ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ειδήσεις και Δίκτυο

«Εάν η εφημερίδα μου δεν τυπώσει το πρόγραμμα, ο κόσμος θα πάψει να βλέπει
τηλεόραση!» είχε δηλώσει ­ θορυβημένος από τη γρήγορη διάδοση του (νέου τότε)
μέσου ­ πριν από σαράντα περίπου χρόνια ο λόρδος Μπίβερμπρουκ όταν η
ιδιοκτησίας του «Ντέιλι Εξπρές» μεσουρανούσε στη Μεγάλη Βρετανία.

Εάν οι εφημερίδες μπορούσαν να «εξαφανίσουν» σήμερα κάποιο ανταγωνιστικό μέσο
θα διάλεγαν σίγουρα το Ίντερνετ ­ ειδικά μετά τα αποτελέσματα ορισμένων
πρόσφατων ερευνών.

«Το 25% των χρηστών που επισκέπτονται τις σελίδες των γαλλικών εφημερίδων στο
Δίκτυο το κάνει ώστε να μη χρειάζεται να τις αγοράσει στην έντυπη μορφή, ενώ
άλλο ένα 14% τις αγοράζει πλέον σπανιότερα», δήλωσε ο Λουίς Ρουζιέ, πρόεδρος
της γαλλικής εταιρείας ερευνών Mediangles, παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα
σχετικής έρευνας κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Συνεδρίου για τις
Ηλεκτρονικές Εκδόσεις που διοργάνωσε η Διεθνής Ένωση Εφημερίδων στη Λυών τον
περασμένο Οκτώβριο. Οι σύνεδροι προβληματίστηκαν αλλά δεν εξεπλάγησαν, καθώς
μερικές εβδομάδες νωρίτερα είχαν δημοσιευθεί τα αποτελέσματα μιας αντίστοιχης
έρευνας της αμερικανικής εταιρείας Πάραγκον Ρίσερτς. Το μήνυμα ήταν
παρεμφερές: το 13% των ερωτηθέντων που δεν έχουν συνδρομή σε κάποια εφημερίδα
διέκοψε τη συνδρομή του αφού μπορεί να την/τις διαβάσει στο Δίκτυο, ενώ 11%
των συνδρομητών δηλώνουν πως σκέπτονται να διακόψουν σύντομα τη συνδρομή τους.
«Όλοι οι εκδότες με τους οποίους συνεργαζόμαστε είναι ιδιαίτερα ανήσυχοι»,
δήλωσε ο Μάικ Ριντ, αντιπρόεδρος της εταιρείας, αλλά συνεχίζουν να
εθελοτυφλούν πιστεύοντας ότι «δεν είναι δα και το τέλος του κόσμου ­ ή όχι
ακόμα τουλάχιστον…».

Δυστυχώς για τις εφημερίδες, το δίλημμα είναι πολυδιάστατο: παρά τα φαινόμενα
«κανιβαλισμού» (όπου η μεταφορά του περιεχομένου στο Ίντερνετ μεταφράζεται σε,
οριακή ή μη, απώλεια αναγνωστών του εντύπου), οι εκδότες δεν μπορούν να
αποσυρθούν από το Δίκτυο, αφού γνωρίζουν ότι οι περισσότεροι χρήστες δεν θα
αλλάξουν μέσο ενημέρωσης αλλά, απλώς, θα στραφούν σε άλλες ηλεκτρονικές
εκδόσεις. Άλλωστε, το Ίντερνετ δείχνει να είναι μια μεγάλη ευκαιρία για επαφή
με πιθανούς νέους «πελάτες». Για παράδειγμα, ένα 56% των ερωτηθέντων στην
έρευνα της Paragon δηλώνει ότι χρησιμοποιεί το Ίντερνετ για επιπλέον
πληροφόρηση, δηλαδή για να διαβάσει τις εφημερίδες που δεν αγοράζει. Γι’ αυτό
τον λόγο δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι 70% των χρηστών της ηλεκτρονικής
έκδοσης της «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ» ­ όπου μάλιστα (κατ’ εξαίρεση, για τα
εμπορικά δεδομένα του μέσου) η χρήση είναι επί πληρωμή ­ δεν είναι συνδρομητές
της έντυπης έκδοσης. Στη Γαλλία, το αντίστοιχο ποσοστό για την οικονομική «Λες
Εκό» είναι 60%, για τη «Λε Μοντ» 30%, ενώ για την «Λιμπερασιόν» 50%.

Η σύγχυση γίνεται μεγαλύτερη όταν οι διάφορες έρευνες δείχνουν προς
διαφορετικές κατευθύνσεις. Θα περίμενε κανείς, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της
έρευνας της Πάραγκον, ότι όσο πιο κοντά είναι το ηλεκτρονικό προϊόν στο έντυπο
τόσο περισσότεροι θα είναι οι νέοι χρήστες, αφού οι αναγνώστες του εντύπου δεν
θα έχουν κανένα λόγο να ξαναδιαβάσουν την εφημερίδα και, επιπλέον, σε οθόνη
υπολογιστή. Κι όμως: η «Λιμπερασιόν», που βασίζεται λιγότερο στην έντυπη
έκδοσή της από την ανταγωνιστική «Λε Μοντ», έχει περισσότερους νέους χρήστες.
Είναι σαν να λένε οι αναγνώστες «αυτό το προϊόν το έχω ήδη απορρίψει σε μια
μορφή του, δεν έχω κανένα λόγο να αλλάξω γνώμη επειδή είναι διαθέσιμο και στο Ίντερνετ».

Ωστόσο, είναι πιθανό αυτή η συζήτηση για το εάν και πώς πρέπει οι εφημερίδες
να μεταφέρουν την ειδησεογραφία τους στο Δίκτυο να στερείται διορατικότητας.
Και αυτό είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο εάν αναλογιστεί κανείς ότι οι χρήστες του
Δικτύου έχουν ξεπεράσει τα 100 εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο και οι διαφημιστές
έχουν αρχίσει να τους ακολουθούν ­ ήδη η πολυεθνική Πρόκτερ εντ Γκαμπλ
ανακοίνωσε ότι σκοπεύει σε πέντε χρόνια να επενδύσει 80% (από 0,4% σήμερα σε
συνολικές δαπάνες 3 δισ. δολαρίων) των διαφημιστικών της κονδυλίων στο Ίντερνετ.

«Η ενημέρωση δεν θα είναι στο μέλλον ο κύριος λόγος χρήσης του Ίντερνετ», είπε
στο συνέδριο της Λυών ο Ράντι Μπένετ, αντιπρόεδρος της Αμερικανικής Ένωσης
Ιδιοκτητών Εφημερίδων, ενώ πρόσθεσε ότι «οι κύριοι λόγοι χρήσης θα είναι η
αναζήτηση συγκεκριμένης πληροφορίας, οι πρακτικές υπηρεσίες (βασισμένες στο
ηλεκτρονικό εμπόριο) και η ψυχαγωγία». Ο τελευταίος λόγος ίσως σημαίνει ότι,
μακροπρόθεσμα, η τηλεόραση απειλείται περισσότερο από τις εφημερίδες. Ο λόρδος
Μπίβερμπρουκ θα ήταν πανευτυχής.

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι διευθυντής του γραφείου μάνατζμεντ και μάρκετινγκ
της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων.