ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Διαψεύδοντας τον Όσκαρ Ουάιλντ

«Πολλά είναι τα πλεονεκτήματα της σύγχρονης δημοσιογραφίας. Με το να μας
προσφέρει τις απόψεις των απαιδεύτων, μας κρατά σε επαφή με την άγνοια της
κοινότητας». Όσκαρ Ουάιλντ.

«Εσείς συνεχίστε. Πηγαίνω να δω τις ειδήσεις» (σκίτσο από τον «Νιου Γιόρκερ»)

Η ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΗΣΗ είναι συνήθως μια δύσκολη υπόθεση. Η κοινή στέγη, ο κοινός
χώρος έκφρασης καθημερινών αναγκών, η υποχρέωση της επικοινωνίας ανεξαρτήτως
της διάθεσης των συγκατοικούντων, δημιουργούν εντάσεις, παρεξηγήσεις, και ένα
κλίμα εν γένει αντιπαραγωγικό. Όταν ο Αριστοτέλης Ωνάσης έλεγε ότι «ο γάμος
είναι ο δολοφόνος του έρωτα» (φράση που θεωρήθηκε τόσο σπουδαία ώστε
περιελήφθη σε μια πρόσφατη βρετανική Ανθολογία της Περιφρόνησης), στη
συγκατοίκηση ουσιαστικά αναφερόταν. Είτε αποκλείει είτε περικλείει, θύλακος ή
παγίδα, η συγκατοίκηση κρύβει άλλοτε το φως κι άλλοτε το σκοτάδι. Χρειάζεται
κόπος, έτσι, για να βρίσκει πέρασμα η αλήθεια.

Δύσκολη, και συχνά παραμορφωτική, είναι η συγκατοίκηση και στο πολιτικό
επίπεδο. Δείτε τι γίνεται αυτόν τον καιρό στη Γαλλία: σε μια κωμική αντιστροφή
των ρόλων με στόχο την παρουσίαση ενός όσο το δυνατόν πειστικότερου ηγετικού
προφίλ, ο δεξιός πρόεδρος ζητεί τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας ζωής και ο
αριστερός πρωθυπουργός δίνει έμφαση στην ασφάλεια και το έθνος. «Μια υψηλή και
ισχυρή ιδέα ενώνει όλους τους Γάλλους: η αγάπη της πατρίδας», πέταξε με θράσος
ο Λιονέλ Ζοσπέν παρουσιάζοντας στις αρχές του χρόνου τις ευχές της κυβέρνησής
του προς τον Ζακ Σιράκ. Κι ο σοφός οικονομολόγος από την άλλη άκρη του
Ατλαντικού, εκείνος που είπε κάποτε ότι «ο πατριωτισμός είναι το τελευταίο
καταφύγιο των ανοήτων», χαμογέλασε με νόημα.

Στον επαγγελματικό χώρο ­ κατ’ εξοχήν δε στον δημοσιογραφικό ­ τα πράγματα δεν
είναι λιγότερο μπερδεμένα. Με μια εξαίρεση: όταν εκείνοι που συγκατοικούν δεν
είναι άνθρωποι με τους εγωισμούς τους και τους ανταγωνισμούς τους, αλλά
κείμενα. Όταν συμπαρατίθενται ή αντιπαρατίθενται απόψεις. Όταν γίνεται μια
διαρκής, ελεύθερη κυκλοφορία ιδεών. Όταν χορεύουν οι λέξεις. Η συνύπαρξη τότε
γίνεται ευλογία. Ένα πνευματικό παιχνίδι, προς όφελος βέβαια πρωτίστως εκείνων
που το μαθαίνουν και που, όταν ο δάσκαλος αποχωρήσει, θα πρέπει να το συνεχίσουν.

Είτε προσέφερε τις απόψεις του δημιουργού της είτε τις ιδέες άλλων,
φιλοξενουμένων, η στήλη που αποχαιρετά σήμερα αυτή τη σελίδα διέψευδε
καθημερινά τον (σκόπιμο) κυνισμό του Όσκαρ Ουάιλντ. Βαθύτατης παιδείας ο
δημοσιογράφος, πεπεισμένος μαζί με τον Ελίας Κανέττι ότι ο ίδιος είναι μεν το
κέντρο του κόσμου αλλά το αυτό ακριβώς ισχύει και για όλους τους άλλους
ανθρώπους, αποδείκνυε με τα γραπτά του ότι η άγνοια δεν είναι ένα οικουμενικό
χαρακτηριστικό της κοινότητας. Συναντά κανείς ­ αν ψάξει ­ κι άλλα στοιχεία,
αντιφατικά συχνά μεταξύ τους: τη σοφία, την ευαισθησία, την ελπίδα. Κυρίως την ελπίδα.

Όταν αποχωρεί ένας μεγάλος, δεν έχεις άλλο να κάνεις από το να υποκλιθείς. Να
τον ευχαριστήσεις από βάθους καρδίας για όλα. Και να ευχηθείς να επιστρέψει το
συντομότερο, σε ρόλους ίσως διαφορετικούς, αλλά πάντα παιδευτικούς, πάντα δημιουργικούς.