ΠΡΟΣΩΠΑ «Τα ανεκτίμητα εύγε»

«Τι περιγραφές να κάνεις τώρα ως δημοσιογράφος; Η εικόνα σ’ έχει προλάβει.
Μέσα σε δευτερόλεπτα έχει πει όσα εσύ ­ γράφοντας ­ θα χρειαζόσουν ατέλειωτες
σελίδες για να εξιστορήσεις».

Ο δημοσιογράφος ­ απέναντι στους συντηρητικούς και τους αντιδραστικούς (αναδημοσίευση της «Λε Μοντ» από το περιοδικό «Γιούγκεντ»)

ΑΛΛΟΤΕ ο δημοσιογράφος εθεωρείτο «ο φρουρός του λαού». Του εζητείτο να
αναλάβει την αποστολή «να αφυπνίζει συνειδήσεις», να μην κολακεύει τους
αναγνώστες, αλλά «να τους καθοδηγεί, να τους διδάσκει, να τους μορφώνει».
Σήμερα, «ο μύθος του δημοσιογράφου-ιππότη της ελευθερίας, σταυροφόρου της
αλήθειας, καθηγητή του λαού» τείνει να εκλείψει, γράφει ο Κριστιάν Ντελπόρτ
στο βιβλίο του «Οι δημοσιογράφοι στη Γαλλία, Γέννηση και οικοδόμηση ενός
επαγγέλματος» (εκδ. Seuil). Η ψυχαγωγική δημοσιογραφία, η εντυπωσιθηρία
κυριαρχούν. Στην εποχή της «ενιαίας σκέψης» και του θριάμβου της τηλεόρασης,
πολλοί είναι εκείνοι που ανησυχούν για την υποβάθμιση της ποιότητας της
δημοσιογραφίας. Για το γεγονός ότι η πληροφόρηση αρχίζει να αντιμετωπίζεται
«σαν ένα χυδαίο καταναλωτικό προϊόν».

Οι γενικεύσεις πάντα αδικούν. Η τηλεόραση, η δημοσιογραφία του Ίντερνετ, έχουν
σίγουρα αλλάξει τα δεδομένα, αλλά όχι απαραίτητα προς την κατεύθυνση της
υποβάθμισης της ποιότητας της δημοσιογραφίας. Μπορεί ο δημοσιογράφος να μην
χρειάζεται πια να περιγράφει, αφού ο αναγνώστης έχει δει την εικόνα στην
τηλεόραση· χρειάζεται όμως, όσο ποτέ άλλοτε, «να μεταφέρει σκέψεις και ιδέες,
να φωτίζει σε βάθος». Και για να το καταφέρει, πρέπει να είναι διαβασμένος, να
έχει εμβαθύνει. «Όσοι έμειναν ακαλλιέργητοι, όσοι δεν πρόσεξαν τον εαυτό τους,
ήρθε η τηλεόραση και τους σκότωσε», έγραφε πέρυσι η στήλη ΑΥΤΟΙ σ’ ένα
σημείωμα για τον Ρίσαρντ Καπουσίνσκι ­ έναν από τους εξέχοντες Ευρωπαίους
δημοσιογράφους που διακρίθηκε για τα διεθνή ρεπορτάζ του στο «Τάιμ», το
«Σπίγκελ» και στη «Μοντ Ντιπλοματίκ».

Είναι όμως εκείνοι οι άλλοι, αυτοί που συνδυάζουν το αναμφισβήτητο ταλέντο με
μια παιδεία την οποία φροντίζουν διαρκώς να διευρύνουν· και με τη σκληρή
δουλειά και την καθημερινή προσπάθεια ­ όχι για να εξαργυρώσουν αργότερα ή
επιδιώκοντας την ιεραρχική ανέλιξή τους, αλλά από προσωπική αξιοπρέπεια και
εντιμότητα. Είναι αυτοί που γράφουν για τον έστω ένα και μοναδικό αναγνώστη
που βλέπει τα λάθη, συγχύζεται με τις φανερές ευκολίες, ενοχλείται με τις
κοινοτοπίες. Είναι δροσιά γι’ αυτόν τον αναγνώστη, πολύτιμοι για τους
ανθρώπους που έχουν την τύχη να είναι και να μαθαίνουν κοντά τους ­ σημεία
αναφοράς ήθους και γνώσης. Είναι προσωπικότητες σημαντικές, που έχουν «των
σοφιστών τα ανεκτίμητα εύγε». Όπως ο συντάκτης της στήλης που αποχαιρετά
σήμερα τη σελίδα αυτή· και που, ως πιστοί αναγνώστες του, ελπίζουμε ότι
σταματά προσωρινά μόνο να «γράφει δημοσίως»· και ότι σύντομα θα μας προσφέρει
και πάλι γνώσεις, ιδέες, αισθήματα.