Όνειρο για μια νέα ΕΣΣΔ

Επί τέσσερα χρόνια, ο πρόεδρος Αλεξάντρ Λουκασένκο προωθούσε το απόκρυφο
όνειρό του: να αναμορφώσει τη Λευκορωσία από τις στάχτες της Σοβιετικής Ένωσης
σε ένα μοντέλο σοσιαλιστικού κράτους.

Επισφράγιση ενοποίησης. Οι πρόεδροι Λουκασένκο και Γιέλτσιν με μια χειραψία επισφραγίζουν την απόφαση για τη δημιουργία ενιαίου κράτους

ΠΡΙΝ ακόμα ανοίξει τις πύλες του το κεντρικότερο κατάστημα του Μινσκ, της
πρωτεύουσας της Λευκορωσίας με ενάμισι εκατομμύριο κατοίκους, υπήρχε μια ουρά
από 100 ανθρώπους που περίμενε απέξω, μέσα στο κρύο του Δεκεμβρίου.

Αντικειμενικός τους σκοπός, να είναι από τους πρώτους που θα κατορθώσουν να
αγοράσουν το ανώτατο επιτρεπόμενο: Μία καρτέλα με είκοσι αυγά.

Η αποτυχία της συντήρησης του σοσιαλιστικού προτύπου οδήγησε τον Λουκασένκο
στην πραγματοποίηση ενός άλλου ονείρου του: την ενοποίηση της Λευκορωσίας με
τη Ρωσία, σε μια απαρχή για την ανοικοδόμηση της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά που
θα του δώσει το δικαίωμα να διεκδικήσει την προεδρία του νέου κράτους.

Ανήμερα Χριστουγέννων ο Λουκασένκο συναντήθηκε με τον Μπορίς Γέλτσιν. Και οι
δύο συμφώνησαν με τον νέο χρόνο να αρχίσουν τη διαδικασία για την ενοποίηση
των δύο κρατών, αρχίζοντας πρώτα από το ενιαίο νόμισμα.

Αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο, μια και στη Ρωσία έχει αρχίσει η αντίθετη
ακριβώς διαδικασία από της Λευκορωσίας ­ η μεταστροφή σε καπιταλιστικό κράτος.

Η επισφράγιση της συμφωνίας θα γίνει τον επόμενο χρόνο, μετά τη διεξαγωγή
δημοψηφίσματος στη Ρωσία και τη Λευκορωσία.

«Ο Θεός μας βοηθά να μπούμε στην επόμενη χιλιετία ως ένα κράτος», είπε ο
Λουκασένκο. Και ο Γιέλτσιν απάντησε: «Μπορούμε να νιώθουμε υπερήφανοι από το
έργο μας».

ΑΝΗΣΥΧΟΥΝ ΣΤΗ ΜΟΣΧΑ

Η οικονομική ενοποίηση όμως θα προηγηθεί, και χωρίς προηγούμενη λαϊκή
επικύρωση. Αυτή η ενοποίηση προβληματίζει τους οικονομικούς παράγοντες της
Μόσχας, που ήδη ανησυχούν από την άσχημη κατάσταση της ρωσικής οικονομίας.

Ο Λουκασένκο, που θεωρείται «χαρισματικός δικτάτορας» και κυβερνά με ένα
Κοινοβούλιο που έχει επιλέξει ο ίδιος, ανησυχεί ιδιαίτερα για το μέλλον του,
μια και δεν βλέπει να μπορεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες των υπηκόων του.

Κατόρθωσε πάντως να πείσει το Παγκόσμιο Νομισματικό Ταμείο και την Παγκόσμια
Τράπεζα να αναστείλουν τις αποφάσεις τους εναντίον της Λευκορωσίας,
υποσχόμενος οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα, ο Λουκασένκο έχει μπροστά του μακρύ δρόμο
μεταρρυθμίσεων, μιας και το μόνο που γνώριζε πριν αναλάβει αρχηγός κράτους,
ήταν να διοικεί μια φάρμα.

