[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Η ΙΣΤΟΡΙΑ κύκλους κάνει στο Κυπριακό και είναι ενδιαφέρον να δει κανείς πώς
όλα αυτά τα χρόνια και σ’ αυτές τις τροχιές χωρίς πυξίδα η ελληνική πολιτική ­
σε Ελλάδα και Κύπρο ­ έχασε τον προσανατολισμό της.

Το 1959, στις διαπραγματεύσεις της Ζυρίχης, οι Τούρκοι ζητούσαν να ονομασθεί
το νέο κράτος «Κυπριακή Ομοσπονδία», αλλά υποχώρησαν εξασφαλίζοντας
πλεονεκτήματα δυσανάλογα του μεγέθους της τουρκοκυπριακής κοινότητας.
Δεκαπέντε χρόνια μετά, και αφού το πραξικόπημα και η εισβολή είχαν
συντελεσθεί, τα πανό των διαδηλωτών στους δρόμους της Λευκωσίας και της Αθήνας
έγραφαν «Όχι διχοτόμηση, όχι ομοσπονδία».

Όταν ­ λίγα χρόνια αργότερα ­ ο Μακάριος αποδεχόταν την ομοσπονδία, ο Ντενκτάς
ζητούσε διζωνική και όταν αποδεχθήκαμε τη διζωνική, μαζί πάντα με την Άγκυρα,
έβαλαν πλώρη για δικό τους κράτος και για συνομοσπονδία.

Αν αυτές οι επισημάνσεις γίνονται τώρα, είναι γιατί φαίνεται να βρισκόμαστε
για μια ακόμα φορά μπροστά σ’ ένα από αυτά τα περίεργα παιχνίδια της Ιστορίας
που παρουσιάζουν το παρελθόν ως παρόν και μέλλον. Πληθαίνουν, δηλαδή, εκείνοι
οι ξένοι παράγοντες ­ και έπαιξαν πάντοτε οι ξένοι αποφασιστικό ρόλο στο
Κυπριακό ­ που επαναφέρουν στο προσκήνιο τις λεγόμενες «ιδέες Γκάλι». Μια
δέσμη προτάσεων που κυριάρχησε στις εξελίξεις του Κυπριακού την περίοδο 1992-93.

Και πόσο τυχαία μπορεί να είναι η αναβίωση, από αμερικανικής πλευράς, της
θεωρίας «έδαφος (για τους Ελληνοκυπρίους) ­ συνταγματικές εξουσίες (για τους
Τουρκοκυπρίους)», μια φιλοσοφία που αποτυπώθηκε κατά τον καλύτερο τρόπο στο
περίφημο αυτό έγγραφο.

Ένα έγγραφο που οι κάθε λογής διαμεσολαβητές δεν χάνουν ευκαιρία να
χαρακτηρίζουν ως τη «σημαντικότερη δουλειά» που έκαναν ποτέ τα Ηνωμένα Έθνη
για το Κυπριακό.

Η εξήγηση γι’ αυτήν την παλινδρόμηση υπάρχει. Μεταξύ ομοσπονδίας που
προβλέπουν οι αποφάσεις και τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και συνομοσπονδίας
που ζητεί ο Ντενκτάς μέση οδός που φαίνεται να προκρίνουν οι ξένοι είναι μια
λύση χαλαρής ομοσπονδίας με περισσότερες εξουσίες στις τοπικές κυβερνήσεις και
λιγότερες στην κεντρική κυβέρνηση. Όπως ακριβώς προνοούσαν οι «ιδέες Γκάλι».

Και τι θα κάνει, αλήθεια, ο πρόεδρος Κληρίδης που το 1993 είχε εκλεγεί με
σύνθημα τον ενταφιασμό αυτών των ιδεών; Εκτός και εάν οι «ιδέες» αλλάξουν
όνομα, όπως συμβαίνει συχνά με τις ιδέες.