαπίστωση αυτή υποδεικνύει με σαφή τρόπο την κατεύθυνση προς την οποία
πρέπει να αναζητηθεί η διέξοδος από την κρίση και αποδεικνύει ταυτόχρονα πόσο
άστοχη υπήρξε η βασική κυβερνητική επιχειρηματολογία κατά τη διάρκεια των
σχετικών κοινοβουλευτικών συζητήσεων. Προσπάθησε να κερδίσει τη μάχη σ’ ένα
δευτερεύον σημείο ­ πείθοντας μια σημαντική μερίδα της κοινής γνώμης ότι οι
καταλήψεις είναι υποκινούμενες ­ και έτσι έχασε τον κύριο στόχο που όφειλε να
έχει, δηλαδή πώς θα επιλυθεί η κρίση. Γι’ αυτό εισέπραξε (και εξακολουθεί να
εισπράττει) το σύνολο της δυσαρέσκειας.