Κατόπιν, είχε εξαγγείλει την οικονομική μεταρρύθμιση προς την οικονομία της
«σοσιαλιστικής αγοράς».

Αυτό σήμαινε πως η κυβέρνηση ελέγχει όλη τη βιομηχανία και τη γεωργία, αλλά
επιτρέπει την ύπαρξη μερικών ιδιωτικών επιχειρήσεων.

Δηλαδή, στη θεωρία τουλάχιστον, αυτό σήμαινε, πως η κυβερνητική πλευρά της
οικονομίας ανταγωνιζόταν την παγκόσμια αγορά καθώς και τους οικονομικούς
«αντιπάλους» της στο εσωτερικό.

ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ

Τα πράγματα όμως ήταν πιο απλουστευμένα για τον Λουκασένκο, που τύπωνε χρήματα
μόλις άδειαζαν τα κρατικά ταμεία και διέταζε να πέσουν οι τιμές, όταν έκρινε
πως ήταν αρκετά υψηλές. Το αποτέλεσμα ήταν υπερπληθωρισμός και ελλείψεις
βασικών αγαθών.

Το μέσο μηνιαίο εισόδημα των πολιτών της Λευκορωσίας είχε πέσει τον περασμένο
Ιούλιο, από τα 70 στα 40 δολάρια. Κι αυτό, ανάλογα με τον υπολογισμό της αξίας
του νομίσματος της Λευκορωσίας. Η αξία ενός δολαρίου κυμαινόταν από 91.000 ως
350.000 ρούβλια Λευκορωσίας. Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τους Λευκορώσους δεν
είναι η έλλειψη τροφίμων, αλλά η αδυναμία να αγοράσουν τα απαιτούμενα αγαθά.
Τα κρατικά καταστήματα εφοδιάζονται με τρόφιμα από τις κολεκτίβες, οι
περισσότερες από τις οποίες λειτουργούν με παθητικό και αναγκάζονται να
παράγουν χαμηλής ποιότητας προϊόντα. Ο ιδιωτικός τομέας εφοδιάζεται με
προϊόντα από τους ιδιωτικούς παραγωγούς.

«ΓΙΑ ΟΛΑ φταίει ο Λουκασένκο», λέει μια συνταξιούχος που γύρισε από την αγορά
χωρίς να αγοράσει κάτι. «Το ψάρι βρωμάει από το κεφάλι».

Παρ’ όλα αυτά, ακόμα και οι ηγέτες της αντιπολίτευσης παραδέχονται πως ο
Λουκασένκο εξακολουθεί να είναι δημοφιλής, ιδιαίτερα στους κατοίκους της
περιφέρειας. Παρόλο που η αντιπολίτευση δεν έχει αξιόλογη ισχύ, υπάρχουν οι
επικριτές του από τις στήλες ορισμένων εφημερίδων, που του επιτρέπουν έτσι να
αποστομώνει τις οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα. «Δεν έχει συλληφθεί
ούτε ένας δημοσιογράφος στη χώρα μας», δηλώνει ο αντιπρόεδρος του Κοινοβουλίου
Βλαντίμιρ Κονοπλιόφ, παιδικός φίλος του προέδρου.

Υπάρχουν περιπτώσεις που επιτράπηκε η οργάνωση διαδηλώσεων, αν και μερικές
φορές οι διαδηλωτές ξυλοκοπήθηκαν άγρια από την αστυνομία.

Κυκλοφορούν περίπου 30 αντιπολιτευόμενες εφημερίδες, οι οποίες όμως δεν
φαίνονται στα κρατικά περίπτερα. Και πρώτη σε κυκλοφορία είναι κρατική
εφημερίδα.

Ο Λουκασένκο έχει συντάξει νέο σύνταγμα μετά την επιλογή των βουλευτών που
έκανε το 1996, ύστερα από το δημοψήφισμα που οργάνωσε για να αποστομώσει τους
ξένους παρατηρητές, που τον κατηγορούσαν για κατάχρηση εξουσίας.